Viết một bài văn thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên : Lốc…
Để viết tốt bài văn này, chúng ta không chỉ cần kiến thức khoa học chính xác mà còn phải biết cách diễn đạt sao cho dễ hiểu, hấp dẫn, đúng với đặc trưng của văn thuyết minh lớp 8. Cô sẽ hướng dẫn các em từng bước một nhé.
Bước 1: Phân tích đề bài
Trước hết, chúng ta cần “đọc kĩ đề” như mọi khi.
– Thể loại: Văn thuyết minh. Mục đích là cung cấp tri thức một cách khách quan, chính xác, giúp người đọc hiểu rõ về đối tượng.
– Đối tượng thuyết minh: Hiện tượng tự nhiên “Lốc xoáy”.
– Yêu cầu: Giải thích hiện tượng này (nguyên nhân hình thành, đặc điểm, tác hại…). Ngôn ngữ cần trong sáng, dễ hiểu, phù hợp với lứa tuổi học sinh lớp 8 và không sao chép từ internet.
Bước 2: Lập dàn ý chi tiết
Dàn ý là “xương sống” của bài văn. Một dàn ý tốt sẽ giúp bài viết của các em mạch lạc, không bị lặp ý hay thiếu ý.
A. Mở bài:
– Dẫn dắt từ chung đến riêng: Giới thiệu về thế giới tự nhiên với những hiện tượng kì thú nhưng cũng đầy bí ẩn và uy lực (như mưa, nắng, sấm, chớp…).
– Giới thiệu trực tiếp đối tượng: Trong số những hiện tượng đó, lốc xoáy (hay còn gọi là vòi rồng) là một trong những hiện tượng thời tiết cực đoan, dữ dội nhất.
– Nêu mục đích bài viết: Bài văn sẽ cung cấp những tri thức cơ bản để giải thích hiện tượng lốc xoáy.
B. Thân bài:
Bài văn thuyết minh cần có các luận điểm rõ ràng. Với đề bài này, các em có thể triển khai theo các ý sau:
* Luận điểm 1: Lốc xoáy là gì?
– Trình bày khái niệm: Lốc xoáy là một cột không khí xoáy tròn, dữ dội, hút từ mặt đất lên đám mây giông, có hình dạng như một cái phễu hay một cái vòi khổng lồ.
– Tên gọi khác: Thường được gọi là “vòi rồng” do hình thù đặc trưng của nó.
* Luận điểm 2: Nguyên nhân hình thành lốc xoáy (Phần quan trọng nhất)
Đây là phần kiến thức khoa học, các em cần diễn đạt thật đơn giản, dễ hiểu.
– Bắt đầu từ điều kiện cần: Lốc xoáy thường hình thành trong những cơn giông bão rất mạnh.
– Giải thích sự hình thành:
+ Có sự gặp gỡ của hai luồng không khí có tính chất trái ngược nhau: một luồng khí nóng, ẩm ở dưới và một luồng khí lạnh, khô ở trên.
+ Luồng khí nóng nhẹ hơn nên sẽ bốc lên cao rất nhanh. Luồng khí lạnh nặng hơn thì chìm xuống.
+ Sự chuyển động trái ngược này, kết hợp với các luồng gió thổi theo nhiều hướng khác nhau, tạo ra một dòng khí xoáy tròn trong không trung, ban đầu là xoáy ngang.
+ Nếu dòng khí nóng bốc lên đủ mạnh, nó có thể “kéo” dòng khí đang xoáy ngang này đứng thẳng lên, tạo thành một cột không khí xoay tít. Các em có thể tưởng tượng nó giống như cách mình dùng tay xoay một con quay vậy.
+ Cột không khí này ngày càng siết chặt lại, tốc độ xoáy tăng lên khủng khiếp, tạo thành một cái phễu từ đám mây giông “thò” xuống mặt đất. Khi cái phễu này chạm đất, nó chính thức trở thành một cơn lốc xoáy.
* Luận điểm 3: Đặc điểm và tác hại của lốc xoáy
– Đặc điểm nhận dạng:
+ Hình dáng: Hình phễu, hình vòi, có thể to hoặc nhỏ.
+ Màu sắc: Thường có màu tối sẫm do nó hút bụi bẩn, đất đá và các mảnh vụn trên đường đi.
+ Âm thanh: Thường phát ra tiếng gầm rít rất lớn, nhiều người mô tả giống như tiếng của một đoàn tàu hỏa đang lao tới.
+ Sức gió: Vô cùng khủng khiếp, có thể đạt tới hàng trăm ki-lô-mét một giờ.
– Tác hại:
+ Với sức gió kinh hoàng và sức hút cực mạnh, lốc xoáy có thể cuốn phăng mọi thứ trên đường đi của nó: nhà cửa, cây cối, xe cộ…
+ Gây thiệt hại nặng nề về tài sản và tính mạng con người, là một trong những thiên tai đáng sợ nhất.
* Luận điểm 4: Một vài biện pháp phòng tránh cơ bản
– Con người không thể ngăn chặn lốc xoáy.
– Cách tốt nhất là theo dõi dự báo thời tiết.
– Khi có cảnh báo, cần nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn: các tầng hầm, các phòng không có cửa sổ ở tầng thấp nhất của các tòa nhà kiên cố. Tránh xa các nhà tạm, xe cộ…
C. Kết bài:
– Khẳng định lại kiến thức: Lốc xoáy là một hiện tượng tự nhiên có sức tàn phá ghê gớm, được hình thành từ những điều kiện thời tiết phức tạp.
– Nêu ý nghĩa của việc tìm hiểu: Hiểu biết về lốc xoáy giúp chúng ta không chỉ thêm trân trọng sự bình yên của thiên nhiên mà còn biết cách tự bảo vệ bản thân và cộng đồng trước những hiểm họa.
– Liên hệ, mở rộng: Con người cần tiếp tục nghiên cứu để dự báo chính xác hơn, giảm thiểu thiệt hại do lốc xoáy gây ra.
Bước 3: Viết bài văn hoàn chỉnh
Dựa vào dàn ý trên, cô sẽ viết một bài văn mẫu để các em tham khảo. Nhớ rằng đây là bài tham khảo về cách diễn đạt và sắp xếp ý, các em hãy tự mình viết bằng lời văn của riêng mình nhé!
***
BÀI VĂN THAM KHẢO
Thiên nhiên quanh ta luôn ẩn chứa biết bao điều kì diệu. Có những hiện tượng hiền hòa, thơ mộng như nắng vàng, mưa xuân, nhưng cũng có những hiện tượng lại mang trong mình sức mạnh hủy diệt khủng khiếp, khiến con người phải kính sợ. Trong số đó, lốc xoáy, hay còn được biết đến với cái tên đầy hình tượng là “vòi rồng”, chính là một trong những “cơn thịnh nộ” đáng sợ nhất của tự nhiên. Bài viết này sẽ cùng bạn đọc tìm hiểu để giải thích rõ hơn về hiện tượng thời tiết cực đoan này.
Vậy lốc xoáy là gì? Theo định nghĩa khoa học, lốc xoáy là một cột không khí xoáy tròn với tốc độ cực lớn, kéo dài từ một đám mây giông xuống tới mặt đất. Nhìn từ xa, nó có hình dạng như một cái phễu khổng lồ đang cắm rễ từ bầu trời, liên tục di chuyển và xoáy tít. Chính vì hình thù đặc biệt này mà dân gian ta thường gọi nó là “vòi rồng”, như thể một con rồng trong truyền thuyết đang thò vòi xuống để hút nước và vạn vật.
Nguyên nhân hình thành nên “quái vật” này khá phức tạp, nhưng có thể được giải thích một cách đơn giản. Lốc xoáy thường được sinh ra từ những cơn giông bão rất mạnh, nơi có sự đối đầu dữ dội giữa các khối không khí. Khi một luồng không khí nóng và ẩm ở sát mặt đất gặp một luồng không khí lạnh và khô ở trên cao, một “cuộc chiến” sẽ nổ ra. Khối khí nóng nhẹ hơn sẽ tìm cách bốc thẳng lên cao, trong khi khối khí lạnh nặng hơn lại chìm xuống. Sự chuyển động lên xuống hỗn loạn này, kết hợp với những luồng gió thổi theo các hướng khác nhau ở những độ cao khác nhau, sẽ tạo ra một dòng không khí xoáy tròn nằm ngang trong không trung. Dưới sức đẩy cực mạnh của luồng khí nóng bốc lên, trục xoay ngang này có thể bị “bẻ” thẳng đứng, tạo thành một cột khí xoáy khổng lồ. Cột khí này càng xoáy càng siết chặt lại, tốc độ tăng lên một cách chóng mặt, hình thành nên một cái phễu mây bắt đầu buông xuống từ chân đám mây giông. Khi chiếc phễu đó chạm mặt đất, một cơn lốc xoáy chính thức ra đời.
Một khi đã hình thành, lốc xoáy trở thành một cỗ máy tàn phá thực sự. Đặc điểm dễ nhận thấy nhất của nó là chiếc vòi hình phễu tối sầm, màu sắc này được tạo ra do nó hút theo vô số bụi đất, rác và các mảnh vụn trên đường đi. Đi kèm với hình ảnh đáng sợ đó là một thứ âm thanh gầm rít kinh hoàng, thường được ví như tiếng của cả một đoàn tàu hỏa đang lao hết tốc lực. Sức gió bên trong lốc xoáy là không thể tưởng tượng nổi, có thể lên tới hàng trăm ki-lô-mét một giờ. Với sức mạnh đó, nó dễ dàng nhổ bật những cây cổ thụ, xé toạc mái nhà, cuốn phăng cả những chiếc ô tô nặng hàng tấn lên không trung rồi ném chúng đi xa hàng trăm mét. Đường đi của lốc xoáy để lại một khung cảnh tan hoang, đổ nát, gây ra những thiệt hại vô cùng nặng nề về tài sản và cả tính mạng con người.
Đứng trước sức mạnh khủng khiếp của tự nhiên, con người quả thật nhỏ bé và không thể ngăn chặn được lốc xoáy. Tuy nhiên, sự hiểu biết sẽ giúp chúng ta phòng tránh và giảm thiểu thiệt hại. Việc quan trọng nhất là thường xuyên theo dõi các bản tin dự báo thời tiết. Khi có cảnh báo về lốc xoáy, mọi người cần nhanh chóng tìm đến nơi trú ẩn an toàn như tầng hầm, phòng kín không có cửa sổ ở tầng thấp nhất của các tòa nhà kiên cố. Tuyệt đối không trú ẩn trong ô tô hay các ngôi nhà tạm bợ vì chúng có thể bị lốc xoáy thổi bay dễ dàng.
Tóm lại, lốc xoáy là một hiện tượng tự nhiên vô cùng dữ dội, được hình thành từ sự tương tác phức tạp của các yếu tố thời tiết. Việc tìm hiểu về nguyên nhân, đặc điểm của lốc xoáy không chỉ giúp ta có thêm tri thức khoa học mà còn trang bị những kĩ năng cần thiết để bảo vệ bản thân. Mỗi khi nhìn lên bầu trời, chúng ta hãy thêm trân quý những ngày bình yên và luôn có ý thức tôn trọng, học cách sống hòa hợp với mẹ thiên nhiên.
***
Cô hy vọng với phần hướng dẫn chi tiết và bài văn tham khảo này, các em sẽ tự tin hơn để hoàn thành tốt bài tập của mình. Chúc các em học tốt
Mẹ thiên nhiên luôn mang đến cho con người những hiện tượng độc đáo và thú vị. Lốc xoáy là một trong những hiện tượng tự nhiên như thế. Lốc xoáy có nhiều tác động đến cuộc sống của con người, thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, những người yêu thích các hiện tượng tự nhiên.
Lốc xoáy (còn gọi là vòi rồng) là hiện tượng một luồng không khí xoáy tròn dữ dội, mở rộng ra từ một đám mây dông xuống tới mặt đất tạo thành hình phễu hoặc hình xoáy lủng lẳng từ một đám mây trông giống như cái vòi. Lốc xoáy có thể xảy ra bất kì lúc nào khi không khí nóng và lạnh xung đột, ngay cả trong đêm tối nhưng thường tập trung vào buổi chiều, thường diễn ra vào thời điểm giao mùa. Theo các chuyên gia, ở Việt Nam, hiện tượng lốc xoáy thường xảy ra trong khoảng từ tháng 4 đến tháng 8. Trên thế giới, Mỹ là quốc gia chịu nhiều trận lốc xoáy nhất với trung bình 800 cơn mỗi năm.
Lốc xoáy phát triển từ một cơn giông, thường từ ổ giông rất mạnh, nên ở đâu có giông dữ dội là ở đó có thể có lốc xoáy. Lốc xoáy cũng có khi sinh ra từ một dải gió giật mạnh hay từ một cơn bão. Đặc điểm của lốc xoáy là tốc độ gió tăng mạnh đột ngột, khi đối lưu phát triển mạnh trong các đám mây dông, sự chênh lệch nhiệt độ theo chiều thẳng đứng lớn, làm cho áp suất thay đổi đột ngột, tạo nên những cột gió xoáy lớn và tạo ra khả năng phá hủy, hút, kéo rất lớn. Theo các chuyên gia, lốc xoáy có thể kéo dài từ vài giây cho đến hơn 1 giờ; nhưng hầu hết chỉ kéo dài chưa đến 10 phút. Khi xảy ra lốc xoáy, âm thanh thường nghe nhất là tiếng đùng đùng liên tục, giống như âm thanh khi tàu hỏa sắp đến. Đôi khi lốc xoáy tạo ra tiếng ồn lớn như tiếng thác nước đổ hoặc tiếng ồn mở cửa kính ô tô khi xe chạy cực nhanh.
Nguyên nhân gây ra lốc xoáy là do sự thay đổi của áp suất những dòng khí trong lòng đất. Khi áp suất trong lòng đất gia tăng và vượt quá sức ép của lớp trên cùng, khí hoặc hơi được giữ lại trong lòng đất sẽ phun lên thông qua khe nứt và quay xung quanh một miệng phễu trung tâm với tốc độ đôi khi hơn 160km/giờ và tạo thành lốc xoáy khi đám mây hình phễu này chạm mặt đất.
Lốc xoáy rất nguy hại cho những nơi mà nó đi qua, gây hậu quả nghiêm trọng về người và cơ sở hạ tầng. Tác hại của lốc xoáy được xếp theo các thang độ khác nhau, từ F0 đến F5 tùy theo mức độ phá hoại mà nó gây ra. Mức độ thấp nhất chỉ gây thiệt hại nhẹ như gãy cành cây, cần ăng ten là thang F0, khi lốc xoáy có cường độ yếu, tốc độ gió khoảng 64 – 116km/h. Mức F1 là khi lốc xoáy có cường độ trung bình, tốc độ gió khoảng 117 – 180km/h, có thể giật tung mái nhà, bẻ gãy cột đèn đường, làm lật xe. F2 là mức khi lốc xoáy gây ra thiệt hại đáng kể, với tốc độ gió khoảng 181 – 253k/h, có thể thổi bay các mái nhà, làm bật gốc các cây lớn, làm lật các toa chở hàng. Mức F3 có cường độ mạnh và gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng, tốc độ gió 254-332km/h, có thể làm lật mái nhà, gây đổ tường, nhấc xe ô tô lên khỏi mặt đất, làm các cây to bật gốc. Mức F4 là khi lốc xoáy với tốc độ gió 333 – 418km/h có sức mạnh hủy diệt, có thể phá hủy các ngôi nhà có nền móng yếu, cuốn bay ô tô. Cấp độ mạnh nhất là F5, khi lốc xoáy với tốc độ gió từ 419 – 512 km/h có sức hủy diệt không thể tưởng tượng nổi, có thể thổi bay các ngôi nhà kiên cố, nhấc bổng và ném ô tô xa hàng trăm mét, làm các cây cổ thụ bật gốc.
Để có thể hạn chế tối đa tác hại của lốc xoáy, mỗi người dân và mỗi địa phương cần chú ý theo dõi các thông tin cảnh báo và quan sát các dấu hiệu báo hiệu. Khi xảy ra lốc xoáy, cần lập tức tìm chỗ nấp an toàn ở trong nhà; nếu ở bên ngoài cần trú dưới vật nặng và giữ nó thật chặt. Cần tìm những chỗ an toàn của các công trình kiên cố như tầng hầm, tầng trệt… để trú tránh. Cần ghi nhớ là không đứng trú hoặc đứng gần các cây to, cột điện hoặc nhà không vững chãi; không đứng gần cửa sổ, cửa ra vào và tường ngoài của căn nhà. Tuyệt đối không chạy cùng hướng với đường đi của vòi rồng.
Lốc xoáy là một hiện tượng tự nhiên đặc biệt và có ảnh hưởng đến cuộc sống của con người. Việc tìm hiểu và nghiên cứu về lốc xoáy cho chúng ta hiểu thêm về các hiện tượng tự nhiên, về cuộc sống xung quanh mình; giúp chúng ta có thể giảm thiểu rủi ro do hiện tượng này mang lại.
Đáp án:
Lốc xoáy là hiện tượng một luồng không khí xoáy tròn mở rộng ra từ một đám mây giông xuống tới mặt đất . Hiện tượng này thường phát triển từ một cơn giông rất mạnh hay siêu mạnh, nên ở đâu có giông dữ dội là ở đó có thể có lốc xoáy, song cũng may là nó rất hiếm .
Khi không khí ở lớp bên trên lạnh đè lên lớp không khí nóng ở phía dưới, không khí nóng sẽ bị cưỡng bức chuyển động lên rất mạnh. Điều này sẽ làm cho tầng khí nóng ở dưới di chuyển lên trên và xoay tròn trong không trung. Khi vòi rồng xảy ra trên mặt nước thì thường lại không thấy đối lưu và cũng không thấy sự khác biệt nhiệt độ giữa các lớp. Vì vậy nguyên nhân lốc xoáy con người vẫn chưa hoàn toàn hiểu được hết .
Lốc xoáy có đường kính từ vài chục mét cho tới vài kilômét. Trên đường di chuyển nó có thể cuốn theo (rồi ném xuống ở một khoảng cách sau đó) hoặc phá hủy mọi thứ, kể cả những nhà gạch xây kiên cố, nên lốc xoáy cũng là hiện tượng khí tượng đặc biệt nguy hiểm .
Tuy vậy, lốc xoáy cũng mang lại cho con người những điều kỳ diệu. Nó có thể hình thành ra các cây nước
het
Giải thích các bước giải: