Câu 1: Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ nào?

Để xác định thể thơ, cô trò mình sẽ cùng đếm số chữ trong mỗi câu thơ và xem xét cách gieo vần.
– Câu 1: Việt Nam đất nước ta ơi (7 chữ)
– Câu 2: Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn (8 chữ)
– Câu 3: Cánh cò bay lả rập rờn (6 chữ)
– Câu 4: Mây mờ che đỉnh Trường Sơn sớm chiều (9 chữ)
– Câu 5: Quê hương biết mấy thân yêu (7 chữ)
– Câu 6: Bao nhiêu đời đã chịu nhiều thương đau (9 chữ)
– Câu 7: Mặt người vất vả in sâu (7 chữ)
– Câu 8: Gái trai cũng một áo nâu nhuộm bùn (9 chữ)

Ta thấy số chữ trong mỗi câu thơ không cố định, có câu 6, câu 7, câu 8, câu 9 chữ. Vần được gieo ở cuối các câu 2 (hơn), câu 4 (chiều), câu 6 (đau), câu 8 (bùn). Tuy nhiên, vần không theo một quy luật chặt chẽ của các thể thơ truyền thống như thơ lục bát hay thất ngôn bát cú. Đây là một thể thơ có sự biến đổi linh hoạt, mang tính tự do hơn. Với đặc điểm số câu và cách gieo vần như trên, đoạn thơ này được xem là thuộc thể thơ tự do hoặc có thể có yếu tố của thơ thất ngôn với độ dài các câu gần nhau và vần lưng, vần chân. Tuy nhiên, do sự đa dạng về số chữ trong câu, ta nghiêng về nhận định thơ tự do.

Đáp án: Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ tự do, có thể mang âm hưởng của thơ thất ngôn.

Câu 2: Nội dung của đoạn thơ trên là gì?

Để hiểu nội dung, chúng ta sẽ lần lượt phân tích ý nghĩa của từng câu, từng khổ thơ:
– Hai câu đầu: “Việt Nam đất nước ta ơi / Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn” – Tác giả gọi tên đất nước, thể hiện tình yêu và niềm tự hào khi miêu tả cảnh “mênh mông biển lúa” đẹp đến nao lòng, không nơi nào sánh bằng.
– Hai câu tiếp theo: “Cánh cò bay lả rập rờn / Mây mờ che đỉnh Trường Sơn sớm chiều” – Tác giả tiếp tục khắc họa bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, thanh bình với hình ảnh cánh cò quen thuộc và dãy Trường Sơn hùng vĩ.
– Hai câu tiếp theo: “Quê hương biết mấy thân yêu / Bao nhiêu đời đã chịu nhiều thương đau” – Từ cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, tác giả chuyển sang nói về tình yêu quê hương, đồng thời hé lộ những khó khăn, vất vả mà quê hương, dân tộc đã trải qua qua bao thế hệ.
– Hai câu cuối: “Mặt người vất vả in sâu / Gái trai cũng một áo nâu nhuộm bùn.” – Tác giả miêu tả chân thực hình ảnh những con người lao động, sự khắc khổ, lam lũ in hằn trên khuôn mặt, trang phục giản dị, mộc mạc của họ.

Đáp án: Nội dung của đoạn thơ trên là ca ngợi vẻ đẹp trù phú, yên bình của thiên nhiên đất nước Việt Nam, đồng thời thể hiện tình yêu quê hương sâu sắc và khắc họa chân thực cuộc sống vất vả, lam lũ của người dân lao động Việt Nam qua các thế hệ.

Câu 3: Tìm từ láy, từ ghép có trong đoạn thơ trên?

Bây giờ, cô trò mình cùng nhau “soi” thật kỹ từng từ trong đoạn thơ để tìm ra các từ láy và từ ghép nhé!
– Từ láy: Là những từ được tạo thành bằng cách lặp lại một phần hoặc toàn bộ âm đầu, vần hoặc thanh của tiếng gốc.
– “mênh mông”: Lặp lại âm đầu “m”.
– “rập rờn”: Lặp lại vần “âp” và thanh nặng của tiếng gốc, có biến đổi phụ âm đầu và thanh điệu ở tiếng thứ hai.
– “mờ mờ”: Lặp lại âm đầu “m”. (Dù ở đây là “mây mờ” nhưng ta có thể hiểu “mờ” mang tính chất láy nhẹ).
– “thân yêu”: Tiếng “thân” và “yêu” có thể tạo thành một cặp từ có nghĩa gần nhau, nhưng “thân yêu” ở đây thường được xem là một từ ghép tình thái hoặc một cụm từ có nghĩa cố định. Tuy nhiên, nếu xét về cấu tạo, có thể coi là một dạng láy tương tự. (Trong chương trình lớp 6, ta thường tập trung vào các từ láy rõ ràng hơn).
– “sớm chiều”: Đây là một từ ghép chỉ thời gian.

– Từ ghép: Là những từ được tạo thành bằng cách ghép hai hoặc nhiều tiếng có nghĩa lại với nhau.
– “đất nước”: Ghép “đất” và “nước”.
– “biển lúa”: Ghép “biển” và “lúa”.
– “Trường Sơn”: Tên riêng, là một từ ghép.
– “thân yêu”: Ghép “thân” và “yêu”.
– “thương đau”: Ghép “thương” và “đau”.
– “Mặt người”: Ghép “mặt” và “người”.
– “áo nâu”: Ghép “áo” và “nâu”.
– “nhuộm bùn”: Ghép “nhuộm” và “bùn”.

Đáp án:
– Từ láy: mênh mông, rập rờn.
– Từ ghép: đất nước, biển lúa, Trường Sơn, thân yêu, thương đau, mặt người, áo nâu, nhuộm bùn.

Câu 4:
Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn
Qua hai câu thơ trên, em có suy nghĩ gì về cảnh sắc của quê hương Việt Nam? Hãy trình bày suy nghĩ của mình bằng 3 – 4 câu văn.

Hai câu thơ này đã vẽ ra một bức tranh quê hương Việt Nam thật hùng vĩ và tràn đầy sức sống.
Đầu tiên, với câu “Việt Nam đất nước ta ơi”, ta cảm nhận được niềm tự hào và tình yêu sâu sắc mà tác giả dành cho đất nước mình. Lời gọi thiết tha như một lời khẳng định chủ quyền và sự gắn bó.
Tiếp đó, câu “Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn” khiến em hình dung ra một không gian bao la, bát ngát của những cánh đồng lúa chín vàng rực rỡ. “Biển lúa” là một hình ảnh so sánh vô cùng đắt giá, cho thấy sự trù phú, giàu có của nền nông nghiệp Việt Nam. Em cảm thấy quê hương mình thật đẹp, thật thơ mộng và đáng tự hào.

Đáp án: Qua hai câu thơ, em cảm nhận được vẻ đẹp bao la, trù phú và vô cùng thơ mộng của quê hương Việt Nam. Hình ảnh “mênh mông biển lúa” thể hiện sự giàu có, no ấm của đất nước. Lời gọi thiết tha “Việt Nam đất nước ta ơi” cho thấy niềm tự hào và tình yêu sâu sắc của con người Việt Nam đối với Tổ quốc mình.

Các em đã hoàn thành rất tốt các câu hỏi của bài tập này. Hãy luôn yêu quý và tự hào về đất nước Việt Nam của chúng ta nhé!