Cô rất vui khi được cùng các con giải một bài tập thú vị về từ nhiều nghĩa. Đây là một phần kiến thức quan trọng trong chương trình Ngữ văn mới, giúp chúng ta hiểu sâu hơn sự giàu đẹp và tinh tế của Tiếng Việt. Chúng ta hãy cùng nhau bắt đầu nhé!

PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP

Để phân biệt được đâu là nghĩa gốc, đâu là nghĩa chuyển của một từ, các con hãy làm theo các bước sau:

• Bước 1: Tìm nghĩa gốc. Nghĩa gốc là nghĩa đầu tiên, nghĩa ban đầu của từ, thường dùng để chỉ một sự vật, hành động, tính chất có thật mà chúng ta có thể nhìn thấy, sờ thấy.
• Bước 2: Tìm nghĩa chuyển. Nghĩa chuyển được hình thành dựa trên cơ sở của nghĩa gốc. Nghĩa chuyển có một nét nghĩa nào đó tương đồng (giống nhau) với nghĩa gốc, ví dụ như giống về hình dáng, vị trí, hoặc chức năng.

Bây giờ, chúng ta sẽ áp dụng phương pháp này để giải bài tập nhé!

BÀI GIẢI CHI TIẾT

Bước 1: Xác định từ mang nghĩa gốc

Trong tất cả các cụm từ đã cho, chúng ta hãy tìm xem từ “sườn” nào chỉ một bộ phận thật của cơ thể người hoặc động vật.

Ta thấy ngay từ xương sườn là chỉ một loại xương thật trong lồng ngực của người và động vật, có tác dụng bảo vệ các cơ quan bên trong. Đây chính là nghĩa ban đầu, nghĩa cơ bản nhất.

• Vậy, từ mang nghĩa gốc là: xương sườn.

Bước 2: Phân tích và xác định các từ mang nghĩa chuyển

Bây giờ, chúng ta sẽ xem xét các từ còn lại. Các từ này đều được gọi là nghĩa chuyển vì chúng được dùng dựa trên sự liên tưởng, so sánh với “xương sườn” (nghĩa gốc).

• sườn núi: Đây là nghĩa chuyển. Từ “sườn” ở đây chỉ phần dốc ở hai bên của một ngọn núi. Nó có nét tương đồng về vị trí (ở hai bên của một vật thể chính) so với xương sườn ở hai bên lồng ngực.
• hích vào sườn: Đây là nghĩa chuyển. Từ “sườn” ở đây chỉ phần bên cạnh của thân người. Nó có nét tương đồng về vị trí (phần bên cạnh của cơ thể) so với vị trí của xương sườn.
• sườn nhà: Đây là nghĩa chuyển. “Sườn nhà” là những thanh gỗ, thanh tre hoặc sắt thép tạo thành bộ khung chính, chịu lực cho mái nhà. Nó có nét tương đồng về chức năng (làm bộ khung, nâng đỡ) so với bộ xương sườn nâng đỡ lồng ngực.
• sườn xe đạp: Đây là nghĩa chuyển. Tương tự như sườn nhà, “sườn xe đạp” là bộ khung chính của chiếc xe. Nó có nét tương đồng về chức năng (là bộ khung chính, tạo nên hình dáng) so với xương sườn.
• hở sườn: Đây là nghĩa chuyển. Cụm từ này chỉ để lộ ra điểm yếu, chỗ sơ hở ở phía bên cạnh để đối phương có thể tấn công. Nó có nét tương đồng về vị trí (phía bên cạnh, nơi dễ bị tấn công) so với vị trí của sườn trên cơ thể.
• đánh vào sườn địch: Đây là nghĩa chuyển. Cụm từ này chỉ việc tấn công vào bên cạnh đội hình của quân địch. Nó có nét tương đồng về vị trí (phía bên cạnh) so với vị trí của sườn trên cơ thể.

Bước 3: Tổng kết kết quả

Sau khi phân tích, chúng ta có thể tổng kết lại như sau:

• Từ mang nghĩa gốc là:
  • xương sườn

• Các từ mang nghĩa chuyển là:
  • sườn núi
  • hích vào sườn
  • sườn nhà
  • sườn xe đạp
  • hở sườn
  • đánh vào sườn địch

Cô hy vọng qua bài giải chi tiết này, các con đã hiểu rõ hơn về từ nhiều nghĩa. Hãy nhớ rằng, Tiếng Việt của chúng ta thật giàu đẹp và thú vị phải không nào?

Chúc các con luôn học tốt môn Ngữ văn nhé