—

Câu 1: (2.0 điểm)

a. Truyện Thánh Gióng thuộc thể loại truyện dân gian nào? Hãy nêu đặc điểm của thể loại truyện dân gian ấy?

* Bước 1: Xác định thể loại.
Dựa vào nội dung câu chuyện về người anh hùng Gióng có sức khỏe phi thường, giúp nước chống giặc ngoại xâm, chúng ta dễ dàng nhận ra đây là một câu chuyện thuộc thể loại truyện truyền thuyết.

* Bước 2: Nêu đặc điểm của truyện truyền thuyết.
Truyện truyền thuyết là một thể loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện lịch sử hoặc có liên quan đến lịch sử, nhưng được hư cấu và tô đậm thêm tính chất thần kỳ, kỳ ảo.
Đặc điểm của truyện truyền thuyết bao gồm:
* Nội dung: Thường xoay quanh những nhân vật anh hùng, những sự kiện có thật hoặc được cho là có thật trong lịch sử, gắn liền với công lao dựng nước và giữ nước của dân tộc.
* Nhân vật: Nhân vật trung tâm thường là những người tài giỏi, có sức mạnh phi thường, mang những phẩm chất cao đẹp, đại diện cho khát vọng của nhân dân. Bên cạnh đó, truyện còn có các nhân vật phản diện, là hiện thân của cái ác, cái xấu xa.
* Yếu tố kỳ ảo: Các chi tiết thần kỳ, kỳ ảo được sử dụng để làm nổi bật tài năng, sức mạnh và sự vĩ đại của nhân vật anh hùng, đồng thời thể hiện niềm tin, ước mơ của nhân dân.
* Lịch sử: Dù có yếu tố hư cấu, truyện truyền thuyết vẫn mang dấu ấn lịch sử, giúp con người hiểu thêm về quá khứ, về nguồn cội.
* Mục đích: Truyện truyền thuyết có ý nghĩa giáo dục, ca ngợi những giá trị tốt đẹp, lên án cái xấu xa, đồng thời giúp củng cố ý thức cộng đồng, lòng tự hào dân tộc.

b. Chi tiết “Thánh Gióng đánh giặc xong, cởi áo giáp sắt để lại và bay thẳng về trời” có ý nghĩa như thế nào?

* Bước 1: Phân tích ý nghĩa biểu tượng của chi tiết.
Chi tiết này mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:
* Biểu tượng cho sự hy sinh cao cả: Thánh Gióng sau khi hoàn thành sứ mệnh cứu nước, không màng danh lợi, công lao, ông cởi bỏ áo giáp sắt – biểu tượng cho sức mạnh, sự chiến đấu – và trở về trời. Điều này thể hiện tinh thần xả thân vì nghĩa lớn, sẵn sàng hy sinh tất cả vì non sông, đất nước.
* Thái độ coi thường danh lợi: Việc “cởi áo giáp sắt để lại” cho thấy Thánh Gióng không cầu danh tiếng, không đòi hỏi phần thưởng. Ông hành động hoàn toàn vì nghĩa vụ thiêng liêng, vì sự bình yên của dân tộc.
* Sự hòa nhập với cõi thiêng liêng: Chi tiết “bay thẳng về trời” nhấn mạnh tính chất thần kỳ, phi thường của người anh hùng. Nó cũng có thể hiểu là sự trở về của một vị thần tiên, mang theo những phép màu để giúp đỡ con người, hoặc là sự hóa thân vào thế giới tinh thần, tiếp tục phù hộ cho dân tộc. Điều này khẳng định rằng những người có công với đất nước sẽ được tôn vinh và ghi nhớ mãi mãi.
* Sự vĩnh cửu của hình tượng anh hùng: Thánh Gióng không chết đi mà bay về trời, hình ảnh ông trở nên bất tử trong lòng dân tộc. Ông mãi là biểu tượng cho tinh thần yêu nước, ý chí quật cường và sự hy sinh cao cả.

* Bước 2: Tóm lược ý nghĩa.
Ý nghĩa của chi tiết này là thể hiện tinh thần xả thân vì nghĩa lớn, thái độ coi thường danh lợi của người anh hùng, đồng thời mang ý nghĩa ca ngợi, tôn vinh và khẳng định sự bất tử của những người có công với đất nước, tạo nên niềm tin và niềm tự hào cho dân tộc.

—

Câu 2: (2.0 điểm)

a. Cụm động từ là gì?

* Bước 1: Định nghĩa cụm động từ.
Cụm động từ là một tổ hợp gồm động từ và các từ đi kèm (thường là phó từ, trạng từ, bổ ngữ…) để bổ sung ý nghĩa cho động từ, làm rõ hơn hành động, trạng thái được biểu thị.
Trong cụm động từ, động từ chính là thành phần trung tâm, còn các từ đi kèm có chức năng làm rõ nghĩa về thời gian, cách thức, mức độ, mục đích, nguyên nhân, kết quả… của hành động, trạng thái.

b. Tìm các cụm động từ trong những câu sau:

* Bước 1: Phân tích câu thứ nhất.
Câu: “Em bé đang còn đùa nghịch ở sau nhà” (Em bé thông minh)
– Xác định động từ chính: “đùa nghịch”.
– Tìm các từ đi kèm bổ nghĩa cho động từ: “đang còn” (chỉ thời gian, hành động đang diễn ra) và “ở sau nhà” (chỉ nơi chốn diễn ra hành động).
– Cụm động từ trong câu này là: đang còn đùa nghịch (hoặc mở rộng hơn là đang còn đùa nghịch ở sau nhà nếu xem “ở sau nhà” như một thành phần phụ). Tuy nhiên, theo định nghĩa cơ bản, “đang còn đùa nghịch” là một cụm động từ rõ ràng nhất, thể hiện hành động đang diễn ra.

* Bước 2: Phân tích câu thứ hai.
Câu: “Vua cha yêu thương Mị Nương hết mực, muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng.” (Sơn Tinh, Thủy Tinh)
– Phân tích phần “yêu thương Mị Nương hết mực”:
– Động từ chính: “yêu thương”.
– Từ đi kèm bổ nghĩa: “hết mực” (chỉ mức độ).
– Cụm động từ là: yêu thương hết mực.
– Phân tích phần “muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng”:
– Động từ chính: “muốn kén”.
– Các từ đi kèm bổ nghĩa: “cho con”, “một người chồng thật xứng đáng” là những thành phần bổ ngữ, làm rõ hơn đối tượng và mục đích của hành động “muốn kén”.
– Cụm động từ là: muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng.
– Nếu xét động từ “muốn” là chính, thì “muốn kén” cũng là một cụm động từ. Tuy nhiên, trong trường hợp này, “muốn kén” là một động từ kép hoặc động từ chính của một hành động phức hợp, và cả cụm “muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng” có chức năng như một vị ngữ.
– Tuy nhiên, theo cách hiểu phổ biến về cụm động từ, chúng ta sẽ tìm các động từ kèm theo phó từ, trạng từ, bổ ngữ trực tiếp. Do đó, các cụm động từ rõ ràng nhất trong câu này là: yêu thương hết mực và muốn kén (hoặc muốn kén cho con). Theo Sách giáo khoa, đôi khi cụm động từ có thể là động từ đi với bổ ngữ.

* Kết luận:
– Trong câu “Em bé đang còn đùa nghịch ở sau nhà”, cụm động từ là: đang còn đùa nghịch.
– Trong câu “Vua cha yêu thương Mị Nương hết mực, muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng.”, các cụm động từ là: yêu thương hết mực, muốn kén (hoặc muốn kén cho con).

—

Câu 3: (6.0 điểm)

Kể về người thân của em (ông, bà, bố, mẹ, anh chị,…)

* Bước 1: Chọn đối tượng kể.
Đầu tiên, các em hãy suy nghĩ và chọn ra một người thân mà các em muốn kể. Đó có thể là ông, bà, bố, mẹ, anh, chị, hoặc một người thân yêu khác.
Cô ví dụ, cô sẽ chọn kể về bà ngoại của mình.

* Bước 2: Lập dàn ý chi tiết.
Một bài văn kể về người thân thường có cấu trúc như sau:
I. Mở bài:
* Giới thiệu về người thân em muốn kể.
* Nêu cảm xúc hoặc suy nghĩ chung về người đó.
II. Thân bài:
* Ngoại hình: Miêu tả sơ lược về người thân.
* Tính cách: Nêu bật những nét tính cách đặc trưng, đáng nhớ.
* Những kỷ niệm hoặc hành động đáng nhớ: Kể lại một hoặc hai câu chuyện cụ thể, những việc làm, lời nói, cử chỉ của người thân đã để lại ấn tượng sâu sắc trong em. Đây là phần quan trọng nhất để bài văn trở nên sinh động và giàu cảm xúc.
* Vai trò của người thân đối với em: Họ đã dạy dỗ, yêu thương, giúp đỡ em như thế nào?
III. Kết bài:
* Khẳng định tình cảm của em dành cho người thân.
* Lời hứa hoặc mong ước của em.

* Bước 3: Viết bài văn (dựa trên dàn ý mẫu về bà ngoại).

Mở bài:
Trong gia đình em, có rất nhiều người mà em yêu thương, nhưng có lẽ, người để lại trong em nhiều tình cảm nhất chính là bà ngoại. Bà là người phụ nữ hiền hậu, phúc hậu, luôn dành cho em sự yêu thương vô bờ bến.

Thân bài:
Bà ngoại em năm nay đã ngoài bảy mươi tuổi. Mái tóc bà đã điểm bạc, những nếp nhăn hằn sâu trên khuôn mặt hiền từ, nhưng đôi mắt bà vẫn ánh lên sự tinh anh và ấm áp. Bà không cao lắm, dáng người hơi gầy, nhưng lúc nào cũng thoăn thoắt làm việc nhà.

Bà em có một tính cách vô cùng đáng yêu và đáng quý. Bà là người rất kiên nhẫn, hiền lành và luôn suy nghĩ cho người khác. Bà không bao giờ nặng lời với ai, dù có chuyện gì xảy ra, bà cũng luôn giữ thái độ ôn tồn, nhẹ nhàng. Đặc biệt, bà là người rất đảm đang, tháo vát. Mọi công việc trong nhà, từ nấu ăn, giặt giũ đến chăm sóc cây cối, bà đều làm đâu ra đấy.

Em còn nhớ mãi những lần về quê ngoại chơi. Cứ mỗi lần em đến, bà lại chuẩn bị những món ăn ngon mà em thích. Bà có bí quyết làm món chè đậu xanh ngon tuyệt vời, mà cứ ăn vào là chỉ muốn ăn mãi không thôi. Có lần, em bị sốt cao, bà đã thức trắng đêm bên cạnh em, quạt cho em, lau người cho em bằng nước ấm. Bà cứ lo lắng, vỗ về em mãi cho đến khi em thiếp đi. Dù mệt mỏi, nhưng bà vẫn giữ nụ cười hiền trên môi. Bà còn dạy em những bài hát đồng dao ngày xưa, kể cho em nghe những câu chuyện cổ tích ly kỳ. Những lời bà dạy, những kỷ niệm ấy đã khắc sâu trong tâm trí em. Bà còn dạy em cách yêu thương mọi người, cách chia sẻ và giúp đỡ những người xung quanh.

Bà ngoại không chỉ là người bà, mà còn là người bạn thân thiết của em. Bà luôn lắng nghe những tâm sự của em, cho em những lời khuyên bổ ích. Nhờ có bà, em cảm thấy cuộc sống thật ý nghĩa và tràn đầy tình yêu thương.

Kết bài:
Em rất yêu quý bà ngoại của mình. Em mong bà luôn khỏe mạnh để có thể ở bên cạnh em thật lâu. Em hứa sẽ cố gắng học thật giỏi, ngoan ngoãn để không phụ lòng mong mỏi của bà. Tình yêu của bà chính là hành trang quý giá nhất mà em mang theo trên bước đường trưởng thành.

—

Vậy là chúng ta đã cùng nhau hoàn thành các bài tập. Các em về nhà xem lại bài, ghi nhớ kiến thức và luyện tập thêm nhé. Cô chúc các em học tốt!