Chào các em, cô rất vui được cùng các em giải đáp bài tập quan trọng này trong chương trình Công nghệ 7. Đây là một phần kiến thức rất thực tế và cần thiết, giúp chúng ta hiểu cách bảo vệ cây trồng để có những mùa màng bội thu. Chúng ta sẽ cùng nhau phân tích từng ý một cách chi tiết nhé.

1. Tác hại của sâu, bệnh đối với cây trồng

Sâu, bệnh chính là những “kẻ thù” lớn của nhà nông và cây trồng. Khi chúng tấn công, cây sẽ phải chịu những tác hại nghiêm trọng, cụ thể như sau:

– Cây trồng sinh trưởng, phát triển kém: Sâu bệnh hút chích nhựa, ăn lá, thân, rễ… làm cây mất chất dinh dưỡng. Cây sẽ trở nên còi cọc, yếu ớt, không thể phát triển khỏe mạnh bình thường.

– Năng suất cây trồng giảm sút: Khi cây không phát triển tốt, khả năng ra hoa, kết trái, tạo củ của cây sẽ bị ảnh hưởng. Ví dụ, lúa bị sâu đục thân sẽ cho nhiều bông lép, dẫn đến sản lượng lúa thu được giảm đi rất nhiều.

– Chất lượng nông sản kém: Sâu bệnh không chỉ làm giảm số lượng mà còn làm giảm chất lượng sản phẩm. Quả cây bị sâu đục sẽ có mẫu mã xấu, dễ bị thối hỏng. Hạt lúa, hạt ngô bị bệnh sẽ lép, không mẩy, giá trị dinh dưỡng và giá bán đều thấp.

– Cây trồng có thể bị chết: Trong trường hợp bị sâu, bệnh gây hại nặng và không được cứu chữa kịp thời, cây trồng sẽ không còn khả năng phục hồi và chết hàng loạt, gây thiệt hại kinh tế rất lớn cho người nông dân.

2. Nguyên tắc và các biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại

Để chống lại những tác hại trên, chúng ta cần tuân thủ các nguyên tắc và áp dụng linh hoạt các biện pháp phòng trừ.

a. Các nguyên tắc phòng trừ sâu, bệnh hại:

Chúng ta có 3 nguyên tắc vàng mà các em cần ghi nhớ:

– Nguyên tắc 1: Phòng là chính.
Đây là nguyên tắc quan trọng nhất. Giống như con người chúng ta “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, với cây trồng cũng vậy. Việc chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa từ sớm sẽ giúp cây khỏe mạnh, hạn chế sự phát sinh và phát triển của sâu bệnh. Cách làm này vừa hiệu quả, vừa ít tốn kém, lại an toàn cho môi trường.

– Nguyên tắc 2: Trừ sớm, trừ kịp thời, nhanh chóng và triệt để.
Khi phát hiện có sâu, bệnh xuất hiện, chúng ta phải hành động ngay lập tức. Nếu để lâu, chúng sẽ sinh sôi nảy nở rất nhanh, lan ra cả ruộng, cả vườn, khi đó việc dập dịch sẽ vô cùng khó khăn và tốn kém.

– Nguyên tắc 3: Sử dụng tổng hợp các biện pháp phòng trừ.
Chúng ta không nên chỉ dựa vào một biện pháp duy nhất (đặc biệt là thuốc hóa học). Thay vào đó, cần kết hợp hài hòa nhiều biện pháp khác nhau để đạt hiệu quả cao nhất, đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái và sức khỏe con người.

b. Các biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại cụ thể:

Dựa trên các nguyên tắc trên, chúng ta có các nhóm biện pháp chính sau:

– Biện pháp canh tác, kĩ thuật: Đây chính là biện pháp “phòng” chủ yếu.
+ Vệ sinh đồng ruộng, làm đất kĩ để diệt trừ mầm mống sâu bệnh còn trong đất.
+ Chọn giống cây trồng khỏe, có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt.
+ Gieo trồng đúng thời vụ để cây sinh trưởng tốt nhất, tránh các đợt sâu bệnh bùng phát.
+ Luân canh cây trồng (trồng các loại cây khác nhau trên cùng một mảnh đất theo các mùa vụ khác nhau) để cắt đứt nguồn thức ăn của sâu bệnh.
+ Bón phân cân đối, hợp lý để cây khỏe mạnh, tăng sức đề kháng.

– Biện pháp thủ công: Là biện pháp đơn giản, dễ thực hiện.
+ Dùng tay để bắt sâu (như bắt sâu trên rau).
+ Ngắt bỏ những cành, lá bị bệnh rồi đem đi tiêu hủy.
+ Dùng bẫy đèn để thu hút và bắt các loại côn trùng trưởng thành (như bướm, rầy), hoặc dùng bẫy dính.

– Biện pháp sinh học: Đây là biện pháp an toàn và thân thiện với môi trường.
+ Sử dụng các loài “thiên địch” (sinh vật có ích) để tiêu diệt sâu hại. Ví dụ: nuôi ong mắt đỏ để diệt sâu đục thân, thả vịt vào ruộng lúa để ăn ốc bươu vàng và các loại sâu rầy.
+ Dùng các chế phẩm sinh học (có nguồn gốc từ vi khuẩn, nấm, vi-rút có lợi) để gây bệnh cho sâu hại.

– Biện pháp hóa học: Đây là biện pháp cuối cùng khi sâu bệnh đã phát triển thành dịch và các biện pháp trên không còn hiệu quả.
+ Sử dụng các loại thuốc hóa học để phun trừ sâu, bệnh.
+ Lưu ý quan trọng: Khi sử dụng biện pháp này, phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc “4 đúng”: Đúng thuốc, Đúng lúc, Đúng liều lượng và nồng độ, Đúng cách. Việc lạm dụng thuốc hóa học sẽ gây ô nhiễm môi trường, tiêu diệt cả các sinh vật có ích và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người.

Như vậy, cô đã hướng dẫn các em giải quyết xong bài tập. Qua đây, các em có thể thấy rằng việc phòng trừ sâu bệnh hại đòi hỏi sự hiểu biết và áp dụng tổng hợp nhiều biện pháp một cách khoa học. Việc ưu tiên các biện pháp canh tác và sinh học không chỉ giúp bảo vệ mùa màng mà còn góp phần xây dựng một nền nông nghiệp bền vững.

Chúc các em học tốt