Cho em hỏi. Cách để phân biệt axti mạnh và axit yếu ạ? Mong mn giúp đỡ…
Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu từng bước nhé, hoàn toàn dựa trên kiến thức sách giáo khoa.
Bước 1: Hiểu rõ khái niệm Axit
Trước tiên, các em cần nhớ lại axit là gì.
Theo định nghĩa trong sách giáo khoa, axit là những hợp chất hóa học mà phân tử của nó có thể phân li ra ion H+ trong dung dịch.
Bước 2: Khái niệm phân li và độ mạnh yếu của axit
Khi axit tan trong nước, nó sẽ phân li ra ion. Sự phân li này không phải lúc nào cũng hoàn toàn.
– Axit mạnh là những axit phân li hoàn toàn ra ion H+ trong dung dịch.
– Axit yếu là những axit phân li không hoàn toàn ra ion H+ trong dung dịch.
Đây là điểm mấu chốt để chúng ta phân biệt.
Bước 3: Cách nhận biết trực quan (dùng giấy quỳ tím)
Trong phòng thí nghiệm, cách đơn giản nhất để nhận biết một dung dịch có tính axit là dùng giấy quỳ tím.
– Quỳ tím sẽ chuyển sang màu đỏ trong dung dịch axit.
– Tuy nhiên, giấy quỳ tím chỉ cho biết dung dịch đó có tính axit hay không, chứ không phân biệt được mạnh hay yếu. Dù là axit mạnh hay axit yếu thì quỳ tím cũng đều chuyển sang màu đỏ.
Bước 4: Cách phân biệt chính xác dựa trên đặc tính hóa học (sự điện li)
Để phân biệt axit mạnh và axit yếu một cách chính xác, chúng ta cần dựa vào mức độ điện li của chúng.
Trong chương trình lớp 9, chúng ta chưa học sâu về hằng số điện li, nhưng chúng ta sẽ nắm được một số axit thông dụng là mạnh và một số là yếu.
Bước 5: Danh sách các axit mạnh thông dụng trong chương trình lớp 9
Các em cần ghi nhớ danh sách này:
1. Axit clohidric (HCl)
2. Axit sunfuric (H2SO4)
3. Axit nitric (HNO3)
Bất kỳ axit nào khác không nằm trong danh sách trên mà các em gặp trong chương trình lớp 9 thì thường sẽ là axit yếu.
Bước 6: Một số ví dụ về axit yếu thông dụng
1. Axit cacbonic (H2CO3) – tạo ra từ khí CO2 tác dụng với nước.
2. Axit sunfuro (H2SO3) – tạo ra từ khí SO2 tác dụng với nước.
3. Axit axetic (CH3COOH) – là axit hữu cơ, em sẽ học kỹ hơn ở các lớp trên.
Bước 7: Minh họa sự điện li (ví dụ cụ thể)
Để các em dễ hình dung, chúng ta xem xét sự điện li của một axit mạnh và một axit yếu:
– Axit mạnh (ví dụ HCl): Khi tan trong nước, HCl phân li hoàn toàn thành ion H+ và ion Cl–.
Phương trình điện li: HCl -> H+ + Cl–
Điều này có nghĩa là trong dung dịch HCl, gần như toàn bộ phân tử HCl đã tách thành ion.
– Axit yếu (ví dụ H2CO3): Khi tan trong nước, H2CO3 chỉ phân li một phần thành ion H+ và ion HCO3–.
Phương trình điện li: H2CO3 <=> H+ + HCO3–
Dấu “<=>” ở đây thể hiện đây là một cân bằng, có nghĩa là phản ứng diễn ra hai chiều và chỉ một phần nhỏ phân tử H2CO3 phân li ra ion, còn lại vẫn tồn tại dưới dạng phân tử.
Bước 8: Tổng kết cách phân biệt
Tóm lại, cách để phân biệt axit mạnh và axit yếu trong phạm vi kiến thức lớp 9 là:
1. Dùng giấy quỳ tím: Cả axit mạnh và axit yếu đều làm quỳ tím hóa đỏ. Cách này chỉ nhận biết tính axit chung.
2. Dựa vào danh sách ghi nhớ: Ghi nhớ các axit mạnh thông dụng (HCl, H2SO4, HNO3). Các axit còn lại gặp trong chương trình thường là axit yếu.
3. Hiểu bản chất sự điện li: Axit mạnh phân li hoàn toàn, axit yếu phân li không hoàn toàn.
Các em hãy cố gắng ghi nhớ danh sách các axit mạnh và hiểu rõ khái niệm sự điện li để làm bài tập tốt hơn nhé. Nếu có câu hỏi gì thêm, cứ mạnh dạn hỏi cô. Chúc các em học tốt!
Cách xác định axit mạnh, axit yếu
a) So sánh định tính tính axit của các axit
– Nguyên tắc chung: Nguyên tử H càng linh động thì tính axit càng mạnh.
– Đối với các axit có oxi của cùng một nguyên tố: càng nhiều O tính axit càng mạnh.
HClO < HClO2 < HClO3 < HClO4
– Đối với axit của các nguyên tố trong cùng chu kì: nguyên tố trung tâm có tính phi kim càng mạnh thì tính axit của axit càng mạnh (các nguyên tố đều ở mức hóa trị cao nhất).
H3PO4 < H2SO4 < HClO4
– Đối với axit của các nguyên tố trong cùng một nhóm A thì:
+ Axit không có oxi: tính axit tăng dần từ trên xuống dưới:
HF < HCl < HBr < HI (do bán kính ion X- tăng)
+ Axit có O: tính axit giảm dần từ trên xuống dưới:
HClO4 > HBrO4 > HIO4 (do độ âm điện của X giảm dần)
– Với các axit hữu cơ RCOOH: (nguyên tử H được coi không có khả năng hút hoặc đẩy e)
+ Nếu gốc R no (đẩy e) làm giảm tính axit. Gốc R no càng nhiều nguyên tử C thì khả năng đẩy e càng mạnh: HCOOH > CH3COOH > CH3CH2COOH > CH3CH2CH2COOH > n-C4H9COOH.
+ Nếu gốc R hút e (không no, thơm hoặc có halogen…) sẽ làm tăng tính axit.
* Xét với gốc R có chứa nguyên tử halogen:
+ Halogen có độ âm điện càng lớn thì tính axit càng mạnh:
CH2FCOOH > CH2ClCOOH > CH2BrCOOH > CH2ICOOH > CH3COOH
+ Gốc R có chứa càng nhiều nguyên tử halogen thì tính axit càng mạnh:
Cl3CCOOH > Cl2CHCOOH > ClCH2COOH > CH3COOH
+ Nguyên tử halogen càng nằm gần nhóm COOH thì tính axit càng mạnh:
CH3CH2CHClCOOH > CH3CHClCH2COOH > CH2ClCH2CH2COOH > CH3CH2CH2COOH
– Với một cặp axit/bazơ liên hợp: tính axit càng mạnh thì bazơ liên hợp của nó càng yếu và ngược lại.
– Với một phản ứng: axit mạnh đẩy được axit yếu khỏi dung dịch muối (trường hợp trừ một số đặc biệt).