Cho em hỏi là vì sao các dãy chất như
NaHCO3, KHCO3, , K2HPO3, NaH2PO4 k phải là…
NaHCO3, KHCO3, , K2HPO3, NaH2PO4 k phải là muối axit ạ ( 1 chất nào đó trong dãy này)
Còn KHS, NaHS, KH2PO3, NaH2PO4 thì đều là muối axit ạ
Giải thích cho em với
Chúng ta sẽ cùng nhau phân tích từng trường hợp để hiểu rõ bản chất của muối axit nhé.
1. Khái niệm muối axit
Trước tiên, chúng ta cần nắm vững định nghĩa về muối axit theo Sách giáo khoa Hóa học lớp 11.
Muối axit là loại muối mà trong thành phần còn chứa nguyên tử hiđro có khả năng thay thế bởi nguyên tử kim loại.
Điều này có nghĩa là, trong công thức hóa học của muối axit, chúng ta sẽ thấy có nguyên tử H đứng đầu hoặc đứng sau một gốc axit, và nguyên tử H này có khả năng phản ứng với dung dịch bazơ để tạo thành muối trung hòa.
2. Phân tích các dãy chất em đưa ra
Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào phân tích cụ thể từng dãy chất mà em hỏi.
Dãy thứ nhất: NaHCO3, KHCO3, K2HPO3, NaH2PO4
* NaHCO3 (Natri hiđrocacbonat):
Ở đây, gốc cacbonat (CO3) có hóa trị II. Nguyên tử hiđro trong HCO3 còn khả năng thay thế. Ví dụ, khi NaHCO3 tác dụng với NaOH, chúng ta thu được Na2CO3 (muối trung hòa) và nước:
NaHCO3 + NaOH \( \rightarrow \) Na2CO3 + H2O
Do đó, NaHCO3 là muối axit.
* KHCO3 (Kali hiđrocacbonat):
Tương tự như NaHCO3, gốc cacbonat có hóa trị II. Nguyên tử hiđro trong HCO3 còn khả năng thay thế. Khi KHCO3 tác dụng với KOH, chúng ta thu được K2CO3 (muối trung hòa) và nước:
KHCO3 + KOH \( \rightarrow \) K2CO3 + H2O
Do đó, KHCO3 là muối axit.
* K2HPO3 (Kali hiđrophotphit):
Trong hợp chất này, chúng ta có gốc photphit (PO3) với hóa trị II. Tuy nhiên, công thức đúng của muối axit của axit photphơ (H3PO3) là KH2PO3 hoặc K2HPO3. Trong trường hợp K2HPO3, nguyên tử hiđro còn lại (H) có khả năng thay thế.
Axit photphơ (H3PO3) là một axit có hai nấc, tức là nó có thể cho đi 2 proton (H+). Các muối của H3PO3 bao gồm:
– Muối trung hòa: K3PO3 (Kali photphit)
– Muối axit: KH2PO3 (Kali đihiđrophotphit) và K2HPO3 (Kali hiđrophotphit).
Trong K2HPO3, nguyên tử hiđro còn lại có khả năng thay thế. Ví dụ, khi K2HPO3 tác dụng với KOH, chúng ta thu được K3PO3 (muối trung hòa) và nước:
K2HPO3 + KOH \( \rightarrow \) K3PO3 + H2O
Do đó, K2HPO3 là muối axit.
* NaH2PO4 (Natri đihiđrophotphat):
Trong hợp chất này, chúng ta có gốc photphat (PO4) với hóa trị III. Tuy nhiên, đây là muối của axit photphoric (H3PO4). Axit photphoric là axit có ba nấc, có thể cho đi 3 proton (H+). Các muối của H3PO4 bao gồm:
– Muối trung hòa: Na3PO4 (Natri photphat)
– Muối axit: NaH2PO4 (Natri đihiđrophotphat), Na2HPO4 (Natri hiđrophotphat).
Trong NaH2PO4, có hai nguyên tử hiđro còn khả năng thay thế. Ví dụ, khi NaH2PO4 tác dụng với NaOH, chúng ta thu được Na2HPO4 và nước:
NaH2PO4 + NaOH \( \rightarrow \) Na2HPO4 + H2O
Nếu tiếp tục cho tác dụng với NaOH thì Na2HPO4 sẽ chuyển thành Na3PO4.
Do đó, NaH2PO4 là muối axit.
Vậy, trong dãy NaHCO3, KHCO3, K2HPO3, NaH2PO4, TẤT CẢ ĐỀU LÀ MUỐI AXIT. Câu hỏi của em có thể bị nhầm lẫn ở đâu đó.
Dãy thứ hai: KHS, NaHS, KH2PO3, NaH2PO4
Bây giờ, chúng ta sẽ xem xét dãy thứ hai.
* KHS (Kali hiđrosunfua):
Đây là muối của axit sunfuhidric (H2S). Axit H2S là một axit có hai nấc, có thể cho đi 2 proton. Các muối của H2S bao gồm:
– Muối trung hòa: K2S (Kali sunfua)
– Muối axit: KHS (Kali hiđrosunfua).
Trong KHS, nguyên tử hiđro còn lại có khả năng thay thế. Ví dụ, khi KHS tác dụng với KOH, chúng ta thu được K2S (muối trung hòa) và nước:
KHS + KOH \( \rightarrow \) K2S + H2O
Do đó, KHS là muối axit.
* NaHS (Natri hiđrosunfua):
Tương tự như KHS, NaHS là muối của axit H2S. Nguyên tử hiđro còn lại trong NaHS có khả năng thay thế. Ví dụ, khi NaHS tác dụng với NaOH, chúng ta thu được Na2S (muối trung hòa) và nước:
NaHS + NaOH \( \rightarrow \) Na2S + H2O
Do đó, NaHS là muối axit.
* KH2PO3 (Kali đihiđrophotphit):
Như đã phân tích ở trên, KH2PO3 là một trong các muối axit của axit photphơ (H3PO3). Nguyên tử hiđro còn lại trong KH2PO3 có khả năng thay thế bởi kim loại. Ví dụ:
KH2PO3 + KOH \( \rightarrow \) K2HPO3 + H2O
Do đó, KH2PO3 là muối axit.
* NaH2PO4 (Natri đihiđrophotphat):
Như đã phân tích ở trên, NaH2PO4 là một trong các muối axit của axit photphoric (H3PO4). Nguyên tử hiđro còn lại trong NaH2PO4 có khả năng thay thế bởi kim loại. Ví dụ:
NaH2PO4 + NaOH \( \rightarrow \) Na2HPO4 + H2O
Do đó, NaH2PO4 là muối axit.
Như vậy, trong dãy thứ hai này, KHS, NaHS, KH2PO3, NaH2PO4 đều là muối axit. Điều này hoàn toàn phù hợp với định nghĩa.
3. Giải thích tại sao có sự nhầm lẫn (nếu có)
Có thể em nhầm lẫn ở chỗ, một số trường hợp có nguyên tử hiđro trong công thức nhưng nó không còn khả năng thay thế bởi kim loại nữa. Ví dụ:
* CH3COOH (Axit axetic): Mặc dù có nguyên tử hiđro, nhưng đây là axit hữu cơ. Nguyên tử hiđro trong nhóm -COOH mới có khả năng phân li ra ion H+ và tham gia phản ứng với bazơ tạo thành muối. Các nguyên tử hiđro trong nhóm CH3- không có tính axit. Muối của CH3COOH là CH3COONa, CH3COOK,…
* Các oxit axit hoặc các hợp chất không phải là muối: Ví dụ như H2O. Nước có nguyên tử hiđro nhưng không phải là muối axit.
Trong trường hợp các em đưa ra, tất cả các hợp chất đều là muối của các axit vô cơ đa nấc (axit có nhiều hơn một nguyên tử hiđro có khả năng phân li). Việc xác định muối axit hay muối trung hòa phụ thuộc vào số lượng nguyên tử hiđro còn lại trong gốc axit sau khi đã phản ứng với kim loại.
Cô hy vọng với phần giải thích chi tiết này, em đã hiểu rõ hơn về khái niệm muối axit. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào khác, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!
Muối axit: muối mà gốc axit còn \(H\) linh động, tức là còn \(H\) phân li ra \(H^+\) được. Do đó không phải muối có gốc axit cứ có \(H\) thì đó là muối axit.
\(\to\) Muối \(K_2HPO_3\) không là muối axit. Chứng minh:
Cấu tạo phân tử \(H_3PO_3\) (axit tương ứng của ion \(HPO_3^{2-}\)) như hình. Axit này có \(2H\) gắn trực tiếp với \(2O\) nên có \(2H\) linh động, là axit hai nấc. Do đó khi nhường hết \(2H\) linh động, ta có ion \(HPO_3^{2-}\) không còn hidro linh động nên là một ion trung hoà