Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau khám phá một câu chuyện rất thú vị về các bạn đồ dùng học tập và thực hành giải các bài tập đi kèm nhé. Cô tin rằng sau buổi học này, chúng ta sẽ có thêm nhiều bài học bổ ích cho bản thân đấy!

Chúng ta hãy cùng đọc kỹ câu chuyện “Cuộc nói chuyện của các đồ dùng học tập” và sau đó, cô sẽ hướng dẫn các em giải từng câu hỏi một cách cặn kẽ và dễ hiểu nhất.

—

Câu 1: Chị bút mực than vãn về điều gì?
A. Về việc chị bị cô chủ hành hạ.
B. Về việc chị bị những đồ dùng khác bắt nạt.
C. Về việc chị bị cô chủ bỏ đi.
D. Về việc chị bị cô chủ bỏ quên.

Lời giải chi tiết:

Để trả lời câu hỏi này, các em hãy đọc lại đoạn văn có lời than thở của chị bút mực:

“Tôi chẳng biết anh thước, bác tẩy, chị bút chì có thấy khổ không chứ tôi thì bị hành hạ ghê quá. Sinh ra tôi là một cây bút đẹp đẽ, mới mẻ, bọc cẩn thận trong hộp nhựa, mà giờ mặt mũi tôi lúc nào cũng nhem nhuốc, bẩn thỉu. Những mảng da của tôi loang lổ, bong tróc dần. Thỉnh thoảng tôi lại bị ngã xuống nền nhà đau điếng”.

Chúng ta thấy chị bút mực đã dùng các từ ngữ như “bị hành hạ”, “nhem nhuốc, bẩn thỉu”, “loang lổ, bong tróc”, “bị ngã xuống nền nhà” để nói về những gì mình phải chịu đựng. Tất cả những điều này đều do hành động của cô chủ gây ra, thể hiện sự thiếu giữ gìn, cẩn thận của cô chủ. Vì vậy, chị bút mực than vãn về việc mình bị cô chủ đối xử không tốt, nói cách khác là bị “hành hạ”.

Vậy đáp án đúng là: A. Về việc chị bị cô chủ hành hạ.

—

Câu 2: Có những ai chung cảnh ngộ với chị bút mực?
A. Anh cục tẩy, chị bút chì.
B. Anh hộp bút, mấy cô cậu vở ô li.
C. Anh bút chì, anh thước kẻ.
D. Anh thước kẻ, mấy cô cậu sách giáo khoa.

Lời giải chi tiết:

Các em hãy đọc tiếp các đoạn văn sau lời than của chị bút mực để tìm xem những đồ dùng nào cũng lên tiếng về nỗi khổ của mình nhé:

– “Tôi chẳng biết anh thước, bác tẩy, chị bút chì có thấy khổ không…” (Chị bút mực nhắc đến, nhưng các đồ dùng này chưa trực tiếp than vãn).
– “Anh thước kẻ nghe vậy cũng cảm thông: Tôi cũng nào có sung sướng hơn chị. Chị nhìn những vạch số của tôi còn thấy rõ nữa không? Cô chủ còn lấy dao vạch vạch những hình quái dị vào người tôi. Tôi còn thường xuyên bị đem ra làm vũ khí để chiến đấu nên người tôi sứt mẻ cả rồi.
– Mấy cô cậu sách giáo khoa cũng chen vào: “Phải đấy! Phải đấy! Cô chủ thật là vô tâm, chẳng biết thương chúng ta chút nào. Chúng tôi giúp cô chủ học bài mà còn bị cô chủ vẽ bậy, dập ghim vào đầy người. Đau lắm!”

Qua đây, chúng ta thấy rõ ràng có anh thước kẻ và mấy cô cậu sách giáo khoa đã cùng than vãn về tình cảnh của mình giống như chị bút mực.

Vậy đáp án đúng là: D. Anh thước kẻ, mấy cô cậu sách giáo khoa.

—

Câu 3: Vì sao chúng lại than vãn, thút thít, sụt sùi?
A. Vì chúng phải làm việc cật lực, không có thời gian nghỉ ngơi.
B. Vì chúng giúp cô chủ học bài mà không được cô chủ yêu thương.
C. Vì chúng giúp cô chủ học bài mà cô chủ mãi không tiến bộ.
D. Vì chúng sắp bị cô chủ thay thế bằng những đồ dùng mới.

Lời giải chi tiết:

Để biết lý do, chúng ta hãy xem lại lời than của các đồ dùng:

– Chị bút mực: “Tôi chẳng biết anh thước, bác tẩy, chị bút chì có thấy khổ không chứ tôi thì bị hành hạ ghê quá.”
– Anh thước kẻ: “Tôi cũng nào có sung sướng hơn chị… người tôi sứt mẻ cả rồi.”
– Mấy cô cậu sách giáo khoa: “Cô chủ thật là vô tâm, chẳng biết thương chúng ta chút nào. Chúng tôi giúp cô chủ học bài mà còn bị cô chủ vẽ bậy, dập ghim vào đầy người. Đau lắm!”

Tất cả các lời than vãn đều xoay quanh việc chúng bị cô chủ đối xử không tốt, làm hỏng hóc, vẽ bậy lên người, mặc dù chúng đang giúp cô chủ học bài. Điều này cho thấy các đồ dùng cảm thấy bị cô chủ “vô tâm”, “chẳng biết thương chúng ta chút nào” dù chúng có công dụng rất lớn trong việc học tập của cô chủ.

Vậy đáp án đúng là: B. Vì chúng giúp cô chủ học bài mà không được cô chủ yêu thương.

—

Câu 4: Em thấy cô chủ trong bài là người như thế nào?

Lời giải chi tiết:

Để nhận xét về cô chủ, chúng ta cần dựa vào những chi tiết mà cô chủ đã làm với đồ dùng học tập của mình:

• Đầu truyện, cô chủ tự nhận: “Tôi vốn là đứa con gái chẳng gọn gàng gì. Tự tôi thấy thế vì mỗi lần học xong là bàn học của tôi chẳng khác gì một bãi chiến trường.”
• Chị bút mực than: “bị hành hạ ghê quá”, “mặt mũi lúc nào cũng nhem nhuốc, bẩn thỉu”, “những mảng da loang lổ, bong tróc”, “bị ngã xuống nền nhà”.
• Anh thước kẻ than: “Cô chủ còn lấy dao vạch vạch những hình quái dị vào người tôi”, “thường xuyên bị đem ra làm vũ khí để chiến đấu nên người tôi sứt mẻ cả rồi”.
• Mấy cô cậu sách giáo khoa than: “Cô chủ thật là vô tâm, chẳng biết thương chúng ta chút nào. Chúng tôi giúp cô chủ học bài mà còn bị cô chủ vẽ bậy, dập ghim vào đầy người. Đau lắm!”

Từ những chi tiết trên, chúng ta có thể thấy cô chủ là một người:

• Không gọn gàng, ngăn nắp: Bàn học như “bãi chiến trường”.
• Thiếu ý thức giữ gìn đồ dùng: Để đồ dùng bẩn thỉu, bong tróc, sứt mẻ, vạch bậy, dập ghim.
• Vô tâm: Không biết thương xót đồ dùng, coi đồ dùng như “vũ khí”, không quan tâm đến “nỗi đau” của chúng.

Gợi ý trả lời:
Em thấy cô chủ trong bài là một người không gọn gàng, ngăn nắp, rất vô tâm và thiếu ý thức trong việc giữ gìn đồ dùng học tập. Cô ấy đã làm hỏng hóc, làm bẩn các đồ dùng của mình một cách đáng tiếc.

—

Câu 5: Qua câu chuyện, em rút ra bài học gì cho bản thân?

Lời giải chi tiết:

Câu chuyện đã cho chúng ta thấy những hậu quả của việc không biết giữ gìn đồ dùng học tập. Các bạn đồ dùng đều rất đau khổ khi bị đối xử tệ bạc. Chúng ta hãy cùng suy nghĩ xem, mình nên làm gì sau khi đọc câu chuyện này nhé.

• Các đồ dùng học tập rất quan trọng, chúng giúp chúng ta học tập tốt hơn.
• Chúng cũng như những người bạn thân thiết.
• Việc giữ gìn đồ dùng chính là thể hiện sự trân trọng công sức của người làm ra chúng và cả tình yêu đối với việc học tập.

Gợi ý trả lời:
Qua câu chuyện này, em rút ra bài học rằng mình cần phải biết yêu quý và giữ gìn đồ dùng học tập cẩn thận. Em sẽ luôn sắp xếp đồ dùng gọn gàng, không vẽ bậy hay làm hỏng chúng để các bạn đồ dùng luôn sạch đẹp và có thể giúp em học tốt hơn.

—

Câu 6: Đóng vai cô chủ, viết 1-2 câu về hành động của cô chủ vào ngày hôm sau.

Lời giải chi tiết:

Ở câu này, các em hãy thử tưởng tượng mình là cô chủ sau khi nghe được cuộc trò chuyện của các đồ dùng học tập. Cô chủ sẽ cảm thấy thế nào? Hối hận đúng không? Vậy thì, cô chủ sẽ làm gì để sửa chữa lỗi lầm của mình?

• Có thể là dọn dẹp bàn học.
• Lau chùi các đồ dùng.
• Sắp xếp chúng gọn gàng.
• Cẩn thận hơn khi sử dụng.

Gợi ý trả lời:
Ngày hôm sau, em sẽ thức dậy thật sớm để dọn dẹp lại bàn học cho thật gọn gàng, sạch sẽ. Em cũng sẽ nhẹ nhàng lau chùi và sắp xếp tất cả các đồ dùng học tập của mình thật ngăn nắp vào đúng vị trí.

—

Câu 7: Tìm các tính từ trong câu văn sau:
“Sinh ra tôi là một cây bút đẹp đẽ, mới mẻ, bọc cẩn thận trong hộp nhựa, mà giờ mặt mũi tôi lúc nào cũng nhem nhuốc, bẩn thỉu”.
A. cây bút, đẹp đẽ, cẩn thận, mặt mũi, bẩn thỉu.
B. cây bút, đẹp đẽ, mới mẻ, nhem nhuốc, bẩn thỉu.
C. đẹp đẽ, mới mẻ, cẩn thận, hộp nhựa, nhem nhuốc.
D. đẹp đẽ, mới mẻ, cẩn thận, nhem nhuốc, bẩn thỉu.

Lời giải chi tiết:

Trước hết, chúng ta cùng ôn lại kiến thức về tính từ nhé. Tính từ là những từ chỉ đặc điểm, tính chất của sự vật, hoạt động, trạng thái.

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng phân tích từng từ trong câu văn:

• “đẹp đẽ”: chỉ đặc điểm của cây bút (là tính từ).
• “mới mẻ”: chỉ đặc điểm của cây bút (là tính từ).
• “cẩn thận”: chỉ đặc điểm của việc “bọc” (ở đây mang ý nghĩa trạng thái, nhưng trong các phương án được xếp chung với tính từ chỉ đặc điểm của sự vật, từ “cẩn thận” có thể hiểu là tính chất của hành động bọc, ở đây trong ngữ cảnh này, nó là tính từ chỉ đặc điểm của sự vật được bọc, hoặc phẩm chất). Trong chương trình lớp 4, chúng ta thường coi đây là tính từ chỉ tính chất, đặc điểm.
• “nhem nhuốc”: chỉ đặc điểm của mặt mũi (là tính từ).
• “bẩn thỉu”: chỉ đặc điểm của mặt mũi (là tính từ).
• “cây bút”: là danh từ (chỉ sự vật).
• “hộp nhựa”: là danh từ (chỉ sự vật).
• “mặt mũi”: là danh từ (chỉ sự vật).

Dựa vào phân tích trên, chúng ta sẽ xem xét các phương án:

• A. “cây bút” và “mặt mũi” là danh từ, không phải tính từ. => Loại.
• B. “cây bút” là danh từ, không phải tính từ. => Loại.
• C. “hộp nhựa” là danh từ, không phải tính từ. => Loại.
• D. “đẹp đẽ”, “mới mẻ”, “cẩn thận”, “nhem nhuốc”, “bẩn thỉu” đều là các tính từ.

Vậy đáp án đúng là: D. đẹp đẽ, mới mẻ, cẩn thận, nhem nhuốc, bẩn thỉu.

—

Câu 8: Hãy viết 2 – 3 câu sử dụng dấu gạch ngang để liệt kê những hành động cần thiết để giữ gìn đồ dùng học tập.

Lời giải chi tiết:

Các em nhớ lại công dụng của dấu gạch ngang nhé. Dấu gạch ngang thường dùng để đánh dấu phần liệt kê các ý, các hành động trong câu.

Bây giờ, chúng ta hãy suy nghĩ về những hành động cụ thể để giữ gìn đồ dùng học tập của mình:

• Sắp xếp gọn gàng sau khi dùng.
• Không vẽ bậy lên sách vở, bàn ghế.
• Không làm rơi, làm bẩn đồ dùng.
• Cất giữ đúng nơi quy định.

Chúng ta sẽ chọn 2-3 hành động tiêu biểu và dùng dấu gạch ngang để liệt kê chúng.

Gợi ý trả lời:
Để giữ gìn đồ dùng học tập luôn bền đẹp, chúng ta cần thực hiện các hành động sau:
– Sắp xếp chúng thật gọn gàng, ngăn nắp sau mỗi lần học xong.
– Không vẽ bậy lên sách vở, làm rơi hay làm bẩn các đồ dùng khác.
– Luôn cất giữ đồ dùng vào đúng nơi quy định, tránh làm mất mát, hỏng hóc.

—

Câu 9: Dòng nào dưới đây chỉ gồm những từ ghép phân loại:
A. Trái cây, xe máy, đường sữa, xe đạp, đường bộ.
B. Tươi ngon, nhà cửa, bát đũa, bàn ghế, tình nghĩa.
C. Tàu hỏa, đường biển, ô tô, dưa hấu, máy bay.
D. Xanh xao, mạnh mẽ, ô tô, xe cộ, xe máy.

Lời giải chi tiết:

Chúng ta cùng ôn lại về từ ghép nhé. Từ ghép có hai loại chính:

• Từ ghép tổng hợp: Các tiếng có nghĩa ngang nhau, bổ sung ý nghĩa cho nhau để tạo thành một nghĩa chung lớn hơn, bao quát hơn. Ví dụ: “nhà cửa” (nhà và các vật dụng, công trình khác), “bàn ghế”, “tươi tốt”.
• Từ ghép phân loại: Tiếng thứ hai đứng sau tiếng thứ nhất có tác dụng phân loại sự vật mà tiếng thứ nhất gọi tên, làm cho nghĩa của từ ghép cụ thể hơn. Tiếng thứ hai bổ sung ý nghĩa cho tiếng thứ nhất. Ví dụ: “sách giáo khoa” (sách dùng để giáo khoa), “xe đạp” (xe dùng để đạp), “quả cam” (quả là cam).

Bây giờ, chúng ta sẽ phân tích từng dòng:

• A. Trái cây, xe máy, đường sữa, xe đạp, đường bộ.
  • “Trái cây”: trái dùng để chỉ các loại cây ăn quả (phân loại).
  • “Xe máy”: xe là loại xe chạy bằng máy (phân loại).
  • “Đường sữa”: đường là loại đường có pha sữa (phân loại).
  • “Xe đạp”: xe là loại xe dùng để đạp (phân loại).
  • “Đường bộ”: đường là loại đường đi trên bộ (phân loại).

  => Dòng này toàn từ ghép phân loại.

• B. Tươi ngon, nhà cửa, bát đũa, bàn ghế, tình nghĩa.
  • “Tươi ngon”: là từ ghép tổng hợp (chỉ chung về sự tươi và ngon).
  • “Nhà cửa”: là từ ghép tổng hợp (chỉ chung về nhà và các công trình, vật dụng liên quan).
  • “Bát đũa”: là từ ghép tổng hợp (chỉ chung về bát và đũa).
  • “Bàn ghế”: là từ ghép tổng hợp (chỉ chung về bàn và ghế).
  • “Tình nghĩa”: là từ ghép tổng hợp (chỉ chung về tình cảm và nghĩa khí).

  => Dòng này toàn từ ghép tổng hợp.

• C. Tàu hỏa, đường biển, ô tô, dưa hấu, máy bay.
  • “Tàu hỏa”: tàu chạy bằng hỏa (lửa) (phân loại).
  • “Đường biển”: đường đi trên biển (phân loại).
  • “Ô tô”: đây là từ mượn, khi phân tích thành phần cấu tạo tiếng Việt thì từ này không rõ ràng là phân loại hay tổng hợp. Tuy nhiên, nó dùng để chỉ một loại phương tiện cụ thể. (Thực ra, “ô tô” là một từ Hán Việt, phiên âm từ “auto” trong tiếng Pháp/Anh, không phải là từ ghép thuần Việt phân loại hay tổng hợp theo nghĩa thông thường chúng ta học ở Tiểu học. Nhưng nếu xét về ý nghĩa, nó chỉ một loại xe cụ thể).
  • “Dưa hấu”: dưa là loại dưa có vỏ màu xanh, ruột đỏ (phân loại).
  • “Máy bay”: máy dùng để bay (phân loại).

  => Dòng này chủ yếu là phân loại, nhưng “ô tô” có thể gây tranh cãi về mặt phân loại. Tuy nhiên, nếu so sánh với A, A có vẻ rõ ràng hơn. Các từ trong A đều rất điển hình cho từ ghép phân loại.

• D. Xanh xao, mạnh mẽ, ô tô, xe cộ, xe máy.
  • “Xanh xao”: là từ láy (chỉ sắc thái xanh yếu ớt).
  • “Mạnh mẽ”: là từ láy (chỉ sắc thái mạnh).
  • “Ô tô”: như đã phân tích ở trên.
  • “Xe cộ”: là từ ghép tổng hợp (chỉ chung các loại xe).
  • “Xe máy”: là từ ghép phân loại.

  => Dòng này có cả từ láy và từ ghép tổng hợp, không phải chỉ toàn từ ghép phân loại.

So sánh các lựa chọn, dòng A là dòng rõ ràng nhất và đầy đủ nhất gồm các từ ghép phân loại.

Vậy đáp án đúng là: A. Trái cây, xe máy, đường sữa, xe đạp, đường bộ.

—

Câu 10: Thêm bộ phận cần thiết để hoàn chỉnh câu sau:
Vào mùa hè, ………………………………………………………………

Lời giải chi tiết:

Ở đây, chúng ta đã có bộ phận trạng ngữ chỉ thời gian là “Vào mùa hè”. Nhiệm vụ của các em là thêm vào bộ phận chủ ngữ và vị ngữ để câu văn trở nên hoàn chỉnh và có nghĩa. Các em hãy nghĩ xem vào mùa hè thì có những sự việc gì thường diễn ra nhé:

• Thời tiết nóng bức.
• Hoa phượng nở đỏ rực.
• Chúng em được nghỉ học.
• Cây cối xanh tốt.

Chúng ta có thể chọn bất kỳ ý nào trong số đó để tạo thành câu hoàn chỉnh.

Gợi ý trả lời:
Vào mùa hè, hoa phượng nở đỏ rực sân trường và chúng em được nghỉ học.
(Hoặc: Vào mùa hè, thời tiết thường rất nóng bức và có những cơn mưa rào bất chợt.)
(Hoặc: Vào mùa hè, chúng em thường được về quê thăm ông bà và đi tắm biển.)

—

Cô hy vọng qua bài giải chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về cách làm bài tập đọc hiểu, bài tập Tiếng Việt và cả những bài học ý nghĩa về việc giữ gìn đồ dùng học tập. Hãy luôn cố gắng học tập thật tốt và trở thành những học sinh chăm ngoan, biết trân trọng những gì mình có nhé!