đá biến chất được hình thành: a) từ dưới sâu nóng chả, trào lên mặt đất nguội b)…

ĐỀ BÀI: đá biến chất được hình thành:
a) từ dưới sâu nóng chả, trào lên mặt đất nguội
b) ở nơi trũng do sự lắng tụ và nén chặt các vật liệu
c) từ trầm tích bị thay đổi tính chất do nhiệt độ cao
d) từ khối mắc ma nóng chảy dưới mặt đất trào lên

Lời giải chi tiết:
Để giải bài tập này, chúng ta cần nhớ lại kiến thức về ba loại đá chính cấu tạo nên vỏ Trái Đất mà chúng ta đã học trong chương trình Địa lí lớp 10, đó là: đá mắc-ma (đá lửa), đá trầm tích và đá biến chất. Chúng ta sẽ phân tích từng phương án một:

Bước 1: Phân tích phương án a)

Phương án a) nêu: “từ dưới sâu nóng chảy, trào lên mặt đất nguội”.

• Cụm từ “dưới sâu nóng chảy” ám chỉ mắc-ma nóng chảy trong lòng đất.
• Cụm từ “trào lên mặt đất nguội” mô tả quá trình mắc-ma phun trào lên bề mặt Trái Đất (trở thành dung nham) và sau đó nguội đi, đông cứng lại.

Quá trình này chính là sự hình thành của đá mắc-ma phun trào (ví dụ: đá bazan). Đây không phải là đá biến chất.

Bước 2: Phân tích phương án b)

Phương án b) nêu: “ở nơi trũng do sự lắng tụ và nén chặt các vật liệu”.

• Cụm từ “nơi trũng” là những vùng thấp, lòng sông, đáy biển, hồ… nơi vật liệu có thể lắng đọng.
• Cụm từ “lắng tụ và nén chặt các vật liệu” mô tả quá trình các vật liệu vụn (như cát, bùn, sỏi…) hoặc các xác hữu cơ, khoáng vật kết tủa được vận chuyển, tích tụ, rồi bị nén chặt và gắn kết lại với nhau dưới áp lực lớn và thời gian dài.

Quá trình này chính là sự hình thành của đá trầm tích (ví dụ: đá cát kết, đá vôi). Đây cũng không phải là đá biến chất.

Bước 3: Phân tích phương án c)

Phương án c) nêu: “từ trầm tích bị thay đổi tính chất do nhiệt độ cao”.

• Cụm từ “từ trầm tích” cho biết nguồn gốc là một loại đá đã có sẵn (trong trường hợp này là đá trầm tích, nhưng cũng có thể là đá mắc-ma hoặc đá biến chất khác).
• Cụm từ “bị thay đổi tính chất” nghĩa là cấu trúc, thành phần khoáng vật của đá gốc đã biến đổi.
• Cụm từ “do nhiệt độ cao” là một trong những yếu tố chính (cùng với áp suất cao và sự tác động của các chất hoạt động hóa học) gây ra sự biến đổi này.

Đúng như tên gọi của nó, đá biến chất là loại đá được hình thành từ các loại đá có sẵn (đá mắc-ma, đá trầm tích hoặc đá biến chất cũ) bị biến đổi dưới tác động của nhiệt độ cao, áp suất lớn hoặc các dung dịch hóa học trong lòng đất mà không bị nóng chảy hoàn toàn. Ví dụ, đá vôi (trầm tích) biến chất thành đá hoa (đá cẩm thạch), hay đá phiến sét (trầm tích) biến chất thành đá phiến. Phương án này mô tả chính xác quá trình hình thành đá biến chất.

Bước 4: Phân tích phương án d)

Phương án d) nêu: “từ khối mắc ma nóng chảy dưới mặt đất trào lên”.

• Cụm từ “khối mắc ma nóng chảy” ám chỉ vật chất nóng chảy trong lòng Trái Đất.
• Cụm từ “dưới mặt đất trào lên” tương tự như phương án a), mô tả quá trình mắc-ma di chuyển lên phía trên hoặc phun trào ra ngoài.

Đây là quá trình hình thành đá mắc-ma (đá lửa), có thể là đá mắc-ma xâm nhập nếu nó nguội đi trong lòng đất, hoặc đá mắc-ma phun trào nếu nó trào lên bề mặt và nguội. Dù là trường hợp nào, đây cũng không phải là đá biến chất.

Kết luận:

Dựa trên phân tích trên, phương án c) là mô tả chính xác nhất về sự hình thành của đá biến chất.

Giải thích ngắn gọn lý do áp dụng phương pháp:

Phương pháp được áp dụng là phân tích và so sánh các định nghĩa về sự hình thành của ba loại đá cơ bản (mắc-ma, trầm tích, biến chất) đã học trong sách giáo khoa Địa lí lớp 10 với nội dung của từng đáp án. Bằng cách loại trừ các đáp án mô tả sự hình thành của đá mắc-ma và đá trầm tích, chúng ta sẽ tìm ra đáp án chính xác cho đá biến chất.

Đáp án cuối cùng:

Đáp án đúng là: c) từ trầm tích bị thay đổi tính chất do nhiệt độ cao