Đảng ta nhận định thời cơ Cách Mạng đã chín mùi ,vậy thời cơ trong cách mạng thá…
Để trả lời câu hỏi này một cách đầy đủ và chi tiết nhất, chúng ta sẽ cùng nhau phân tích từng yếu tố, dựa trên những kiến thức đã học trong Sách giáo khoa Lịch sử lớp 9.
Bước 1: Hiểu rõ “thời cơ cách mạng” là gì?
Trước hết, chúng ta cần hiểu khái niệm “thời cơ cách mạng”. Trong lý luận của Đảng ta, thời cơ cách mạng là một giai đoạn lịch sử đặc biệt, khi mà “ta có lực lượng, ta lại nhạy bén, ta đoán định được lòng dân, đoán định được sức địch, đoán định được thắng lợi”. Nói cách khác, đó là lúc mà những điều kiện thuận lợi nhất cho cách mạng bùng nổ và giành thắng lợi hội tụ đầy đủ.
Bước 2: Phân tích các yếu tố cấu thành thời cơ Cách mạng Tháng Tám 1945 theo Sách giáo khoa
Sách giáo khoa Lịch sử lớp 9 đã chỉ ra rất rõ các yếu tố tạo nên thời cơ “vàng” này. Chúng ta cần xem xét cả tình hình thế giới và tình hình trong nước.
2.1. Tình hình thế giới:
* Sự sụp đổ của chủ nghĩa phát xít: Đây là yếu tố quan trọng hàng đầu. Vào tháng 5 năm 1945, phát xít Đức đầu hàng vô điều kiện quân Đồng minh. Đến tháng 8 năm 1945, Nhật Bản, kẻ thù chính của nhân dân Đông Dương, cũng phải đối mặt với thất bại nặng nề sau khi Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki, và Liên Xô tuyên chiến với Nhật Bản.
* Điều này có nghĩa là gì? Có nghĩa là cái ô dù bảo hộ của Nhật Bản ở Đông Dương đã bị đe dọa nghiêm trọng, lực lượng quân đội Nhật Bản trở nên hoang mang, suy yếu và mất tinh thần chiến đấu. Sách giáo khoa nhấn mạnh: “Nhật Bản đã chuẩn bị sẵn sàng đầu hàng Đồng minh”.
* Sự suy yếu của đế quốc Pháp: Từ năm 1940, Pháp đã bị phát xít Đức chiếm đóng. Đến tháng 3 năm 1945, Nhật Bản làm cuộc đảo chính lật đổ chế độ thực dân Pháp ở Đông Dương. Tuy nhiên, bản thân chế độ tay sai của Pháp cũng đã tan rã, không còn khả năng duy trì ách thống trị.
* Như vậy, cả kẻ thù chính là Nhật Bản lẫn kẻ thống trị cũ là Pháp đều đang ở trong tình trạng suy yếu cùng cực.
* Hậu quả của chiến tranh: Cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai đã gây ra những tổn thất nặng nề cho các nước đế quốc, làm suy yếu tiềm lực kinh tế và quân sự của họ. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa.
2.2. Tình hình trong nước:
* Mâu thuẫn giữa nhân dân Việt Nam và đế quốc Nhật Bản ngày càng gay gắt: Mặc dù Nhật Bản thay Pháp cai trị, nhưng chính sách bóc lột, tàn bạo của Nhật Bản đã khiến đời sống nhân dân ta vô cùng khổ cực. Nạn đói năm 1945 là minh chứng rõ nét nhất cho sự tàn khốc này.
* Sách giáo khoa có đoạn: “Nhật – Pháp câu kết với nhau ra sức vơ vét, bóc lột nhân dân ta, bắt nhân dân ta phải lao động khổ sai, đi phu, đi lính, nộp nhiều thứ thuế…”
* Phong trào cách mạng của nhân dân ta đã phát triển mạnh mẽ: Trước tình hình đó, nhân dân ta đã không ngừng đấu tranh. Các cuộc khởi nghĩa từng phần, các tổ chức cách mạng đã được hình thành và phát triển.
* Đặc biệt, với sự lãnh đạo của Đảng, lực lượng vũ trang cách mạng như Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, Cứu quốc quân đã được xây dựng và trưởng thành, sẵn sàng cho một cuộc tổng khởi nghĩa.
* Các cao trào cách mạng đã hình thành, ví dụ như cao trào giải phóng dân tộc, khơi dậy lòng yêu nước và ý chí quật cường trong toàn dân.
* Sự chuẩn bị sẵn sàng của Đảng Cộng sản Đông Dương: Đảng ta đã chủ động và nhạy bén trong việc dự báo tình hình và chuẩn bị mọi mặt cho cuộc tổng khởi nghĩa.
* Từ Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng tháng 5 năm 1941, Đảng đã xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là hàng đầu.
* Đảng đã tích cực xây dựng lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang, xây dựng căn cứ địa cách mạng.
* Đảng đã có sự chuẩn bị về tư tưởng cho quần chúng nhân dân, nâng cao ý thức giác ngộ cách mạng.
* Quan trọng nhất, Đảng đã theo dõi sát sao diễn biến của tình hình quốc tế và trong nước để chọn đúng thời điểm ra quân.
Bước 3: Kết luận: Thời cơ đã chín mùi như thế nào?
Từ những phân tích trên, chúng ta có thể kết luận rằng thời cơ Cách mạng Tháng Tám 1945 là lúc mà mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với đế quốc Nhật Bản và bè lũ tay sai lên đến đỉnh cao, đồng thời tình hình quốc tế có những biến động thuận lợi chưa từng có.
* Cụ thể, đó là sau khi Nhật Bản đầu hàng Đồng minh (ngày 13/8/1945), quân Nhật ở Đông Dương hoàn toàn tan rã, chính quyền Nhật Bản mất hết khả năng kiểm soát, trong khi chính quyền bù nhìn thân Nhật cũng mất chỗ dựa.
* Đây là lúc mà “chính quyền địch đã lâm vào khủng hoảng triền miên, lại bị rung chuyển bởi sự sụp đổ của phe trục”, “quân Nhật ở Đông Dương thì đã đầu hàng Đồng minh một cách vô điều kiện, chính phủ Trần Trọng Kim của bù nhìn thì hoàn toàn tan rã, không còn một tấc đất, không còn một lực lượng nào để giữ chính quyền”.
* Đồng thời, lực lượng cách mạng của ta đã đủ mạnh để nắm lấy cơ hội, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mọi mặt: chính trị, quân sự, tư tưởng.
Vì vậy, Đảng ta đã nhận định chính xác: “Lúc này, thời cơ giải phóng dân tộc đã tới”, và kêu gọi toàn dân Tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Sự nhạy bén và quyết đoán của Đảng đã giúp Cách mạng Tháng Tám 1945 thắng lợi trọn vẹn, mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc Việt Nam.
Hy vọng với những giải thích chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về thời cơ lịch sử của Cách mạng Tháng Tám 1945. Cần nhớ rằng, thời cơ cách mạng không tự nhiên đến mà là kết quả của sự chuẩn bị chu đáo và sự lãnh đạo tài tình của Đảng.
Tháng 8 năm 1945, tình thế cách mạng trực tiếp đã xuất hiện. Cuộc khủng hoảng chính trị ở Đông Dương đã đến tột độ. Phe phát xít thua trận, phát xít Nhật đã đầu hàng đồng minh vô điều kiện. Chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim hoang man cực độ. Đồng thời, ta đã xây dựng lực lượng cách mạng hùng hậu. Nhân dân ta không thể chịu đựng bị áp bức được nữa. Quyết tâm chiến đấu để giành độc lập tự do cho dân tộc, không khí cách mạng sôi sục. Bên cạnh đó, cách mạng phải chạy đua gấp rút với quân Anh, Mỹ trước khi chúng vào Đông Dương giải giáp quân phát xít, mượn danh nghĩa pháp lý để chiếm nước ta. Trong tình hình đó, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp từ ngày 13 đến ngày 15 tháng 8 năm 1945 tại Tân Trào (Tuyên Quang). Sau khi phân tích những điều kiện chủ quan và khách quan đã chín muồi để cuộc tổng khởi nghĩa có thể nổ ra và thắng lợi. Hội nghị quyết định: Đảng phải kịp thời phát động và lãnh đạo toàn dân tổng khởi nghĩa giành chính quyền từ tay phátxít Nhật trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương. Hồ Chí Minh đã kiên quyết khẳng định: “Lúc này thời cơ thuận lợi đã tới, dù hi sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải cương quyết giành cho được độc lập”.
Hưởng ứng sự lời kêu gọi của Đảng, nhân dân cả nước đã vùng lên khởi nghĩa giành chính quyền từ tay phát xít Nhật và chính quyền tay sai. Chỉ trong vòng 12 ngày, từ ngày 14 đến ngày 25 tháng 8 năm 1945, nhân dân ta đã giành được chính quyền trong cả nước. Cách mạng Tháng Tám thành công rực rỡ.
Như vậy, trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, thời cơ tồn tại một cách khách quan trong vòng 20 hôm, bắt đầu từ khi Nhật hoàng tuyên bố đầu hàng (ngày 15-8) và kết thúc khi quân Đồng minh vào tước khí giới quân Nhật trên đất nước ta theo Hiệp định Pốt-xđam (ngày 5-9). Nếu phát động tổng khởi nghĩa giành chính quyền trên toàn quốc trước ngày 15-8 quân Nhật còn mạnh và sau ngày 5-9 trên đất nước có nhiều kẻ thù, cách mạng đều không có khả năng thành công. Đảng và nhân dân ta đã chớp thời cơ, tiến hành tổng khởi nghĩa, giành chính quyền thắng lợi trong ngưỡng thời gian khắc nghiệt đó. Như cơn sóng trào dâng, Cách mạng tháng Tám năm 1945 đã đạp đổ chính quyền phát xít Nhật và tay sai. Ngày 30- 8- 1945, vua Bảo Đại đọc chiếu thoái vị. Ngày 2-9-1945, lãnh tụ Hồ Chi Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại vườn hoa Ba Đình (Hà Nội). Ba ngày sau, ngày 5-9-1945, với tư cách là chủ nhà, Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đón tiếp quân Đồng minh vào tước khí giới quân Nhật trên đất nước ta.