Có một con mèo già, chậm chân, mắt mờ không vồ bắt được chuột nữa, bèn nghĩ ra một kế để lừa đàn chuột trong nhà.Một hôm, mèo già đeo tràng hạt, gõ mõ, tụng kinh và nói rằng từ nay nó không bắt chuột nữa vì nó tu hành nên kiêng ăn thịt sống, kiêng sát sinh. Lúc đầu, đàn chuột nửa tin, nửa ngờ. Nhưng mấy ngày sau vẫn thấy mèo ngồi niệm Phật và chỉ ăn rau. Có con thử lại gần mà mèo cũng không vồ nên chúng tin là mèo già tụng kinh, sám hối thật. Vì thế, đàn chuột thường nhởn nhơ đi lại cạnh mèo già, không còn lo bị mèo ăn thịt nữa.Một buổi tối, cả đàn lại xếp hàng một đi qua chỗ mèo già ngồi để vào hang. Mèo ta biết thế, liền cho đàn chuột chui vào hang chỉ còn lại con cuối cùng, liền vồ lấy nuốt chửng. Hôm đầu, thấy thiếu một con thì chúng đâm hoang mang. Con chuột đầu đàn nghi là mèo già bắt, hôm ấy thử đi ở cuối cùng xem sự thể ra sao.Mèo ta nhe răng, giơ vuốt ra vồ, chuột đầu đàn chỉ kịp kêu thét lên báo cho cả đàn rồi cũng bị mèo nuốt chửng.Từ đó lũ chuột luôn nhắc rằng chớ có bao giờ tin những kẻ độc ác giả nhân giả nghĩa mà thiệt mạng.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1: Câu chuyện trên được kể theo ngôi thứ mấy? (Biết)
A. Ngôi thứ nhất B. Ngôi thứ hai
C. Ngôi thứ ba D. Kết hợp nhiều ngôi kể
Câu 2: Nhân vật chính trong truyện là mèo già. Đúng hay sai? (Biết)
A. Đúng B. Sai
Câu 3: Trong câu văn: Có một con mèo già, chậm chân, mắt mờ không vồ bắt được chuột nữa, bèn nghĩ ra một kế để lừa đàn chuột trong nhà. có mấy phó từ chỉ số lượng? (Biết)
A. Một B. Hai C. Ba D. Bốn
Câu 4: Sắp xếp các sự việc sau theo trình tự hợp lí? (Hiểu)
(1) Cả bầy chuột hoang mang, chuột đầu đàn thử đi cuối cùng để kiểm chứng và cũng bị mèo già tóm gọn.
(2) Mèo già không bắt được chuột, bèn nghĩ ra cách giả vờ ăn chay.
(3) Từ đó, đàn chuột không dám tin lời những kẻ độc ác, giả nhân giả nghĩa.
(4) Một hôm, mèo già vồ lấy con chuột cuối đàn.
(5) Đàn chuột thường nhởn nhơ đi lại cạnh mèo già, không còn lo bị mèo ăn thịt nữa.
A. (2) (5) (4) (1) (3)
B. (1) (5) (4) (3) (2)
C. (4) (3) (2) (1) (5)
D. (5) (2) (4) (1) (3)
Câu 5: Hành động mèo già đeo tràng hạt, gõ mõ, tụng kinh mấy ngày liền nhằm mục đích gì? (Hiểu)
A. Để sám hối tội lỗi B. Để giết thời gian
C. Để đánh lừa bầy chuột D. Để rình con mồi
Câu 6: Việc đàn chuột thường nhởn nhơ đi lại cạnh mèo già, không còn lo bị mèo ăn thịt nữa cho thấy thái độ gì của đàn chuột? (Hiểu)
A. Chủ quan B. Tự tin C. Thiếu cảnh giác D. Kiêu ngạo
Câu 7: Từ sám hối trong câu văn: Có con thử lại gần mà mèo cũng không vồ nên chúng tin là mèo già tụng kinh, sám hối thật được hiểu như thế nào? (Hiểu)
A. Thú nhận tội lỗi đã gây ra B. Ăn năn tội lỗi đã gây ra
C. Lo lắng về tội lỗi đã gây ra D. Xấu hổ về tội lỗi đã gây ra
Câu 8: Thành ngữ giả nhân giả nghĩa trong câu văn: Từ đó lũ chuột luôn nhắc rằng chớ có bao giờ tin những kẻ độc ác giả nhân giả nghĩa mà thiệt mạng. nói đến điều gì? (Hiểu)
A. Giả vờ tỏ ra tử tế, nhân nghĩa B. Nói những điều không đúng sự thật
C. Cố tình đánh lừa người khác D. Che đậy việc làm sai trái
Câu 9: Em rút ra được bài học gì từ câu chuyện trên? (Vận dụng)
Câu 10: Em có đồng tình với việc làm của mèo già trong câu chuyện không? Vì sao? (Vận dụng)
—
ĐỀ 11.I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
**Văn bản: MÈO ĂN CHAY**
Có một con mèo già, chậm chân, mắt mờ không vồ bắt được chuột nữa, bèn nghĩ ra một kế để lừa đàn chuột trong nhà.
Một hôm, mèo già đeo tràng hạt, gõ mõ, tụng kinh và nói rằng từ nay nó không bắt chuột nữa vì nó tu hành nên kiêng ăn thịt sống, kiêng sát sinh. Lúc đầu, đàn chuột nửa tin, nửa ngờ. Nhưng mấy ngày sau vẫn thấy mèo ngồi niệm Phật và chỉ ăn rau. Có con thử lại gần mà mèo cũng không vồ nên chúng tin là mèo già tụng kinh, sám hối thật. Vì thế, đàn chuột thường nhởn nhơ đi lại cạnh mèo già, không còn lo bị mèo ăn thịt nữa.
Một buổi tối, cả đàn lại xếp hàng một đi qua chỗ mèo già ngồi để vào hang. Mèo ta biết thế, liền cho đàn chuột chui vào hang chỉ còn lại con cuối cùng, liền vồ lấy nuốt chửng. Hôm đầu, thấy thiếu một con thì chúng đâm hoang mang. Con chuột đầu đàn nghi là mèo già bắt, hôm ấy thử đi ở cuối cùng xem sự thể ra sao.
Mèo ta nhe răng, giơ vuốt ra vồ, chuột đầu đàn chỉ kịp kêu thét lên báo cho cả đàn rồi cũng bị mèo nuốt chửng.
Từ đó lũ chuột luôn nhắc rằng chớ có bao giờ tin những kẻ độc ác giả nhân giả nghĩa mà thiệt mạng.
—
**GIẢI BÀI TẬP:**
Câu 1: Câu chuyện trên được kể theo ngôi thứ mấy? (Biết)
A. Ngôi thứ nhất
B. Ngôi thứ hai
C. Ngôi thứ ba
D. Kết hợp nhiều ngôi kể
Hướng dẫn giải:
Để xác định ngôi kể, chúng ta cần xem người kể chuyện xưng hô như thế nào trong câu chuyện. Nếu người kể xưng “tôi”, “chúng tôi” thì đó là ngôi thứ nhất. Nếu người kể giấu mình và gọi tên các nhân vật hoặc dùng đại từ “hắn”, “nó”, “họ” để kể về các nhân vật thì đó là ngôi thứ ba.
Trong câu chuyện này, người kể không xưng “tôi” mà kể về “một con mèo già”, “đàn chuột”, “mèo ta”,… Người kể giấu mình, đứng ngoài câu chuyện để kể lại.
Đáp án đúng: C. Ngôi thứ ba
Câu 2: Nhân vật chính trong truyện là mèo già. Đúng hay sai? (Biết)
A. Đúng
B. Sai
Hướng dẫn giải:
Nhân vật chính là nhân vật trung tâm, có vai trò quan trọng nhất trong việc phát triển cốt truyện và thể hiện chủ đề. Toàn bộ câu chuyện xoay quanh kế hoạch, hành động và âm mưu của mèo già để lừa đàn chuột.
Đáp án đúng: A. Đúng
Câu 3: Trong câu văn: “Có một con mèo già, chậm chân, mắt mờ không vồ bắt được chuột nữa, bèn nghĩ ra một kế để lừa đàn chuột trong nhà.” có mấy phó từ chỉ số lượng? (Biết)
A. Một
B. Hai
C. Ba
D. Bốn
Hướng dẫn giải:
Phó từ chỉ số lượng là từ dùng để chỉ số lượng của sự vật được nhắc đến. Trong câu này:
– “một con mèo già”: từ “một” chỉ số lượng của “con mèo”.
– “một kế”: từ “một” chỉ số lượng của “kế”.
Vậy có 2 từ chỉ số lượng trong câu văn.
Đáp án đúng: B. Hai
Câu 4: Sắp xếp các sự việc sau theo trình tự hợp lí? (Hiểu)
(1) Cả bầy chuột hoang mang, chuột đầu đàn thử đi cuối cùng để kiểm chứng và cũng bị mèo già tóm gọn.
(2) Mèo già không bắt được chuột, bèn nghĩ ra cách giả vờ ăn chay.
(3) Từ đó, đàn chuột không dám tin lời những kẻ độc ác, giả nhân giả nghĩa.
(4) Một hôm, mèo già vồ lấy con chuột cuối đàn.
(5) Đàn chuột thường nhởn nhơ đi lại cạnh mèo già, không còn lo bị mèo ăn thịt nữa.
A. (2) (5) (4) (1) (3)
B. (1) (5) (4) (3) (2)
C. (4) (3) (2) (1) (5)
D. (5) (2) (4) (1) (3)
Hướng dẫn giải:
Chúng ta sẽ sắp xếp các sự việc theo trình tự diễn biến của câu chuyện:
– (2) Mèo già không bắt được chuột, bèn nghĩ ra cách giả vờ ăn chay. (Đây là nguyên nhân, sự việc mở đầu)
– (5) Đàn chuột thường nhởn nhơ đi lại cạnh mèo già, không còn lo bị mèo ăn thịt nữa. (Kết quả của việc mèo giả vờ ăn chay, đàn chuột tin tưởng)
– (4) Một hôm, mèo già vồ lấy con chuột cuối đàn. (Hành động lừa gạt đầu tiên của mèo)
– (1) Cả bầy chuột hoang mang, chuột đầu đàn thử đi cuối cùng để kiểm chứng và cũng bị mèo già tóm gọn. (Sự việc tiếp theo sau khi mèo bắt được chuột đầu tiên)
– (3) Từ đó, đàn chuột không dám tin lời những kẻ độc ác, giả nhân giả nghĩa. (Bài học rút ra, kết thúc câu chuyện)
Đáp án đúng: A. (2) (5) (4) (1) (3)
Câu 5: Hành động mèo già đeo tràng hạt, gõ mõ, tụng kinh mấy ngày liền nhằm mục đích gì? (Hiểu)
A. Để sám hối tội lỗi
B. Để giết thời gian
C. Để đánh lừa bầy chuột
D. Để rình con mồi
Hướng dẫn giải:
Ngay từ đầu, văn bản đã nói rõ mèo già “nghĩ ra một kế để lừa đàn chuột”. Việc mèo giả vờ tu hành, ăn chay, niệm Phật chỉ là một màn kịch để tạo vỏ bọc hiền lành, khiến đàn chuột tin tưởng và mất cảnh giác.
Đáp án đúng: C. Để đánh lừa bầy chuột
Câu 6: Việc đàn chuột thường nhởn nhơ đi lại cạnh mèo già, không còn lo bị mèo ăn thịt nữa cho thấy thái độ gì của đàn chuột? (Hiểu)
A. Chủ quan
B. Tự tin
C. Thiếu cảnh giác
D. Kiêu ngạo
Hướng dẫn giải:
Việc đàn chuột tin tưởng mèo già đến mức “nhởn nhơ đi lại” mà không sợ hãi cho thấy chúng đã hoàn toàn mất đi sự đề phòng, không còn nhận ra nguy hiểm. Đây chính là biểu hiện của sự thiếu cảnh giác.
Đáp án đúng: C. Thiếu cảnh giác
Câu 7: Từ “sám hối” trong câu văn: “Có con thử lại gần mà mèo cũng không vồ nên chúng tin là mèo già tụng kinh, sám hối thật” được hiểu như thế nào? (Hiểu)
A. Thú nhận tội lỗi đã gây ra
B. Ăn năn tội lỗi đã gây ra
C. Lo lắng về tội lỗi đã gây ra
D. Xấu hổ về tội lỗi đã gây ra
Hướng dẫn giải:
Từ “sám hối” thường được dùng trong bối cảnh tôn giáo, có nghĩa là nhận ra lỗi lầm, hối hận về những hành động sai trái đã gây ra và có ý muốn sửa chữa, thay đổi để trở nên tốt hơn.
Đáp án đúng: B. Ăn năn tội lỗi đã gây ra
Câu 8: Thành ngữ “giả nhân giả nghĩa” trong câu văn: “Từ đó lũ chuột luôn nhắc rằng chớ có bao giờ tin những kẻ độc ác giả nhân giả nghĩa mà thiệt mạng.” nói đến điều gì? (Hiểu)
A. Giả vờ tỏ ra tử tế, nhân nghĩa
B. Nói những điều không đúng sự thật
C. Cố tình đánh lừa người khác
D. Che đậy việc làm sai trái
Hướng dẫn giải:
Thành ngữ “giả nhân giả nghĩa” được dùng để chỉ những người có vẻ bề ngoài hiền lành, tử tế, nhân hậu nhưng bên trong lại độc ác, gian xảo, chỉ lợi dụng người khác. Mèo già trong câu chuyện chính là một điển hình của kẻ giả nhân giả nghĩa.
Đáp án đúng: A. Giả vờ tỏ ra tử tế, nhân nghĩa
Câu 9: Em rút ra được bài học gì từ câu chuyện trên? (Vận dụng)
Hướng dẫn giải:
Để rút ra bài học, các em cần xem xét hành động của nhân vật, hậu quả và lời nhắn nhủ cuối cùng của câu chuyện. Câu chuyện “Mèo ăn chay” là một câu chuyện ngụ ngôn, chứa đựng bài học sâu sắc về cách nhìn người và ứng xử trong cuộc sống.
Bài học rút ra từ câu chuyện:
– Hãy luôn đề cao cảnh giác trước mọi lời nói, hành động của người khác, đặc biệt là những kẻ có vẻ ngoài hiền lành, tử tế nhưng bản chất lại độc ác.
– Đừng bao giờ tin tưởng một cách mù quáng, không nên để vẻ bề ngoài đánh lừa mà phải biết nhìn nhận bản chất thật sự của vấn đề, của con người.
– Sự chủ quan, mất cảnh giác có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
Câu 10: Em có đồng tình với việc làm của mèo già trong câu chuyện không? Vì sao? (Vận dụng)
Hướng dẫn giải:
Với câu hỏi này, các em cần thể hiện quan điểm cá nhân một cách rõ ràng (có hoặc không đồng tình) và sau đó giải thích lý do dựa trên nội dung câu chuyện và các giá trị đạo đức xã hội.
Trả lời:
Em không đồng tình với việc làm của mèo già trong câu chuyện.
Lý do:
– Mèo già đã sử dụng thủ đoạn lừa dối, giả vờ tu hành ăn chay để che giấu bản chất độc ác của mình, lợi dụng sự cả tin của đàn chuột để đạt được mục đích xấu xa là ăn thịt chúng.
– Hành động này thể hiện sự gian xảo, nham hiểm và thiếu lương thiện, đi ngược lại với những giá trị đạo đức tốt đẹp trong cuộc sống.
– Câu chuyện phê phán những kẻ giả nhân giả nghĩa, độc ác, vì lợi ích cá nhân mà sẵn sàng lừa gạt, hãm hại người khác. Việc làm của mèo già là một bài học cảnh tỉnh về sự nguy hiểm của lòng tham và sự dối trá.
—
Cô hy vọng qua phần hướng dẫn chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về nội dung và ý nghĩa của câu chuyện “Mèo ăn chay”, đồng thời biết cách vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các dạng bài tập đọc hiểu. Chúc các em học tốt!
Câu 1:
Đáp án: C. Ngôi thứ ba
Câu 2:
Đáp án: A. Đúng
Câu 3:
Đáp án: B. Hai
(Hai từ “một” xuất hiện trong “một con mèo già” và “một kế” đều là phó từ chỉ số lượng.)
Câu 4: Sắp xếp các sự việc sau theo trình tự hợp lí:
(1) Cả bầy chuột hoang mang, chuột đầu đàn thử đi cuối cùng để kiểm chứng và cũng bị mèo già tóm gọn.
(2) Mèo già không bắt được chuột, bèn nghĩ ra cách giả vờ ăn chay.
(3) Từ đó, đàn chuột không dám tin lời những kẻ độc ác, giả nhân giả nghĩa.
(4) Một hôm, mèo già vồ lấy con chuột cuối đàn.
(5) Đàn chuột thường nhởn nhơ đi lại cạnh mèo già, không còn lo bị mèo ăn thịt nữa.
Đáp án: A. (2) – (5) – (4) – (1) – (3)
Giải thích: Ban đầu, mèo già nghĩ ra cách giả vờ ăn chay (2); sau đó, chuột cảm thấy an tâm và cứ đi lại gần nó (5); một hôm, mèo già lợi dụng sự chủ quan đó vồ lấy con chuột cuối đàn (4); chuột đầu đàn vì tò mò kiểm chứng cũng bị tóm gọn (1); từ đó, bầy chuột rút ra bài học không nên tin vào những kẻ “độc ác giả nhân giả nghĩa” (3).
Câu 5:
Đáp án: C. Để đánh lừa bầy chuột
Giải thích: Hành động “tụng kinh” của mèo già là mưu kế nhằm tạo ấn tượng là nó đã tu hành, từ đó khiến chuột tin rằng nó không còn tàn ác và không còn săn mồi nữa.
Câu 6:
Đáp án: C. Thiếu cảnh giác
Giải thích: Sự chủ quan, mất cảnh giác của chuột được thể hiện rõ qua hành động nhởn nhơ bên cạnh mèo già, cho thấy chúng đã tin tưởng vào lời “tụng kinh” của mèo mà quên mất bản chất nguy hiểm của nó.
Câu 7:
Đáp án: B. Ăn năn tội lỗi đã gây ra
Giải thích: Ở đây “sám hối” được hiểu theo nghĩa ăn năn, hối cải vì những hành động sai trái trong quá khứ – chuột tưởng rằng mèo già đã thật sự ăn năn, từ đó cho rằng mình được cứu rỗi.
Câu 8:
Đáp án: A. Giả vờ tỏ ra tử tế, nhân nghĩa
Giải thích: Thành ngữ “giả nhân giả nghĩa” chỉ những kẻ bên ngoài tỏ ra hiền lành, nhân hậu nhưng bên trong thì độc ác, ác ý – là lời cảnh tỉnh cho chuột về việc không nên tin tưởng những vẻ bề ngoài giả tạo.
Câu 9:
Bài học quan trọng rút ra từ câu chuyện “Mèo ăn chay” là không nên mù quáng tin tưởng vào vẻ bề ngoài hay lời nói của người khác. Người ta có thể giả vờ tỏ ra thiện lương, nhân từ nhưng thật ra lại ẩn chứa mục đích xấu xa. Do đó, chúng ta cần luôn cảnh giác, suy xét và không để lòng tin mù quáng bị lợi dụng. Bên cạnh đó, câu chuyện còn nhắc nhở về tầm quan trọng của việc học hỏi từ những sai lầm của người khác để tránh rơi vào cạm bẫy của những kẻ lừa đảo.
Câu 10:
Quan điểm về việc làm của mèo già có thể được hiểu theo hai hướng khác nhau. Một mặt, hành động của mèo già cho thấy sự lanh lợi, khéo léo trong việc lợi dụng tâm lý của bầy chuột, từ đó giành được lợi ích cho bản thân. Tuy nhiên, về mặt đạo đức, hành động này lại là một biểu hiện của sự xảo quyệt, độc ác khi lợi dụng lòng tin của người khác để phục vụ cho mục đích cá nhân. Cá nhân em cho rằng mặc dù hành động của mèo già có thể được đánh giá cao về mặt “khôn khéo” trong tự nhiên, nhưng nó không thể được tán thưởng về đạo đức vì đã gây ra hậu quả nghiêm trọng cho bầy chuột. Điều này dạy cho chúng ta rằng, dù khả năng mưu lược có thể mang lại lợi ích ngắn hạn, nhưng việc lừa dối và lợi dụng lòng tin của người khác cuối cùng sẽ dẫn đến sự phản tác dụng và mất đi niềm tin của cộng đồng.