I. PHẦN ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Đầu tiên, chúng ta sẽ đọc kỹ đoạn trích bài thơ “Đất nước” và chú thích đi kèm để hiểu rõ bối cảnh sáng tác:

“ĐẤT NƯỚC” ( Trích)

…Mùa thu nay khác rồi

Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi

Gió thổi rừng tre phấp phới

Trời thu thay áo mới

Trong biếc nói cười thiết tha!

Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

Những cánh đồng thơm ngát

Những ngả đường bát ngát

Những dòng sông đỏ nặng phù sa.

Nước chúng ta

Nước những người chưa bao giờ khuất

Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xưa vọng nói về!

(Trích “Đất nước”, Nguyễn Đình Thi)

Chú thích: Bài thơ “Đất nước” được sáng tác trong khoảng thời gian từ 1948 đến 1955, giai đoạn đỉnh cao của cuộc kháng chiến chống Pháp. Đây là thời kỳ đất nước ta trải qua những khó khăn, gian khổ nhưng cũng đầy hào hùng.

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau trả lời các câu hỏi:

Câu 1 (0,5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản trên.

Các em hãy quan sát cách gieo vần, ngắt nhịp và số tiếng trong mỗi câu thơ. Bài thơ này có nhịp điệu tự do, không theo một khuôn khổ cố định nào. Vần được sử dụng linh hoạt, có thể là vần chân, vần lưng hoặc không gieo vần. Số tiếng trong mỗi câu cũng không giống nhau. Vì vậy, chúng ta có thể xác định thể thơ của văn bản là thơ tự do.

Câu 2 (1,5 điểm). Trong niềm vui chứng kiến sự đổi thay lịch sử của đất nước, nhà thơ đã gợi ra những hình ảnh nào về đất nước của mình? Những hình ảnh đó có ý nghĩa gì trong việc biểu đạt nội dung chủ đề của văn bản?

Trong niềm vui sướng khi đất nước có những đổi thay, nhà thơ đã vẽ nên một bức tranh thật đẹp và giàu sức sống về đất nước qua những hình ảnh:

• Hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp, trù phú: “Trời xanh”, “núi đồi”, “rừng tre phấp phới”, “cánh đồng thơm ngát”, “ngả đường bát ngát”, “dòng sông đỏ nặng phù sa”.
• Hình ảnh con người kiên cường, bất khuất: “Nước những người chưa bao giờ khuất”.
• Hình ảnh quá khứ hào hùng, vang vọng: “Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất”, “Những buổi ngày xưa vọng nói về”.

Những hình ảnh này có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc biểu đạt nội dung chủ đề của văn bản. Chúng thể hiện:

• Tình yêu quê hương, đất nước sâu sắc: Nhà thơ ca ngợi vẻ đẹp, sự giàu có và sức sống mãnh liệt của đất nước.
• Niềm tự hào về truyền thống dân tộc: Khẳng định ý chí, tinh thần bất khuất của cha ông qua các thế hệ.
• Sự gắn bó, ý thức làm chủ đất nước: Cụm từ “của chúng ta” nhấn mạnh quyền sở hữu và trách nhiệm của mỗi người dân đối với đất nước.
• Niềm tin vào tương lai tươi sáng: Sự kế thừa và phát huy những giá trị quá khứ để xây dựng đất nước.

Tất cả những hình ảnh này đan xen, hòa quyện, tạo nên một bức tranh toàn cảnh về đất nước – vừa hùng vĩ, tươi đẹp của thiên nhiên, vừa kiên cường, bất khuất của con người, vừa vang vọng hào khí ngàn xưa.

Câu 3 (0,5 điểm). Trong đoạn trích, nhân vật trữ tình xưng “tôi”, sau đó lại chuyển sang “chúng ta”. Theo em, việc thay đổi hai đại từ này có ý nghĩa gì?

Việc chuyển đổi từ đại từ “tôi” sang “chúng ta” mang một ý nghĩa sâu sắc:

• Từ cái tôi cá nhân đến cái tôi tập thể: Ban đầu, nhân vật trữ tình “tôi” đứng một mình, cảm nhận vẻ đẹp, sự thay đổi của đất nước một cách riêng tư.
• Sự hòa nhập và đồng cảm: Khi nói “của chúng ta”, “tôi” đã hòa mình vào cộng đồng, cảm nhận và chia sẻ niềm vui, niềm tự hào chung với tất cả mọi người dân Việt Nam.
• Khẳng định chủ quyền và trách nhiệm: “Chúng ta” không chỉ là sự đoàn kết, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về quyền làm chủ đất nước, về sự thống nhất ý chí và hành động của cả dân tộc.
• Mở rộng không gian và thời gian: “Chúng ta” bao gồm cả những người đang sống, những người đã hy sinh và cả những thế hệ mai sau, tạo nên một dòng chảy lịch sử liên tục, bền vững.

Như vậy, sự chuyển đổi này thể hiện sự phát triển trong nhận thức và tình cảm của nhân vật trữ tình, từ cảm xúc cá nhân lan tỏa thành niềm vui, niềm tự hào chung của cả dân tộc.

Câu 4 (1.5 điểm). Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong đoạn thơ sau:

Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

Trước hết, chúng ta cần nhận diện biện pháp tu từ được sử dụng. Trong hai câu thơ này, nhà thơ đã sử dụng điệp ngữ “đây là của chúng ta” và hình ảnh hoán dụ cho đất nước là “Trời xanh”, “Núi rừng”.

Tác dụng của biện pháp tu từ:

• Điệp ngữ “đây là của chúng ta”: Biện pháp này được lặp đi lặp lại, tạo ra nhịp điệu mạnh mẽ, nhấn mạnh vào ý nghĩa khẳng định quyền sở hữu, quyền làm chủ đất nước của nhân dân ta. Nó thể hiện sự gắn bó máu thịt, tình yêu tha thiết và ý thức trách nhiệm sâu sắc của mỗi người dân đối với quê hương.
• Hoán dụ “Trời xanh”, “Núi rừng”: Nhà thơ không nói trực tiếp “đất nước”, mà dùng hình ảnh “Trời xanh”, “Núi rừng” để chỉ đất nước. Đây là những hình ảnh quen thuộc, gần gũi, mang vẻ đẹp hùng vĩ, trù phú của non sông Việt Nam. Việc sử dụng hoán dụ này giúp gợi tả đất nước một cách giàu hình ảnh, gợi cảm, làm cho lời thơ thêm sinh động và bay bổng.

Kết hợp lại, việc điệp ngữ và hoán dụ đã góp phần khẳng định vẻ đẹp, sự giàu có của đất nước, đồng thời thể hiện niềm tự hào, tình yêu sâu sắc và ý thức làm chủ, bảo vệ quê hương của mỗi người dân Việt Nam. Đoạn thơ trở nên giàu sức thuyết phục và lay động lòng người.

PHẦN II. VIẾT (4.0 điểm)

Câu 1 (2 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích đoạn thơ sau

“ Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

Những cánh đồng thơm ngát

Những ngả đường bát ngát

Những dòng sông đỏ nặng phù sa.

Nước chúng ta

Nước những người chưa bao giờ khuất

Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xưa vọng nói về!”

(Trích “Đất nước”, Nguyễn Đình Thi). Yêu cầu: Trình bày chi tiết, dùng HTML cơ bản (

,
, ). Không dùng markdown (**). Toán học thì bọc trong \( và \).