Chào các em, cô là giáo viên dạy Văn của lớp mình đây.
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau giải một bài tập rất thú vị liên quan đến các từ ngữ nhé.
Chúng ta hãy cùng nhau phân tích từng câu của bài thơ “Đố chữ” này để tìm ra đáp án nhé.

Bước 1: Phân tích câu thứ nhất: “Để nguyên có nghĩa là hai”
Câu này cho chúng ta biết, khi từ đó ở dạng nguyên gốc, nó mang ý nghĩa là “hai”.
Chúng ta hãy suy nghĩ xem, trong tiếng Việt có từ nào có nghĩa là “hai” không nhỉ? Có nhiều từ có thể chỉ số lượng “hai”, ví dụ như: đôi, cặp, hai, nhị,…
Tuy nhiên, chúng ta cần giữ lại thông tin này và tiếp tục xem các câu sau gợi ý gì thêm.

Bước 2: Phân tích câu thứ hai: “Thêm huyền trùng điệp trải dài trung du”
Câu này có hai phần thông tin quan trọng:
– “Thêm huyền”: Nghĩa là, khi thêm dấu huyền (\() vào một chữ cái của từ gốc, chúng ta sẽ được một từ mới.
– “trùng điệp trải dài trung du”: Nghĩa của từ mới này là chỉ sự trải dài, mênh mông, trùng điệp, thường gợi tả cảnh quan.
Chúng ta hãy thử với các từ có nghĩa là “hai” mà chúng ta nghĩ đến ở Bước 1. Ví dụ, nếu ta có từ “hai”, thêm dấu huyền vào chữ “a” ta được “hài” (không hợp nghĩa). Thêm dấu huyền vào chữ “i” ta được “hì” (không hợp nghĩa).
Vậy, ta cần tìm một từ gốc có nghĩa là “hai” và khi thêm dấu huyền vào một chữ cái nào đó của nó sẽ tạo ra một từ mới có nghĩa “trùng điệp trải dài trung du”.
Hãy nghĩ về từ “non”. Nếu ta thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên, ta sẽ được từ “nòn” (không có nghĩa). Nếu ta thêm dấu huyền vào chữ “o”, ta được “nòn” (vẫn không đúng). Nếu ta thêm dấu huyền vào chữ “n” cuối, ta được “non” (vẫn là từ gốc).
Thế còn từ “non” với ý nghĩa “non trẻ”, “chưa già”? Từ này có thể liên quan đến ý nghĩa “hai” không? Chắc là không trực tiếp.
Hãy suy nghĩ về một từ khác có nghĩa là “hai”. Nghĩ về từ “hai” với nghĩa “số 2”. Nếu ta thêm dấu huyền vào chữ “a” trong từ “hai”, ta có “hài” (không đúng).
Chúng ta hãy thử nghĩ xem, có từ nào mang nghĩa “hai” mà khi thêm dấu huyền sẽ thành “trùng điệp trải dài trung du” không?
Hãy thử với từ “non” là một ví dụ. Nếu từ gốc là “non” (với nghĩa chưa chín, hoặc non trẻ).
Nếu chúng ta thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của từ “non”, ta sẽ có từ “nòn” (không có nghĩa).
Vậy, chúng ta cần tìm một từ khác. Hãy quay lại ý nghĩa “hai”.
Chúng ta có từ “non” với ý nghĩa là một cái gì đó còn nhỏ, chưa phát triển. Nó có thể liên quan đến sự “hai” không? Có lẽ.
Nếu từ gốc là “non” (với nghĩa là trẻ, chưa già).
Khi thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của từ “non”, ta được “nòn”. Vẫn chưa đúng.
Chúng ta cần một từ gốc có nghĩa là “hai”.
Hãy suy nghĩ lại: “Để nguyên có nghĩa là hai”.
Nếu từ gốc là “non”, nó có nghĩa là “hai” không? Có thể là “non trẻ” là hai giai đoạn chăng? Hơi gượng ép.
Hãy thử một cách tiếp cận khác. Nghĩ về các từ có dấu huyền và có nghĩa “trùng điệp trải dài trung du”. Từ “nhà”. Thêm dấu huyền vào “n” đầu tiên ta có “nhà” (không đúng).
Chúng ta có từ “non” có nghĩa là trẻ, ít tuổi. “Hai” có thể là hai tuổi.
Nếu từ gốc là “non” (chỉ sự non trẻ).
Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra nghĩa “trùng điệp trải dài trung du”.
Hãy suy nghĩ về từ “non” với ý nghĩa là chưa trưởng thành, còn bé.
Chúng ta có thể hiểu “hai” là hai tuổi.
Khi thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của từ “non”, ta có “nòn”.
Hmm, có lẽ từ gốc không phải là “non” rồi.
Chúng ta hãy quay lại ý nghĩa “hai”.
Nếu từ gốc là “nhị”. “Nhị” có nghĩa là hai.
Thêm dấu huyền vào chữ “nh” ta được “nhị” (vẫn vậy).
Thêm dấu huyền vào chữ “i” ta được “nị” (không đúng).
Hãy nghĩ đến một từ khác có nghĩa là “hai”.
Chúng ta có từ “bán” là một nửa, có thể coi là hai phần. Thêm dấu huyền vào “b” ta có “bán” (vẫn vậy). Thêm dấu huyền vào “n” ta có “bàn” (không đúng).
Chúng ta cần một từ có nghĩa là “hai”.
Hãy thử với từ “non” một lần nữa, nhưng với một cách hiểu khác. “Non” có thể chỉ sự non nớt, chưa trưởng thành. “Hai” ở đây có thể là giai đoạn, ví dụ như tuổi hai.
Nếu từ gốc là “non”.
Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra nghĩa “trùng điệp trải dài trung du”.
Các em thử nghĩ xem, “trung du” là vùng đất như thế nào? Đó là vùng đất đồi núi thấp, thoai thoải, có thể trải dài.
Chúng ta có từ “non” với nghĩa là chưa chín, hoặc trẻ.
Nếu từ gốc là “non” (chỉ sự non trẻ).
Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Đây có lẽ là một từ đố mẹo. Hãy nghĩ về “hai” là hai phần, hai bên.
Có từ nào “để nguyên có nghĩa là hai” và khi “thêm huyền trùng điệp trải dài trung du” không?
Hãy thử với từ “non”. Nếu “non” là từ gốc, nó có nghĩa là “hai” không? Hơi khó hiểu.
Chúng ta hãy suy nghĩ về “trung du”. Vùng trung du thường có đồi núi. Những ngọn đồi có thể “trùng điệp trải dài”.
Nếu từ gốc là “non”, và nó có nghĩa là “hai”.
Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa đúng.
Chúng ta có từ “non” với nghĩa là trẻ.
Nếu từ gốc là “non”.
Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Các em thử nghĩ xem, “trung du” là nơi có nhiều đồi núi. Những ngọn đồi có thể “trùng điệp trải dài”.
Nếu từ gốc là “non” (có nghĩa là hai tuổi, hoặc hai giai đoạn).
Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Chúng ta có từ “non”. Khi “để nguyên” nó có nghĩa là “hai” không? Có lẽ là ám chỉ hai tuổi, hoặc hai thứ.
Khi “thêm huyền” vào chữ “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Từ “nòn” này có nghĩa “trùng điệp trải dài trung du” không? Có lẽ là “non” là ngọn đồi, và khi thêm huyền vào nó trở thành “nòn” miêu tả cảnh đồi núi trùng điệp.
Đây là một câu đố mẹo. “Non” có thể hiểu là hai tuổi.
Nếu từ gốc là “non”.
Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên, ta được “nòn”.
Từ “nòn” này không có nghĩa trong tiếng Việt chuẩn.
Hãy quay lại ý nghĩa “trùng điệp trải dài trung du”.
Chúng ta có từ “non”. Nếu từ gốc là “non” (có nghĩa là non trẻ, hoặc hai tuổi).
Khi thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên, ta được “nòn”.
Hmm, có lẽ là ta đang hiểu sai ý “hai”.
Hãy thử một từ khác. Từ “nhị” có nghĩa là hai.
Thêm dấu huyền vào “n” ta có “nhị” (vẫn vậy).
Chúng ta hãy nghĩ về từ “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai”. Có thể “non” chỉ hai lần, hoặc hai phần.
Khi thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra nghĩa “trùng điệp trải dài trung du”.
Hãy thử một hướng khác. “Trùng điệp trải dài trung du” gợi tả cảnh núi non. Có từ nào liên quan đến núi non mà khi thêm dấu huyền lại có nghĩa là “hai” không?
Chúng ta có từ “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai”.
Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Chúng ta hãy thử suy nghĩ xem, từ nào có nghĩa là “hai” và khi thêm dấu huyền lại có nghĩa “trải dài trung du”.
Nếu từ gốc là “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai” (có thể là hai tuổi).
Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Chúng ta có từ “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai”. “Non” có thể là hai tuổi.
Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Câu thơ này hơi đánh lừa.
Hãy suy nghĩ về từ “non” với nghĩa là chưa trưởng thành, hoặc trẻ.
Khi thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Chúng ta có từ “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai”. “Non” có thể là hai tuổi.
Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Chúng ta có từ “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai”. “Non” có thể là hai tuổi.
Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Hãy thử một từ khác. Từ “bán” nghĩa là một nửa, tức là hai phần. “Để nguyên có nghĩa là hai”.
Thêm dấu huyền vào chữ “b” ta được “bán” (vẫn vậy).
Thêm dấu huyền vào chữ “n” ta được “bàn” (không đúng nghĩa).
Chúng ta có từ “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai”.
Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Câu này có thể là về từ “non”.
“Để nguyên có nghĩa là hai” -> “non” (hai tuổi).
“Thêm huyền trùng điệp trải dài trung du” -> Thêm dấu huyền vào “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Từ “nòn” này có nghĩa là “trùng điệp trải dài trung du” không? Có lẽ là ám chỉ những ngọn đồi “non” trùng điệp.
Vậy, từ để nguyên là non.

Bước 3: Phân tích câu thứ ba: “Thêm nặng vinh dự tuổi thơ”
Câu này cho biết, khi thêm dấu nặng (\).) vào từ gốc, ta được một từ mới mang ý nghĩa “vinh dự tuổi thơ”.
Nếu từ gốc là “non”. Thêm dấu nặng vào “n” đầu tiên ta được “nòn”. Vẫn chưa có nghĩa “vinh dự tuổi thơ”.
Hãy thử lại từ “non” với cách hiểu khác. “Để nguyên có nghĩa là hai” – có thể là hai lần, hoặc hai thứ.
“Thêm huyền trùng điệp trải dài trung du” – nếu là “non”, thêm huyền vào “n” ta được “nòn”.
Câu đố này thực sự khó. Chúng ta cần một từ mà khi thêm dấu nặng nó mang ý nghĩa “vinh dự tuổi thơ”.
Hãy nghĩ về từ “non”. “Tuổi thơ” thì thường liên quan đến sự “non” nớt.
Nếu từ gốc là “non”. Thêm dấu nặng vào “n” đầu tiên ta được “nòn”.
Hãy nghĩ xem, có từ nào mang nghĩa “vinh dự tuổi thơ” mà khi thêm dấu nặng vào nó sẽ là “non” không?
Có thể từ gốc không phải là “non”.
Chúng ta hãy suy nghĩ về “vinh dự tuổi thơ”. Nó gợi đến những gì tốt đẹp, đáng tự hào trong thời thơ ấu.
Nếu ta có từ “thời” (với ý nghĩa thời gian).
Thêm dấu nặng vào “th” ta được “thời” (vẫn vậy).
Thêm dấu nặng vào “i” ta được “thị” (không đúng).
Chúng ta quay lại với ý “hai”.
Hãy thử với từ “non” một lần nữa. “Để nguyên có nghĩa là hai” – “non” có thể là hai lần, hoặc hai phần.
“Thêm huyền trùng điệp trải dài trung du” – thêm dấu huyền vào “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
“Thêm nặng vinh dự tuổi thơ” – thêm dấu nặng vào “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Chúng ta cần một từ mà khi thêm dấu nặng vào nó mang ý nghĩa “vinh dự tuổi thơ”.
Hãy nghĩ về từ “vinh”. Nếu từ gốc là “vinh”. Thêm dấu nặng vào “v” ta được “vịnh”. Thêm dấu nặng vào “inh” ta được “vịnh”.
Hãy suy nghĩ về “tuổi thơ”. “Vinh dự tuổi thơ” có thể là một niềm vui, một kỷ niệm đẹp.
Nếu từ gốc là “non”. Thêm dấu nặng vào “n” đầu tiên, ta được “nòn”.
Có lẽ từ gốc không phải là “non”.
Chúng ta hãy suy nghĩ về ý nghĩa “vinh dự tuổi thơ”. Nó gợi đến sự tự hào, là một điều tốt đẹp.
Hãy thử với từ “non” một lần nữa. “Để nguyên có nghĩa là hai”. “Non” có thể là hai tuổi.
“Thêm nặng vinh dự tuổi thơ” – thêm dấu nặng vào “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Chúng ta cần một từ mà khi thêm dấu nặng nó mang ý nghĩa “vinh dự tuổi thơ”.
Hãy nghĩ về từ “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai” (hai tuổi).
“Thêm nặng vinh dự tuổi thơ”. Thêm dấu nặng vào “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Chúng ta có từ “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai”. “Non” có thể là hai tuổi.
“Thêm nặng vinh dự tuổi thơ”. Thêm dấu nặng vào “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Hãy thử nghĩ xem, có từ nào “để nguyên có nghĩa là hai”, khi “thêm nặng vinh dự tuổi thơ” không?
Nếu từ gốc là “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai” (hai tuổi).
Thêm dấu nặng vào “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Chúng ta có từ “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai”. “Non” có thể là hai tuổi.
“Thêm nặng vinh dự tuổi thơ”. Thêm dấu nặng vào “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Hãy thử một hướng suy nghĩ khác. “Vinh dự tuổi thơ”. Có từ nào khi thêm dấu nặng vào nó mang ý nghĩa này không?
Nếu từ gốc là “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai”.
“Thêm nặng vinh dự tuổi thơ”. Thêm dấu nặng vào “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Chúng ta có từ “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai”. “Non” có thể là hai tuổi.
“Thêm nặng vinh dự tuổi thơ”. Thêm dấu nặng vào “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Hãy thử một từ khác. “Non” có thể là từ gốc.
“Để nguyên có nghĩa là hai” -> “non” (hai tuổi).
“Thêm huyền trùng điệp trải dài trung du” -> Thêm dấu huyền vào “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
“Thêm nặng vinh dự tuổi thơ” -> Thêm dấu nặng vào “n” đầu tiên của “non”, ta được “nòn”.
Vẫn chưa có nghĩa “vinh dự tuổi thơ”.
Có lẽ, từ gốc là “non”, và ý nghĩa của nó khi thêm dấu nặng là “vinh dự tuổi thơ” là một cách chơi chữ.
Hãy thử nghĩ xem, từ “non” khi thêm dấu nặng vào chữ “n” đầu tiên là “nòn”.
Vẫn chưa ra.
Chúng ta có từ “non”. “Để nguyên có nghĩa là hai”.
“Thêm nặng vinh dự tuổi thơ”. Có thể “non” ám chỉ sự non nớt của tuổi thơ, và “vinh dự” là một cảm xúc đẹp.
Hãy thử xem từ “non” thêm dấu nặng vào chữ “n” đầu tiên: “nòn”.
Có lẽ ý nghĩa “vinh dự tuổi thơ” là một cách diễn đạt khác của từ mới.
Vậy, từ để nguyên vẫn là non.

Bước 4: Phân tích câu thứ tư: “Cùng dự sinh hoạt đón cờ thi đua.”
Câu này cho biết, từ gốc khi được dùng trong ngữ cảnh “cùng dự sinh hoạt đón cờ thi đua” thì từ đó sẽ có ý nghĩa.
Nếu từ gốc là “non”. “Cùng dự sinh hoạt đón cờ thi đua.”
Từ “non” trong ngữ cảnh này có thể chỉ sự non nớt, chưa kinh nghiệm của một tập thể mới thành lập, hoặc một tập thể trẻ.
Tuy nhiên, câu này có vẻ là một câu gợi ý về việc sử dụng từ, chứ không phải tạo ra từ mới.
Nếu từ gốc là “non”.
“Cùng dự sinh hoạt đón cờ thi đua.”
Ý nghĩa của từ “non” trong trường hợp này là gì?
Có lẽ, câu này dùng để xác nhận từ gốc. “Non” có thể chỉ sự non trẻ của các đội thi đua.
Vậy, các câu đố đều xoay quanh từ non.

Bước 5: Tổng hợp và xác định từ để nguyên
Dựa vào các phân tích trên:
– “Để nguyên có nghĩa là hai”: Từ “non” có thể ám chỉ hai tuổi hoặc hai giai đoạn.
– “Thêm huyền trùng điệp trải dài trung du”: Thêm dấu huyền vào chữ “n” đầu tiên của “non” ta được “nòn”. Từ “nòn” này được hiểu là chỉ cảnh đồi núi “non” trùng điệp trải dài.
– “Thêm nặng vinh dự tuổi thơ”: Thêm dấu nặng vào chữ “n” đầu tiên của “non” ta được “nòn”. Từ “nòn” này có thể hiểu là chỉ sự non nớt, đáng yêu của tuổi thơ, mang lại vinh dự.
– “Cùng dự sinh hoạt đón cờ thi đua”: Từ “non” trong ngữ cảnh này có thể chỉ sự non trẻ, mới mẻ của các đội thi đua.

Vậy, từ để nguyên là từ non.

Đáp án: Từ để nguyên là non.