Câu 1: (0,5-M1 đ) Chi tiết nào trong bài cho ta biết Nguyễn Sinh Cung rất ham học.
A. Những trang sách của các bậc tiền bối đã giúp cho Nguyễn Sinh Cung hiểu được nhiều điều.
B. Nguyễn Sinh Cung còn học từ cuộc sống, từ người thân…
C. Ngoài những buổi lên lớp, về nhà Cung rất chăm đọc sách, chẳng bao lâu Cung đã đọc hết sách dành cho người lớn như: “Tứ Thư”, “Ngũ kinh”
D. Trong lúc quê hương đất nước đang rên xiết bởi gông xiềng nô lệ, thì một đấng nam nhi không thể lấy văn chương làm con đường tiến thân, không nên chỉ biết lo cuộc sống của riêng mình.

Lời giải chi tiết:
Để xác định chi tiết cho thấy Nguyễn Sinh Cung rất ham học, chúng ta cần tìm câu văn mô tả rõ sự say mê, nỗ lực học tập của cậu bé.
Xem xét các lựa chọn:
A. Chi tiết này nói về kết quả của việc đọc sách, chứ chưa trực tiếp thể hiện sự ham học.
B. Chi tiết này nói về nguồn học khác, không phải là biểu hiện trực tiếp của sự ham học sách vở.
C. Câu này mô tả rất rõ ràng việc Nguyễn Sinh Cung dành thời gian “chăm đọc sách” và “đọc hết sách dành cho người lớn” ngay cả khi đã học trên lớp. Đây là biểu hiện mạnh mẽ nhất của sự ham học.
D. Chi tiết này nói về suy nghĩ và bài học từ hoàn cảnh đất nước, không trực tiếp nói về sự ham học.

Vậy, đáp án đúng là: C. Ngoài những buổi lên lớp, về nhà Cung rất chăm đọc sách, chẳng bao lâu Cung đã đọc hết sách dành cho người lớn như: “Tứ Thư”, “Ngũ kinh”

Câu 2: (0,5 – M2 đ) Ngoài việc học trên lớp, học sách người lớn, Nguyễn Sinh Cung còn học ở đâu?
A. Học từ cuộc sống thiên nhiên.
B. Học từ cuộc đời hiện tại đầy xót đau trên quê hương.
C. Học từ người thân như bố, mẹ…
D, Học từ những người bạn trong xóm

Lời giải chi tiết:
Chúng ta cần tìm câu văn cho biết Nguyễn Sinh Cung học hỏi từ những nguồn nào khác ngoài sách vở và lớp học.
Bài văn có câu: “Bên cạnh những lời dạy của cổ nhân trong kinh thư, có lẽ còn có những trang sách từ cuộc đời hiện tại đầy xót đau trên quê hương đã dạy Nguyễn Sinh Cung biết phải làm gì”.
Câu này chỉ rõ Nguyễn Sinh Cung còn học từ “cuộc đời hiện tại đầy xót đau trên quê hương”.

Vậy, đáp án đúng là: B. Học từ cuộc đời hiện tại đầy xót đau trên quê hương.

Câu 3: (0,5đ -M3) Nhân vật Nguyễn Sinh Cung trong câu chuyện là ai?
A. Anh Kim Đồng.
B. Lê Quý Đôn.
C. Cha của Bác Hồ.
D. Bác Hồ.

Lời giải chi tiết:
Bài văn có nhắc đến tên “Nguyễn Sinh Cung” và “cậu bé Làng Sen”. Nguyễn Sinh Cung là tên thuở nhỏ của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Vậy, đáp án đúng là: D. Bác Hồ.

Câu 4: (0,5 đ-M2) Dòng nào dưới đây là nhóm các từ đồng nghĩa?
A. lung linh, long lanh, lóng lánh, mênh mông.
B. vắng vẻ, hiu quạnh, vắng ngắt, lung linh.
C. bao la, mênh mông, thênh thang, bát ngát.
D. nhỏ nhắn, bé xíu, bao la, mênh mông

Lời giải chi tiết:
Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau.
Xem xét từng dòng:
A. “Mênh mông” không đồng nghĩa với các từ còn lại.
B. “Lung linh” không đồng nghĩa với các từ còn lại.
C. Các từ “bao la”, “mênh mông”, “thênh thang”, “bát ngát” đều chỉ sự rộng lớn, không có giới hạn. Chúng có nghĩa giống nhau.
D. “Nhỏ nhắn”, “bé xíu” là từ chỉ sự nhỏ, còn “bao la”, “mênh mông” là từ chỉ sự rộng lớn, chúng trái nghĩa nhau.

Vậy, đáp án đúng là: C. bao la, mênh mông, thênh thang, bát ngát.

Câu 5: (0,5 đ-M1) Trong câu: “Những trang sách của các bậc tiền bối đã giúp cho Nguyễn Sinh Cung hiểu được nhiều điều”. Từ tiền bối thuộc từ loại:
A. Danh từ
B. Động từ
C. Tính từ
D. Đại từ

Lời giải chi tiết:
“Tiền bối” là từ chỉ những người đi trước, những thế hệ đi trước.
Các từ chỉ sự vật, hiện tượng, khái niệm thường thuộc từ loại danh từ.
Trong câu này, “bậc tiền bối” là một cụm danh từ, và “tiền bối” đóng vai trò là danh từ.

Vậy, đáp án đúng là: A. Danh từ

Câu 6: (1 đ-M2) Trong lúc quê hương đất nước đang rên xiết bởi gông xiềng nô lệ, Nguyễn Sinh Cung đã tự răn mình điều gì?. Em hãy viết câu trả lời ngắn của mình vào chỗ chấm
…

Lời giải chi tiết:
Chúng ta cần tìm câu văn thể hiện lời răn dạy bản thân của Nguyễn Sinh Cung trong hoàn cảnh đất nước khó khăn.
Bài văn ghi rõ: “…bài học làm người có ích mà Nguyễn Sinh Cung đã nhận thấy để tự răn mình là: Trong lúc quê hương đất nước đang rên xiết bởi gông xiềng nô lệ, thì một đấng nam nhi không thể lấy văn chương làm con đường tiến thân, không nên chỉ biết lo cuộc sống của riêng mình.”
Lời tự răn mình chính là nội dung sau từ “là:”.

Trả lời: Trong lúc quê hương đất nước đang rên xiết bởi gông xiềng nô lệ, thì một đấng nam nhi không thể lấy văn chương làm con đường tiến thân, không nên chỉ biết lo cuộc sống của riêng mình.

Câu 7: Câu chuyện giúp em hiểu điều gì về Nguyễn Sinh Cung? Noi gương Người, em sẽ sống và học tập như thế nào? (1 đ-M4)

Lời giải chi tiết:
Đây là câu hỏi yêu cầu chúng ta suy nghĩ và liên hệ bản thân.
1. Điều hiểu về Nguyễn Sinh Cung:
Qua câu chuyện, chúng ta thấy Nguyễn Sinh Cung là một cậu bé vô cùng ham học hỏi, say mê đọc sách. Quan trọng hơn, cậu không chỉ học cho bản thân mà còn có ý thức sâu sắc về hoàn cảnh đất nước, về trách nhiệm của mình đối với quê hương. Tình yêu quê hương, Tổ quốc đã sớm nhen nhóm trong tâm hồn cậu bé.
2. Noi gương Người, em sẽ sống và học tập như thế nào?
Em sẽ cố gắng noi gương Bác:
– Học tập: Em sẽ chăm chỉ học tập, tìm tòi, đọc thêm nhiều sách hay để mở mang kiến thức, giống như cách Nguyễn Sinh Cung đã làm.
– Yêu nước: Em sẽ luôn ghi nhớ công ơn của cha ông, yêu quý quê hương đất nước, có ý thức bảo vệ, xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp. Em sẽ không chỉ biết lo cho bản thân mà còn quan tâm đến những người xung quanh, đến cộng đồng.
– Rèn luyện đạo đức: Em sẽ học Bác về lòng nhân ái, sự khiêm tốn, ý chí vươn lên.

Câu 8: (0,5 đ) Câu nào có từ đổ mang nghĩa chuyển?
A. Bão to nên nhiều cây bị đổ.
B.Mực đổ làm bẩn hết cả bàn.
C.Người đổ ra đường như đi hội.
D.Bé làm đổ nước ra sàn nhà.

Lời giải chi tiết:
Nghĩa chuyển là nghĩa phát triển, mở rộng từ nghĩa gốc của từ, thường dựa trên sự so sánh, ví von.
– A. “Cây bị đổ”: Nghĩa gốc, chỉ sự nghiêng ngả, rơi xuống của vật.
– B. “Mực đổ”: Nghĩa gốc, chỉ hành động làm rơi vãi chất lỏng.
– C. “Người đổ ra đường như đi hội”: Từ “đổ” ở đây được dùng để chỉ sự di chuyển với số lượng đông, ào ạt, giống như nước đổ. Đây là nghĩa chuyển, được dùng để so sánh với hành động “đi hội”.
– D. “Làm đổ nước”: Nghĩa gốc, chỉ hành động làm rơi vãi chất lỏng.

Vậy, đáp án đúng là: C.Người đổ ra đường như đi hội.

Câu 9: (1 đ) Xác định thành phần cấu trong câu sau: Trong im ắng, hương vườn thơm thoảng bắt đầu rón rén bước ra, và tung tăng trong ngọn gió, nhảy trên cỏ, trườn theo những thân cành.

Lời giải chi tiết:
Đây là một câu ghép, bao gồm hai vế câu nối với nhau bằng liên từ “và”. Chúng ta sẽ phân tích từng vế.
Phân tích vế 1: Trong im ắng, hương vườn thơm thoảng bắt đầu rón rén bước ra.
– Trạng ngữ: “Trong im ắng” (chỉ thời gian, hoàn cảnh)
– Chủ ngữ: “hương vườn thơm thoảng” (Ai/Cái gì? -> Hương vườn thơm thoảng)
– Vị ngữ: “bắt đầu rón rén bước ra” (Làm gì? -> Bắt đầu rón rén bước ra)
– “Bắt đầu”: Động từ
– “Rón rén”: Phó từ
– “Bước ra”: Động từ

Phân tích vế 2: (hương vườn thơm thoảng) tung tăng trong ngọn gió, nhảy trên cỏ, trườn theo những thân cành.
– (Chủ ngữ “hương vườn thơm thoảng” được lược bỏ, ngầm hiểu từ vế 1)
– Vị ngữ: “tung tăng trong ngọn gió, nhảy trên cỏ, trườn theo những thân cành”
– “Tung tăng”: Động từ
– “Trong ngọn gió”: Cụm giới từ (trạng ngữ chỉ nơi chốn/hoàn cảnh)
– “Nhảy”: Động từ
– “Trên cỏ”: Cụm giới từ (trạng ngữ chỉ nơi chốn)
– “Trườn theo”: Động từ
– “Những thân cành”: Cụm danh từ (bổ ngữ cho động từ “trườn theo”)

Tổng kết thành phần cấu tạo:
– Trạng ngữ: Trong im ắng
– Chủ ngữ: hương vườn thơm thoảng
– Vị ngữ: bắt đầu rón rén bước ra, và tung tăng trong ngọn gió, nhảy trên cỏ, trườn theo những thân cành.

Câu 10: (1 đ) Ghi lại một thành ngữ nói lên vẻ đẹp kì vĩ của thiên nhiên. Viết 1-2 câu có sử dụng thành ngữ em vừa tìm được.

Lời giải chi tiết:
Chúng ta cần tìm một thành ngữ miêu tả sự hùng vĩ, tráng lệ của thiên nhiên.
Một số thành ngữ có thể dùng:
– Sơn thủy hữu tình
– Non xanh nước biếc
– Hùng vĩ
– Sóng yên biển lặng
– …
Cô chọn thành ngữ: Sơn thủy hữu tình.

Viết 1-2 câu sử dụng thành ngữ:
Vùng quê ngoại của em có cảnh sơn thủy hữu tình, với những ngọn núi xanh rì soi mình xuống dòng sông lấp lánh.

Các em thấy đấy, việc học tập và lòng yêu nước là hai điều quan trọng luôn song hành với nhau. Cô hy vọng qua bài học hôm nay, các em không chỉ nắm vững kiến thức mà còn hiểu thêm về những tấm gương anh hùng của dân tộc. Cô khen cả lớp đã tích cực tham gia bài học hôm nay! Hẹn gặp lại các em trong giờ học lần sau nhé!