Đoạn tư liệu mà chúng ta có là: “Tháng 3 [năm 1248], [nhà Trần] lệnh các lộ đắp đê phòng lụt, gọi là đê quai vạc, từ đầu nguồn đến bờ biển, để ngăn nước lũ tràn ngập. Đặt chức Hà đê chánh phó sứ để quản đốc. Chỗ đắp thì đo xem mất bao nhiêu ruộng đất của dân, theo giá trả lại tiền. Đắp đê quai vạc là bắt đầu từ đó”.

Bây giờ, chúng ta sẽ lần lượt xem xét từng nhận định A, B, C, D và dựa vào đoạn tư liệu để xác định tính đúng sai.

Bước 1: Phân tích nhận định A.

Nhận định A nói rằng: “Đoạn tư liệu cung cấp thông tin về một số biện pháp của vương triều nhà trần nhằm phát triển sản xuất nông nghiệp và thủ công nghiệp”.

Dựa vào đoạn tư liệu, chúng ta thấy rõ ràng nội dung chính là về việc đắp đê phòng lụt, ngăn nước lũ. Việc đắp đê này sẽ giúp bảo vệ mùa màng, ổn định sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, đoạn tư liệu KHÔNG hề đề cập đến bất kỳ biện pháp nào liên quan đến phát triển sản xuất thủ công nghiệp.

Do đó, nhận định A SAI.

Bước 2: Phân tích nhận định B.

Nhận định B nói rằng: “Điểm độc đáo của nhà Trần so với các triều đại phong kiến khác là đặc biệt quan tâm đến công tác đắp đê, trị thủy”.

Đoạn tư liệu cho thấy nhà Trần đã có những biện pháp cụ thể và quy mô trong công tác trị thủy (“lệnh các lộ đắp đê”, “đặt chức Hà đê chánh phó sứ”, “đo đạc ruộng đất và bồi thường”). Tuy nhiên, để khẳng định đây là “điểm độc đáo của nhà Trần so với các triều đại phong kiến khác” thì chúng ta cần có thêm thông tin so sánh với các triều đại khác. Sách giáo khoa Lịch sử lớp 10 có đề cập đến công tác trị thủy ở các triều đại trước đó, ví dụ như việc nhà Lý cũng quan tâm đến thủy lợi.

Vì vậy, chúng ta chưa đủ cơ sở để khẳng định tính độc đáo này chỉ dựa trên đoạn tư liệu này.

Do đó, nhận định B có thể chưa chính xác hoàn toàn hoặc cần có thêm thông tin để khẳng định. Tuy nhiên, nếu xét trong phạm vi thông tin được cung cấp, chúng ta không thể kết luận là “độc đáo” một cách tuyệt đối.

Bước 3: Phân tích nhận định C.

Nhận định C nói rằng: “Hà đê chánh phó sứ dưới thời Trần là một cơ quan chuyên môn giúp nhà vua và triều đình quản lý việc đắp đê phòng lụt”.

Đoạn tư liệu ghi rõ: “Đặt chức Hà đê chánh phó sứ để quản đốc”. Từ “quản đốc” ở đây có ý nghĩa là trông coi, giám sát, chỉ đạo công việc. Việc đặt ra một chức vụ chuyên trách như vậy cho thấy đây là một bộ phận có vai trò cụ thể trong bộ máy triều đình để thực hiện nhiệm vụ quản lý việc đắp đê.

Do đó, nhận định C ĐÚNG.

Bước 4: Phân tích nhận định D.

Nhận định D nói rằng: “Việc đắp đê quai vạc từ đầu nguồn đến tận bờ biển lần đầu tiên được tổ chức dưới vương triều nhà Trần”.

Đoạn tư liệu nhấn mạnh: “Đắp đê quai vạc là bắt đầu từ đó”. Cụm từ “bắt đầu từ đó” ám chỉ đây là sự khởi đầu của hoạt động đắp đê quai vạc dưới quy mô và hình thức như vậy dưới triều Trần. Điều này cho thấy đây là lần đầu tiên một công trình đê điều quy mô lớn như vậy được thực hiện.

Do đó, nhận định D ĐÚNG.

Kết luận:

Dựa trên phân tích chi tiết từng bước, chúng ta có thể xác định các câu đúng sai như sau:

A. Sai
B. Chưa chính xác hoàn toàn (chưa đủ cơ sở khẳng định tính độc đáo so với tất cả các triều đại khác).
C. Đúng
D. Đúng

Vậy các nhận định đúng là C và D.

Các em có câu hỏi nào không? Nếu có, hãy mạnh dạn đặt câu hỏi nhé!