Hai từ đứng trong 2 câu sau có quan hệ với nhau như thế nào ? Câu 1: Hôm nay, tr…
Bước 1: Đọc kỹ hai câu văn
Chúng ta sẽ đọc thật chậm rãi hai câu sau để hiểu rõ nội dung của từng câu:
Câu 1: Hôm nay, trời đứng gió
Câu 2: Cô ấy cũng đứng tuổi rồi
Bước 2: Phân tích nghĩa của từ “đứng” trong từng câu
Bây giờ, chúng ta sẽ đi sâu vào ý nghĩa của từ “đứng” ở mỗi câu.
* Trong câu 1: “Hôm nay, trời đứng gió”
Các em hãy thử tưởng tượng xem, khi “trời đứng gió” thì bầu trời như thế nào?
À, đúng rồi! “Đứng gió” ở đây có nghĩa là gió ngừng thổi, bầu trời yên lặng, không còn gió nữa. Từ “đứng” ở đây diễn tả sự ngừng lại, dừng hẳn một hoạt động.
* Trong câu 2: “Cô ấy cũng đứng tuổi rồi”
Còn khi nói “đứng tuổi rồi” thì chúng ta hiểu người đó đang ở độ tuổi nào?
Chính xác! “Đứng tuổi” không có nghĩa là người đó đang đứng trên đôi chân của mình mà là đang ở độ tuổi trung niên, không còn trẻ nữa. Từ “đứng” ở đây kết hợp với “tuổi” để chỉ một khoảng thời gian, một giai đoạn trong cuộc đời con người. Nó mang nghĩa bóng, chỉ sự chín chắn, trưởng thành.
Bước 3: So sánh và rút ra mối quan hệ
Sau khi phân tích nghĩa của từ “đứng” trong từng câu, chúng ta hãy cùng nhau so sánh xem hai từ “đứng” này có giống nhau hay khác nhau.
* Trong câu 1, “đứng gió” là một hành động tạm thời, gió ngừng thổi.
* Trong câu 2, “đứng tuổi” là một trạng thái, một khoảng thời gian nhất định trong cuộc đời.
Như vậy, hai từ “đứng” trong hai câu trên có quan hệ như thế nào?
Chúng ta thấy rằng, mặc dù cùng là từ “đứng”, nhưng cách dùng và ý nghĩa của nó trong mỗi câu là hoàn toàn khác nhau.
* Trong câu 1, “đứng” mang nghĩa gốc, chỉ sự ngừng lại, yên tĩnh.
* Trong câu 2, “đứng” mang nghĩa chuyển, nghĩa bóng, kết hợp với từ “tuổi” để tạo thành một cụm từ có nghĩa mới chỉ độ tuổi trung niên.
Kết luận:
Hai từ “đứng” trong hai câu trên có quan hệ khác nhau về nghĩa. Từ “đứng” trong câu 1 mang nghĩa đen, chỉ sự ngừng lại. Còn từ “đứng” trong câu 2 mang nghĩa bóng, là một phần của cụm từ “đứng tuổi” để chỉ giai đoạn trưởng thành, trung niên. Đây là một ví dụ về hiện tượng chuyển nghĩa của từ trong tiếng Việt mà chúng ta cần chú ý.
Các em đã hiểu bài chưa nào? Nếu có câu hỏi gì, hãy cứ mạnh dạn hỏi cô nhé!
2 từ “đứng” trên là 2 từ đồng âm (khác nghĩa)
Từ “đứng” trong câu 1 có nghĩa là không có gió.
Từ “đứng” trong câu 2 có nghĩa là đã già.
* Đứng gió : Trời lặng gió, không có gió.
* Đứng tuổi : Tuổi thuộc trung niên, không còn trẻ nhưng vẫn chưa già.
→ Có quan hệ là hai từ đồng âm vì từ đồng âm là từ giống nhau về cách phát âm, cấu tạo nhưng khác nhau về nghĩa.
\(@tieukeobong\)