—

Câu 1. Nêu vấn đề nghị luận

Bước 1: Đọc kỹ toàn bộ văn bản.
Quan sát xem tác giả đang bàn luận, suy ngẫm về vấn đề gì là chủ yếu.

Bước 2: Xác định chủ đề trung tâm.
Văn bản liên tục nhắc đến “thời gian”, “lãng phí thời gian”, “quý trọng thời gian”.

Bước 3: Diễn đạt vấn đề nghị luận.
Vấn đề nghị luận của văn bản là: Giá trị của thời gian và sự cần thiết phải biết quý trọng, sử dụng thời gian một cách hiệu quả.

—

Câu 2. Theo tác giả, thời gian có đặc điểm gì?

Bước 1: Đọc kỹ lại từng câu, từng đoạn của văn bản để tìm những nhận xét, miêu tả về thời gian.
Chú ý những từ ngữ, hình ảnh mà tác giả dùng để nói về thời gian.

Bước 2: Gạch chân hoặc ghi chú lại các đặc điểm được nêu.
“Lãng phí thời gian là mất tuyệt đối.”
“Mất tiền có thể kiếm lại được tiền, mất xe có thể sắm lại được xe nhưng mất thời gian thì chịu, đố ai có thể tìm lại được.” -> Thời gian là thứ không thể lấy lại được.
“Thời gian là một dòng chảy thẳng; không bao giờ dừng lại và cũng không bao giờ quay lui.” -> Thời gian trôi đi liên tục, không ngừng nghỉ và không thể quay ngược lại.
“Mọi cơ hội, nếu bỏ qua là mất.” -> Thời gian gắn liền với cơ hội, bỏ lỡ là mất.
“Thời gian là một dòng chảy đều đặn, lạnh lùng, chẳng bao giờ chờ đợi sự chậm trễ.” -> Thời gian trôi đi không phụ thuộc vào con người, không chờ đợi ai.
“nền kinh tế trí thức đã và đang làm cho thời gian trở nên vô giá.” -> Thời gian trở nên vô giá trong thời đại mới.

Bước 3: Tổng hợp và diễn đạt lại các đặc điểm.
Theo tác giả, thời gian có những đặc điểm sau:

• Thời gian là thứ mất đi thì không thể lấy lại được (mất tuyệt đối).
• Thời gian là một dòng chảy thẳng, không bao giờ dừng lại và quay lui.
• Thời gian không chờ đợi sự chậm trễ, luôn trôi đi đều đặn, lạnh lùng.
• Thời gian gắn liền với mọi cơ hội, bỏ lỡ là mất.
• Trong thời đại trí thức, thời gian trở nên vô giá.

—

Câu 3. Chỉ ra bằng chứng mà tác giả dùng trong văn bản trên.

Bước 1: Đọc kỹ lại văn bản và xác định những thông tin cụ thể, những ví dụ mà tác giả đưa ra để minh họa cho luận điểm của mình.
Tác giả đưa ra các dẫn chứng để làm rõ sự quý giá và tính chất của thời gian, cũng như sự lạc hậu của thái độ chậm chạp.

Bước 2: Ghi lại các bằng chứng.

• So sánh sự mất mát: “Mất tiền có thể kiếm lại được tiền, mất xe có thể sắm lại được xe nhưng mất thời gian thì chịu, đố ai có thể tìm lại được.”
• Ví dụ về sự trôi đi không ngừng: “Thời gian là một dòng chảy thẳng; không bao giờ dừng lại và cũng không bao giờ quay lui.”
• Ví dụ về sự lãng phí cơ hội: “Tuổi trẻ mà không làm được gì cho đời, cho bản thân thì nó vẫn xồng xộc đến với tuổi già.”
• Ví dụ về sự tiến bộ của công nghệ và hiệu quả thời gian trong thời đại trí thức: “Chưa đầy một giờ, công nghệ Nhật Bản đã có thể sản xuất một tấn thép; con tầu tốc hành của các nước phát triển trong vài giờ đã có thể vượt qua được vài ngàn kilômét.”

—

Câu 4. Hãy tìm và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ có trong văn bản.

Bước 1: Đọc lại văn bản và tìm kiếm các biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ, hoán dụ, câu hỏi tu từ,…
Chú ý những câu văn có hình ảnh gợi cảm, có sự liên tưởng.

Bước 2: Xác định biện pháp tu từ.
Trong văn bản, ta có thể thấy biện pháp tu từ so sánh và ẩn dụ.
Ví dụ: “Thời gian là một dòng chảy thẳng; không bao giờ dừng lại và cũng không bao giờ quay lui.”
Ở đây, tác giả sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ (hoặc có thể coi là so sánh ngầm) khi ví thời gian như một “dòng chảy thẳng”.

Bước 3: Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ đó.
* Tác dụng:
* Biện pháp ẩn dụ “dòng chảy thẳng” giúp cho người đọc hình dung một cách cụ thể, trực quan về bản chất của thời gian: nó luôn trôi đi liên tục, không ngừng, không bao giờ có thể quay trở lại điểm xuất phát, không thể nào níu giữ được.
* Cách diễn đạt này làm tăng tính sinh động, hấp dẫn cho lời văn, giúp lời nói trở nên giàu hình ảnh và gợi cảm, qua đó nhấn mạnh tính chất không thể phục hồi của thời gian, thôi thúc người đọc suy nghĩ về việc trân trọng từng khoảnh khắc.

Hoặc, một ví dụ khác:
“Mất tiền có thể kiếm lại được tiền, mất xe có thể sắm lại được xe nhưng mất thời gian thì chịu, đố ai có thể tìm lại được.”
Đây là phép so sánh tương phản và lập luận bằng cách đối chiếu.
* Tác dụng: Phép so sánh này nhằm làm nổi bật sự khác biệt giữa giá trị của tiền bạc, vật chất và giá trị của thời gian. Nếu tiền bạc, vật chất có thể kiếm lại, thay thế thì thời gian khi đã mất đi là mất vĩnh viễn, không thể bù đắp. Điều này giúp khẳng định một cách mạnh mẽ và thuyết phục rằng thời gian quý giá hơn bất cứ thứ gì, từ đó nâng cao ý thức của con người về việc bảo vệ và sử dụng thời gian.

—

Câu 5. Nêu thông điệp của văn bản. Thông điệp đó có ý nghĩa như thế nào với em?

Bước 1: Đọc lại toàn bộ văn bản và suy ngẫm về điều mà tác giả muốn gửi gắm đến người đọc.
Thông điệp thường là lời khuyên, bài học sâu sắc nhất mà tác giả muốn truyền tải.

Bước 2: Xác định thông điệp chính.
Thông điệp của văn bản là: Hãy nhận thức sâu sắc giá trị vô giá của thời gian, không ngừng quý trọng, trân dụng và sử dụng thời gian một cách hiệu quả, tránh lãng phí.

Bước 3: Nêu ý nghĩa của thông điệp đối với bản thân.
(Phần này mang tính cá nhân, các em sẽ dựa vào cảm nhận của mình để trả lời, cô sẽ đưa ra một ví dụ.)
Thông điệp này có ý nghĩa rất lớn với em. Nó nhắc nhở em rằng tuổi trẻ là khoảng thời gian quý báu nhất, nếu không biết tận dụng, học tập, rèn luyện thì sẽ rất dễ dàng đánh mất những cơ hội tốt đẹp. Đặc biệt trong thời đại công nghệ phát triển nhanh chóng, thời gian lại càng trở nên quan trọng. Em cần phải biết sắp xếp thời gian hợp lý, phân bổ thời gian cho việc học tập, tham gia các hoạt động ngoại khóa bổ ích, và cả thời gian dành cho gia đình, bạn bè. Tránh xa những trò chơi vô bổ hay những hoạt động lãng phí thời gian không mang lại lợi ích gì.

—

Câu 6. Tại sao tác giả viết: Giải trí là cần thiết nhưng chơi bời quá mức, để thời gian trôi qua vô vị là có tội với đời, với tương lai đất nước?

Bước 1: Phân tích từng vế của câu nói.
* “Giải trí là cần thiết”: Tác giả thừa nhận vai trò của giải trí trong cuộc sống.
* “nhưng chơi bời quá mức, để thời gian trôi qua vô vị”: Tác giả chỉ ra mặt trái, sự tiêu cực khi lạm dụng giải trí.
* “là có tội với đời, với tương lai đất nước”: Tác giả đưa ra một nhận định mạnh mẽ về hậu quả của sự lãng phí thời gian, lạm dụng giải trí.

Bước 2: Liên hệ với các ý trong văn bản và bối cảnh xã hội.
Tác giả đã khẳng định thời gian là vô giá, là không thể lấy lại được. Việc sử dụng thời gian vào những việc “chơi bời quá mức, để thời gian trôi qua vô vị” chính là đang lãng phí đi những khoảng thời gian quý báu ấy.
Trong bối cảnh “nền kinh tế trí thức đã và đang làm cho thời gian trở nên vô giá”, thái độ “đủng đỉnh rềnh ràng” hay “chơi bời quá mức” là lạc lõng và không phù hợp.
Việc lãng phí thời gian không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mỗi người (mất cơ hội học tập, rèn luyện, cống hiến) mà còn ảnh hưởng đến cả tập thể, cộng đồng, và xa hơn là tương lai của đất nước. Một quốc gia phát triển cần những con người biết tận dụng thời gian để học tập, lao động, sáng tạo và cống hiến. Nếu thế hệ trẻ chỉ biết chơi bời, lãng phí thời gian thì đất nước sẽ khó có thể tiến lên.

Bước 3: Diễn đạt lại lý do tác giả viết câu đó.
Tác giả viết như vậy để nhấn mạnh rằng, dù giải trí là cần thiết để thư giãn, tái tạo năng lượng, nhưng nếu sa đà vào “chơi bời quá mức” đến mức “thời gian trôi qua vô vị” thì đó là một hành động vô cùng tai hại. Nó không chỉ là sự lãng phí đối với cuộc đời, tương lai của chính bản thân mình khi bỏ lỡ cơ hội học tập, rèn luyện, đóng góp mà còn là hành động “có tội” với xã hội, với đất nước, bởi sự phát triển của đất nước phụ thuộc vào sức lực, trí tuệ và sự cống hiến của mỗi công dân, mà tất cả những điều đó đều cần có thời gian để thực hiện.

—

Câu 7. Thời gian vô cùng quý giá như vậy nhưng nhiều bạn lại sử dụng nó vào những việc vô bổ nhất là khoảng thời gian nghỉ Tết Nguyên Đán này. Em hãy khuyên các bạn nên làm gì để thời gian nghỉ Tết Nguyên Đán không trôi qua một cách lãng phí mà nó trở nên ý nghĩa. (trình bày dưới dạng một đoạn văn ngắn 15-17 dòng)

(Đoạn văn tham khảo)

Các bạn thân mến, Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng nhất trong năm, một khoảng thời gian quý báu để chúng ta nghỉ ngơi, sum họp bên gia đình và nhìn lại một năm đã qua. Tuy nhiên, như thầy cô và sách vở đã dạy, thời gian là thứ vô giá, không thể lấy lại được. Cô tin rằng nhiều bạn, trong những ngày nghỉ dài này, đã dành phần lớn thời gian cho việc lướt mạng xã hội, chơi game hay xem phim mà quên đi những điều ý nghĩa hơn. Chúng ta hãy cùng nhau thay đổi cách sử dụng thời gian nhé! Thay vì để thời gian trôi qua một cách vô vị, chúng ta có thể cùng gia đình dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị cho ngày Tết, cùng ông bà, cha mẹ trò chuyện, lắng nghe những câu chuyện xưa. Đây là cơ hội tuyệt vời để gắn kết tình thân. Chúng ta cũng có thể dành thời gian đọc những cuốn sách hay mà mình yêu thích, học thêm một kỹ năng mới như nấu ăn, vẽ tranh, hay thậm chí là lên kế hoạch cho những mục tiêu học tập và cá nhân trong năm mới. Hãy thử dành một vài giờ mỗi ngày để ôn lại bài cũ, chuẩn bị cho các môn học sắp tới hoặc tìm hiểu về lịch sử, văn hóa ngày Tết. Đừng để sự lười biếng hay những thú vui nhất thời khiến chúng ta lãng phí quãng thời gian quý báu này. Hãy biến kỳ nghỉ Tết không chỉ là thời gian nghỉ ngơi mà còn là cơ hội để ta trưởng thành hơn, tích lũy thêm kiến thức và tình yêu thương gia đình. Hãy cùng nhau tạo nên những kỷ niệm đáng nhớ và ý nghĩa trong dịp Tết này nhé!

—

Các em thân mến, cô hy vọng với những gợi ý chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về cách phân tích và trả lời các câu hỏi. Hãy luôn ghi nhớ giá trị của thời gian và vận dụng nó một cách khôn ngoan vào cuộc sống của mình nhé! Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô. Chúc các em học tốt!