Cô mong rằng, qua bài tập này, các em không chỉ rèn luyện kỹ năng đọc hiểu mà còn có thêm những suy nghĩ sâu sắc về giá trị của ước mơ trong cuộc sống. Chúng ta hãy cùng bắt đầu nhé!

— HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT —

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của văn bản.

Hướng dẫn làm bài:

Để xác định phương thức biểu đạt chính, các em cần đọc kỹ toàn bộ văn bản và xem xét mục đích chính của tác giả khi viết văn bản này là gì. Văn bản chủ yếu trình bày quan điểm, lập luận, lý lẽ và bằng chứng để thuyết phục người đọc tin vào một vấn đề nào đó.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Đọc và nắm bắt nội dung chính của văn bản.

Văn bản xoay quanh chủ đề “ước mơ”, vai trò của ước mơ, cách nuôi dưỡng và thực hiện ước mơ, cũng như thái độ cần có khi đối mặt với những ước mơ chưa thành. Tác giả đưa ra những khẳng định, lý lẽ và lời khuyên để cổ vũ tinh thần mơ ước và nỗ lực hành động.

Bước 2: Phân tích mục đích của tác giả.

Mục đích của tác giả không phải là kể một câu chuyện (tự sự), miêu tả một sự vật (miêu tả), bộc lộ cảm xúc trực tiếp (biểu cảm), hay cung cấp thông tin khách quan (thuyết minh), mà là đưa ra những quan điểm, nhận định về ước mơ và khuyến khích người đọc có cái nhìn đúng đắn, tích cực về ước mơ, từ đó hành động để hiện thực hóa chúng.

Bước 3: Xác định phương thức biểu đạt phù hợp.

Với mục đích phân tích, đánh giá, đưa ra quan điểm và thuyết phục người đọc, phương thức biểu đạt phù hợp nhất là nghị luận.

Đáp án:

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là nghị luận.

Câu 2. Theo đoạn trích, để đạt được thành công như mong muốn thì cần phải học hỏi điều gì?

Hướng dẫn làm bài:

Với câu hỏi này, các em cần dò tìm thông tin trực tiếp trong văn bản. Hãy tìm các cụm từ khóa như “thành công”, “đạt được”, “học hỏi” để xác định đoạn văn chứa câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Đọc lướt tìm từ khóa.

Cô nhận thấy cụm từ “đạt được thành công như mong muốn” xuất hiện ở đoạn văn thứ hai.

Bước 2: Đọc kỹ câu chứa từ khóa để trích xuất thông tin.

Đoạn văn có câu: “Để đạt được thành công như mong muốn trong một thế giới đang có nhiều thay đổi này, bạn phải học hỏi tinh thần của các bậc tiền bối – những người đã cống hiến cả cuộc đời mình cho sự phát triển của văn minh nhân loại. Tinh thần ấy là dòng huyết mạch của sự phát triển và là cơ hội để bạn giải phóng hết năng lực tiềm ẩn của mình.”

Bước 3: Tổng hợp và trả lời.

Thông tin trực tiếp từ văn bản cho thấy để đạt được thành công như mong muốn, cần phải học hỏi tinh thần của các bậc tiền bối – những người đã cống hiến cả cuộc đời mình cho sự phát triển của văn minh nhân loại.

Đáp án:

Theo đoạn trích, để đạt được thành công như mong muốn thì cần phải học hỏi tinh thần của các bậc tiền bối – những người đã cống hiến cả cuộc đời mình cho sự phát triển của văn minh nhân loại.

Câu 3. Dựa vào đoạn trích, hãy cho biết thế nào là một “ước mơ phù hợp”?

Hướng dẫn làm bài:

Câu hỏi yêu cầu định nghĩa “ước mơ phù hợp” dựa vào đoạn trích. Các em cần tìm các câu văn trực tiếp hoặc gián tiếp nói về đặc điểm của một ước mơ được coi là “phù hợp” hoặc có thể thực hiện được.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Tìm các câu có liên quan đến “ước mơ phù hợp” hoặc “khả năng thực hiện ước mơ”.

• “Một ước mơ phù hợp là yếu tố quan trọng góp phần làm nên một việc có ý nghĩa.” (Đây là câu nêu tầm quan trọng, chưa định nghĩa).
• “Ước mơ không bao giờ hình thành ở những người thờ ơ, lười biếng hay thiếu tham vọng.” (Câu này gợi ý những người có ước mơ phù hợp thì không thờ ơ, lười biếng, thiếu tham vọng).
• “Bạn hãy đặt ra những ước mơ nằm trong khả năng của mình và lên kế hoạch cụ thể để từng bước hiện thực hóa chúng.” (Đây là gợi ý trực tiếp về đặc điểm của ước mơ phù hợp).
• “Ước mơ chính là con đường chưa được định hình, là hình ảnh của những điều nằm trong tâm trí bạn mà nếu có đủ quyết tâm, bạn hoàn toàn có thể hiện thực hóa chúng.” (Câu này nhấn mạnh yếu tố “quyết tâm” để hiện thực hóa).

Bước 2: Tổng hợp các đặc điểm từ các câu đã tìm được.

Từ các câu trên, ta có thể thấy một ước mơ phù hợp cần có các yếu tố sau:

• Phải là ước mơ nằm trong khả năng của bản thân (không quá xa vời, viển vông).
• Người có ước mơ đó phải có quyết tâm, không thờ ơ, lười biếng hay thiếu tham vọng.
• Phải đi kèm với kế hoạch cụ thể để hiện thực hóa.

Bước 3: Diễn đạt thành một câu trả lời hoàn chỉnh.

Đáp án:

Dựa vào đoạn trích, một “ước mơ phù hợp” là:

• Là ước mơ nằm trong khả năng của bản thân.
• Là ước mơ được nuôi dưỡng bởi người có quyết tâm, không thờ ơ, lười biếng hay thiếu tham vọng.
• Là ước mơ có thể được lên kế hoạch cụ thể để từng bước hiện thực hóa.
• Là ước mơ góp phần làm nên một việc có ý nghĩa.

Câu 4. Lời khuyên “Hãy nuôi dưỡng cho mình một khát khao mới và tiếp tục nỗ lực” trong đoạn trích có ý nghĩa gì với anh/chị?

Hướng dẫn làm bài:

Đây là một câu hỏi mở, yêu cầu các em bày tỏ quan điểm và liên hệ bản thân. Tuy nhiên, quan điểm đó phải được hình thành dựa trên việc hiểu đúng ngữ cảnh và ý nghĩa của lời khuyên trong văn bản. Các em cần giải thích được ý nghĩa của lời khuyên và sau đó trình bày bài học, nhận thức của bản thân từ lời khuyên đó.

Dàn ý:

1. Xác định ngữ cảnh: Lời khuyên được đưa ra khi nào? (Khi những ước mơ không thành hiện thực).

2. Giải thích ý nghĩa của lời khuyên:

• Thể hiện tinh thần lạc quan, không nản chí trước thất bại.
• Khả năng thích nghi, linh hoạt trong việc đặt ra mục tiêu mới.
• Nhấn mạnh sự kiên trì, bền bỉ và không ngừng phấn đấu.
• Chuyển hóa thất bại thành động lực để tìm kiếm hướng đi mới.

3. Liên hệ bản thân (ý nghĩa với anh/chị):

• Trong học tập: đối mặt với bài kiểm tra điểm thấp, mục tiêu không đạt được.
• Trong cuộc sống: đối mặt với khó khăn, thử thách, dự định không như ý.
• Bài học rút ra: cần có ý chí kiên cường, dám thay đổi, không bỏ cuộc.
• Khẳng định giá trị của lời khuyên đối với sự phát triển của bản thân.

Lời giải chi tiết:

Lời khuyên “Hãy nuôi dưỡng cho mình một khát khao mới và tiếp tục nỗ lực” xuất hiện ở cuối đoạn trích, ngay sau khi tác giả đề cập đến trường hợp “những ước mơ ấy không thể trở thành hiện thực”. Với tôi, lời khuyên này mang ý nghĩa sâu sắc và vô cùng cần thiết trong cuộc sống, đặc biệt là trong giai đoạn chuyển giao đầy thử thách của lứa tuổi học sinh cuối cấp.

Thứ nhất, lời khuyên này thể hiện một tinh thần lạc quan và kiên cường trước những khó khăn, thất bại. Cuộc sống không phải lúc nào cũng trải đầy hoa hồng, có những lúc ước mơ của chúng ta, dù đã cố gắng hết sức, vẫn không thể trở thành hiện thực. Thay vì chìm đắm trong sự thất vọng, chán nản, lời khuyên này nhắc nhở chúng ta hãy học cách chấp nhận, buông bỏ những điều đã qua và hướng về phía trước. Đây là một thái độ sống tích cực, giúp con người không bị gục ngã mà luôn vươn lên.

Thứ hai, nó nhấn mạnh tầm quan trọng của sự linh hoạt và khả năng thích nghi. “Nuôi dưỡng một khát khao mới” không có nghĩa là bỏ rơi hoàn toàn những mục tiêu ban đầu một cách dễ dàng, mà là biết điều chỉnh, tìm kiếm những con đường khác, những mục tiêu phù hợp hơn khi con đường cũ gặp bế tắc. Điều này đòi hỏi sự dũng cảm để thay đổi và một cái nhìn mở về tương lai, thay vì cố chấp bám víu vào những điều không còn khả thi.

Thứ ba, cụm từ “tiếp tục nỗ lực” khẳng định rằng sự kiên trì và bền bỉ là chìa khóa của mọi thành công. Dù là khát khao cũ hay khát khao mới, nếu không có sự nỗ lực không ngừng, mọi ước mơ cũng chỉ là ảo vọng. Lời khuyên này như một lời động viên mạnh mẽ, thúc giục chúng ta không bao giờ ngừng cố gắng, vì “sớm muộn gì, chúng cũng trở thành hiện thực, một khi bạn còn cố gắng”.

Đối với bản thân tôi, lời khuyên này là một kim chỉ nam quý giá. Trong học tập, có những lúc tôi gặp phải bài toán khó, không giải được dù đã cố gắng, hay kết quả một bài kiểm tra không như mong đợi. Lời khuyên này nhắc nhở tôi không được nản chí, mà phải tìm tòi phương pháp học tập mới, hỏi thầy cô, bạn bè, hoặc đặt ra những mục tiêu nhỏ hơn, khả thi hơn để từng bước chinh phục. Trong cuộc sống, những dự định cá nhân không thành, những kế hoạch bị phá sản… cũng là lúc tôi cần “nuôi dưỡng khát khao mới” bằng cách nhìn nhận lại tình hình, tìm kiếm cơ hội khác và tiếp tục nỗ lực để hoàn thiện bản thân, hướng tới những mục tiêu cao cả hơn. Nó giúp tôi tin rằng, thất bại chỉ là tạm thời, là bài học để trưởng thành, miễn là tôi không ngừng cố gắng và luôn giữ trong mình ngọn lửa của khát vọng.

—

Cô mong rằng những hướng dẫn chi tiết trên sẽ giúp các em không chỉ hiểu rõ hơn về nội dung bài đọc mà còn nắm vững phương pháp làm bài. Hãy luôn giữ trong mình tinh thần học hỏi và khát vọng chinh phục những tri thức mới nhé!