Chào các em học sinh lớp 11! Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau ôn tập và giải quyết một câu hỏi quan trọng liên quan đến Cách mạng tư sản Anh. Chúng ta sẽ đi sâu vào tìm hiểu về một nhân vật có vai trò quan trọng và phân tích bản chất của cuộc cách mạng này.

Trước hết, chúng ta sẽ cùng nhau làm rõ yêu cầu đầu tiên: “Nêu một số nét về Crôm-oen?”.

Trong chương trình Lịch sử lớp 11, khi nhắc đến Cách mạng tư sản Anh, không thể không nhắc đến Ô-li-vơ Crôm-oen. Ông là một nhân vật kiệt xuất, có tầm ảnh hưởng sâu sắc đến cục diện của cuộc cách mạng này. Chúng ta có thể nêu một số nét chính về ông như sau:

1. Về xuất thân và con đường đến với cách mạng:

Crôm-oen xuất thân từ một gia đình quý tộc nhỏ, nhưng ông không có nhiều tài sản. Ban đầu, ông là một địa chủ, có quan điểm bảo thủ. Tuy nhiên, khi tình hình chính trị của nước Anh ngày càng trở nên căng thẳng dưới thời vua Sác-lơ I, đặc biệt là những chính sách chuyên chế, đàn áp tôn giáo của nhà vua, Crôm-oen đã dần chuyển sang ủng hộ phe Quốc hội. Ông là một người rất sùng đạo Thanh giáo, và chính niềm tin tôn giáo này đã thúc đẩy ông tham gia vào cuộc đấu tranh chống lại nền quân chủ chuyên chế.

2. Về vai trò trong quân sự:

Crôm-oen nổi lên như một nhà lãnh đạo quân sự tài ba. Ông đã tổ chức và chỉ huy Đội quân Mẫu quốc (New Model Army) – một đội quân chuyên nghiệp, kỷ luật, và có tinh thần chiến đấu cao. Dưới sự chỉ huy của Crôm-oen, quân đội Quốc hội đã giành được nhiều chiến thắng quan trọng, tiêu diệt các lực lượng trung thành với nhà vua, và cuối cùng đã quyết định cục diện của cuộc nội chiến. Ông được xem là một trong những tướng lĩnh quân sự xuất sắc nhất thời bấy giờ.

3. Về vai trò chính trị và sự lãnh đạo đất nước:

Sau khi cuộc nội chiến kết thúc, Crôm-oen tiếp tục đóng vai trò quan trọng trên chính trường. Ông là người đã đề xướng việc đưa vua Sác-lơ I ra xét xử và xử tử, một sự kiện chấn động châu Âu. Sau đó, ông trở thành Lãnh chúa Bảo hộ (Lord Protector) của nước Anh, thực tế là người đứng đầu nhà nước. Dưới thời Crôm-oen, nước Anh có những bước phát triển nhất định về kinh tế, quân sự và đối ngoại, củng cố vị thế của Anh trên trường quốc tế. Tuy nhiên, cách thức cai trị của ông đôi khi cũng mang tính chuyên quyền.

4. Về di sản:

Crôm-oen là một nhân vật lịch sử phức tạp, vừa là người giải phóng, vừa là người cai trị độc đoán. Ông được coi là người đã góp phần quan trọng vào việc chấm dứt nền quân chủ chuyên chế ở Anh và mở đường cho một chế độ chính trị mới. Tuy nhiên, vai trò và di sản của ông vẫn còn là chủ đề tranh luận của các nhà sử học.

Tiếp theo, chúng ta sẽ chuyển sang yêu cầu thứ hai: “Tính chất của Cách mạng tư sản Anh?”.

Để phân tích tính chất của một cuộc cách mạng, chúng ta cần xem xét những yếu tố sau: giai cấp nào lãnh đạo, lực lượng nào tham gia, mục tiêu của cách mạng là gì, và kết quả mà cách mạng đạt được. Dựa trên Sách giáo khoa Lịch sử lớp 11, chúng ta có thể rút ra các đặc điểm sau về tính chất của Cách mạng tư sản Anh:

1. Tính chất tư sản:

Đây là tính chất cơ bản và quan trọng nhất của cuộc cách mạng này.

* Lãnh đạo: Cuộc cách mạng được lãnh đạo bởi giai cấp tư sản và tầng lớp quý tộc mới (những người có tư tưởng tiến bộ, ủng hộ kinh doanh).

* Mục tiêu: Mục tiêu chính của cách mạng là lật đổ nền quân chủ chuyên chế, xóa bỏ những rào cản phong kiến kìm hãm sự phát triển của kinh tế tư bản chủ nghĩa, tạo điều kiện cho chủ nghĩa tư bản phát triển.

* Kết quả: Mặc dù trải qua nhiều biến động, cuối cùng cách mạng đã dẫn đến sự thắng lợi của giai cấp tư sản, thiết lập một chế độ quân chủ lập hiến, tạo tiền đề cho nước Anh phát triển mạnh mẽ theo con đường tư bản chủ nghĩa.

2. Tính chất dân tộc (hoặc mang yếu tố cách mạng nhân dân):

Mặc dù tính chất tư sản là chủ đạo, cuộc cách mạng này còn mang một số yếu tố của một cuộc cách mạng nhân dân, vì nó thu hút sự tham gia của nhiều tầng lớp nhân dân lao động.

* Sự tham gia của quần chúng: Nhiều tầng lớp nhân dân, từ nông dân, thợ thủ công, binh lính, đến cả những người dân thành thị, đều tham gia vào cuộc đấu tranh này. Họ chiến đấu vì những quyền lợi của mình, vì tự do, chống lại sự áp bức, bóc lột của chế độ phong kiến.

* Cơ sở xã hội rộng rãi: Sự tham gia của các tầng lớp nhân dân đã tạo nên một cơ sở xã hội tương đối rộng rãi cho cuộc cách mạng, góp phần làm nên thắng lợi cuối cùng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các lực lượng quần chúng này không phải lúc nào cũng có chung mục tiêu và lợi ích với giai cấp tư sản lãnh đạo.

3. Tính chất cách mạng triệt để (ở giai đoạn đầu):

Trong giai đoạn ban đầu, đặc biệt là giai đoạn nội chiến và thành lập Cộng hòa, cách mạng tư sản Anh thể hiện tính chất khá triệt để.

* Lật đổ triệt để chế độ cũ: Việc vua Sác-lơ I bị xử tử và nền quân chủ chuyên chế bị lật đổ là một hành động mang tính cách mạng sâu sắc.
* Sự xuất hiện của các hình thái chính trị mới: Việc thành lập nền Cộng hòa, dù tồn tại không lâu, cũng cho thấy sự thay đổi căn bản trong hình thái chính trị của đất nước.

Tuy nhiên, đến giai đoạn sau, đặc biệt là sau khi Crôm-oen lên nắm quyền và chế độ quân chủ lập hiến được thiết lập, tính chất của cách mạng có phần “chùng xuống” và mang tính thỏa hiệp hơn. Điều này thể hiện qua việc chế độ quân chủ không bị xóa bỏ hoàn toàn mà được cải biến.

Tóm lại, Cách mạng tư sản Anh là một cuộc cách mạng tư sản điển hình, mang tính chất tư sản là chủ yếu, đồng thời cũng có những yếu tố cách mạng nhân dân và thể hiện tính triệt để trong những giai đoạn nhất định. Nó đã mở đường cho sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở Anh và có ảnh hưởng lớn đến các cuộc cách mạng sau này trên thế giới.

Các em về nhà ôn tập kỹ các nội dung này nhé. Có câu hỏi nào chưa rõ, các em cứ mạnh dạn hỏi cô vào tiết học sau.