( 1 tác dụng về cách diễn đạt, 1 tác dụng về mặt ý nghĩa ) :
“Người có ý chí và nghị lực là người luôn đương đầu với mọi khó khăn thử thách, là người dám nghĩ, dám làm, dám sống.”
Chào các em học sinh yêu quý!
Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau phân tích một câu văn rất hay để thấy được sức mạnh của biện pháp tu từ trong việc làm cho ngôn ngữ thêm sống động và giàu ý nghĩa nhé.
Đề bài yêu cầu: Nêu tác dụng nghệ thuật của biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong câu văn sau (1 tác dụng về cách diễn đạt, 1 tác dụng về mặt ý nghĩa):
“Người có ý chí và nghị lực là người luôn đương đầu với mọi khó khăn thử thách, là người dám nghĩ, dám làm, dám sống.”
Chúng ta cùng bắt đầu nào!
LỜI GIẢI CHI TIẾT
Bước 1: Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn.
Trong câu văn: “Người có ý chí và nghị lực là người luôn đương đầu với mọi khó khăn thử thách, là người dám nghĩ, dám làm, dám sống.”, chúng ta có thể dễ dàng nhận ra các cụm từ được liệt kê nối tiếp nhau để diễn tả các phẩm chất và hành động của người có ý chí và nghị lực. Đó là:
- đương đầu với mọi khó khăn thử thách
- dám nghĩ
- dám làm
- dám sống
Như vậy, biện pháp tu từ được sử dụng ở đây chính là liệt kê.
(Lý do áp dụng phương pháp này: Việc xác định đúng biện pháp tu từ là bước đầu tiên và quan trọng nhất để có thể phân tích chính xác tác dụng của nó. Chúng ta nhận diện các yếu tố được xếp liên tiếp nhau trong câu để khẳng định đây là biện pháp liệt kê.)
Bước 2: Giải thích ngắn gọn về biện pháp liệt kê.
Biện pháp liệt kê là việc sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ ngữ, cụm từ có cùng chức năng ngữ pháp để diễn tả đầy đủ, toàn diện các khía cạnh của một sự vật, hiện tượng, hành động, hoặc để nhấn mạnh ý.
Bước 3: Phân tích tác dụng về cách diễn đạt (hình thức biểu đạt của câu văn).
Biện pháp liệt kê các hành động và phẩm chất như “đương đầu với mọi khó khăn thử thách”, “dám nghĩ”, “dám làm”, “dám sống” đã giúp cho câu văn trở nên nhịp nhàng, mạch lạc và có tính nhấn mạnh cao.
Cách diễn đạt này tạo ra một sự rõ ràng, rành mạch, giống như một chuỗi các phẩm chất được nối tiếp nhau, khiến người đọc dễ dàng tiếp nhận thông tin và ghi nhớ sâu sắc các đặc điểm của người có ý chí, nghị lực. Đồng thời, nó còn tạo ra một âm điệu dứt khoát, khẳng định, thể hiện sự mạnh mẽ trong lời nói.
Bước 4: Phân tích tác dụng về mặt ý nghĩa (nội dung mà câu văn muốn truyền tải).
Về mặt ý nghĩa, việc liệt kê đã giúp cho hình ảnh người có ý chí và nghị lực hiện lên một cách đầy đủ, toàn diện, sâu sắc và sinh động.
Thay vì chỉ nói chung chung, tác giả đã chỉ ra cụ thể những biểu hiện phong phú, đa dạng của ý chí và nghị lực: đó không chỉ là sự kiên cường đối mặt với khó khăn, mà còn là sự chủ động trong tư duy (“dám nghĩ”), quyết đoán trong hành động (“dám làm”) và bản lĩnh sống có mục đích, có ý nghĩa (“dám sống”). Nhờ đó, người đọc không chỉ hiểu mà còn cảm nhận được chiều sâu và sự cao đẹp của phẩm chất này, từ đó thêm trân trọng và mong muốn học hỏi.
—
Hy vọng qua bài phân tích này, các em đã hiểu rõ hơn về tác dụng của biện pháp liệt kê. Cô chúc các em học tốt môn Ngữ văn nhé!
Tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê:
Tăng hiệu quả diễn đạt, giúp câu văn giàu giá trị biểu đạt hơn.
Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu văn.
Nhấn mạnh biểu hiện của những người có ý chí, nghị lực trong cuộc sống. Từ đó, tác giả nhắn nhủ với người đọc hãy trở thành một người có ý chí và nghị lực để dám nghĩ, dám làm, dám sống trên cuộc đời cam go và khốc liệt này.