Nêu ý nghĩa của dãy hoạt động hóa học.
Cho ví dụ.
Cho ví dụ.
Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về một công cụ rất quan trọng trong Hóa học lớp 9, đó chính là dãy hoạt động hóa học của kim loại. Các em đã sẵn sàng chưa nào?
1. Ý nghĩa của dãy hoạt động hóa học
Dãy hoạt động hóa học của kim loại, còn gọi là dãy Beketov, sắp xếp các kim loại theo chiều hoạt động hóa học giảm dần. Điều này có nghĩa là gì?
Thứ nhất, nó cho chúng ta biết về mức độ hoạt động hóa học của các kim loại. Kim loại đứng trước trong dãy sẽ hoạt động hóa học mạnh hơn kim loại đứng sau nó.
Thứ hai, dựa vào vị trí của kim loại trong dãy, chúng ta có thể dự đoán chiều của các phản ứng hóa học.
Cụ thể, chúng ta có thể rút ra hai quy tắc quan trọng sau:
* Quy tắc 1: Kim loại đứng trước magie (Mg) trong dãy hoạt động hóa học có thể phản ứng với dung dịch axit mạnh (như HCl, H_2SO_4 loãng) giải phóng khí hydro (H_2).
Phương trình tổng quát: Kim loại + Axit -> Muối + H_2
Ví dụ: Kim loại + 2HCl -> Muối clorua + H_2
Hay: Kim loại + H_2SO_4 (loãng) -> Muối sunfat + H_2
* Quy tắc 2: Một kim loại mạnh hơn có thể đẩy một kim loại yếu hơn ra khỏi dung dịch muối của kim loại đó.
Phương trình tổng quát: Kim loại mạnh + Muối của kim loại yếu -> Muối của kim loại mạnh + Kim loại yếu
2. Ví dụ minh họa
Để các em dễ hình dung, chúng ta cùng xem xét một phần của dãy hoạt động hóa học:
K, Na, Ba, Ca, Mg, Al, Zn, Fe, Ni, Sn, Pb, H, Cu, Ag, Pt, Au
Bây giờ, chúng ta sẽ áp dụng các quy tắc vừa học với dãy này nhé:
* Ví dụ cho Quy tắc 1:
Xét kim loại Kẽm (Zn). Kẽm đứng trước H trong dãy hoạt động hóa học.
Vậy, Kẽm có thể phản ứng với dung dịch axit clohidric (HCl) để tạo ra kẽm clorua (ZnCl_2) và khí hydro (H_2).
Phương trình hóa học: Zn + 2HCl -> ZnCl_2 + H_2
Tương tự, Sắt (Fe) cũng đứng trước H, nên Sắt có thể phản ứng với axit sulfuric loãng (H_2SO_4).
Phương trình hóa học: Fe + H_2SO_4 (loãng) -> FeSO_4 + H_2
Tuy nhiên, Đồng (Cu) đứng sau H, nên Đồng không phản ứng với dung dịch axit HCl hay H_2SO_4 loãng để giải phóng khí hydro.
* Ví dụ cho Quy tắc 2:
Xét kim loại Sắt (Fe). Sắt đứng trước Đồng (Cu) trong dãy hoạt động hóa học.
Điều này có nghĩa là Sắt có thể đẩy Đồng ra khỏi dung dịch muối Đồng. Ví dụ, dung dịch đồng sunfat (CuSO_4).
Phương trình hóa học: Fe + CuSO_4 -> FeSO_4 + Cu
Trong phản ứng này, Sắt đã phản ứng với đồng sunfat, tạo thành sắt sunfat (FeSO_4) và giải phóng kim loại Đồng (Cu).
Ngược lại, Đồng (Cu) đứng sau Sắt (Fe). Do đó, Đồng không thể đẩy Sắt ra khỏi dung dịch muối Sắt, ví dụ dung dịch Sắt(II) sunfat (FeSO_4).
Nếu chúng ta nhúng thanh Đồng vào dung dịch Sắt(II) sunfat, sẽ không có phản ứng xảy ra.
Vậy là chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về ý nghĩa của dãy hoạt động hóa học và cách áp dụng nó vào việc dự đoán các phản ứng hóa học. Các em về nhà ôn bài và làm thêm các bài tập trong sách giáo khoa nhé. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô. Chúc các em học tốt!
– Ý nghĩa của dãy hoạt động hóa học :
+) Mức độ hoạt động hóa học của các kim loại giảm dần từ trái sang phải .
+) Kim loại đứng trước \( Mg ( K , Na , Ba , Ca ) \) pư được với nước ở nhiệt độ thường .
+) Kim loại đứng trước \(H\) tác dụng với dung dịch axit tạo ra khí \(H_2\)
+) Kim loại đứng trước (trừ \(Na, K\),…) đẩy kim loại đứng sau ra khỏi dung dịch muối.
– Ví dụ :
+) \(Cu +\) \(H_2\)\(S\)\(O_4\) -> \(CuS\)\(O_4\) + \(H_2\)
+) \(CaO +\) \(H_2\)\(O\) -> \(Ca\)\((OH)_2\)
Đáp án:
Dãy hoạt động hóa học của kim loại cho biết:
– Mức độ hoạt động hóa học của các kim loại giảm dần từ trái sang phải.
– Những kim loại đứng trước Mg là những kim loại mạnh (ví dụ: K, Na, Ba,..), tác dụng với nước ở điều kiện thường tạo thành kiềm và giải phóng H2.
Ví dụ: 2Na + 2H2O → 2NaOH + H2
– Kim loại đứng trước H phản ứng với một số dung dịch axit (HCl, H2SO4 loãng, …) giải phóng khí H2.
Ví dụ: Zn + H2SO4 (loãng) → ZnSO4 + H2
– Kim loại đứng trước (trừ Na, K,…) đẩy kim loại đứng sau ra khỏi dung dịch muối.
Ví dụ: Cu + 2AgNO3 → Cu(NO3)2 + 2Ag