1. Gió heo may chuồn chuồn bay thì bão.
=> Câu tục ngữ này nói về hiện tượng tự nhiên và dự báo thời tiết. Khi có gió heo may (gió mùa thu), chuồn chuồn bay lên cao, thì báo hiệu sắp có bão. Đây là một cách dân gian dự đoán thời tiết thông qua các dấu hiệu tự nhiên.
2. Kiến cánh vỡ tổ bay ra/ Bão táp mưa sa gần tới.
=> Khi thấy đàn kiến bay ra ngoài tổ và có cánh, đó là dấu hiệu của sự thay đổi thời tiết, đặc biệt là sắp có bão. Câu tục ngữ này chỉ ra rằng, những dấu hiệu từ thiên nhiên (kiến bay ra) thường báo hiệu thời tiết xấu hoặc bão sắp đến.
3. Mây kéo xuống biển thì nắng chang chang, mây kéo lên ngàn thì mưa như trút.
=> Tục ngữ này dự báo thời tiết qua vị trí của mây. Khi mây kéo xuống biển, trời sẽ nắng gắt. Nếu mây kéo lên vùng núi (ngàn), trời sẽ đổ mưa to. Đây là kinh nghiệm dân gian để dự đoán thời tiết trong những vùng có khí hậu nhiệt đới.
4. Đêm tháng Năm chưa nằm đã sáng/ Ngày tháng Mười chưa cười đã tối.
=> Tục ngữ này chỉ sự thay đổi của thời gian trong năm. Tháng Năm, đêm ngắn, sáng đến sớm, còn tháng Mười, ngày ngắn, trời tối rất sớm. Điều này phản ánh đặc trưng của khí hậu nhiệt đới và các mùa trong năm ở Việt Nam.
5. Nắng chóng trưa, mưa chóng tối.
=> Câu tục ngữ này phản ánh đặc điểm thời tiết nhiệt đới: khi trời nắng thì nắng đến nhanh và mạnh vào buổi trưa, còn khi trời mưa thì mưa đến và kết thúc rất nhanh vào buổi tối. Đây là một đặc điểm của khí hậu nhiệt đới gió mùa.
6. Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.
=> Câu tục ngữ này nói về những yếu tố quan trọng nhất để làm nông nghiệp thành công. “Nước” là yếu tố quan trọng nhất vì không có nước thì không thể trồng trọt. “Phân” là yếu tố giúp đất màu mỡ, “cần” là sự chăm chỉ, và “giống” là chất lượng hạt giống, cây giống.
7. Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa.
=> Tục ngữ này nói lên đặc điểm thời tiết ảnh hưởng đến các loại cây trồng. Dưa cần nắng nhiều để phát triển tốt, còn lúa lại cần mưa để sinh trưởng. Đây là cách dự báo và mô tả ảnh hưởng của khí hậu đối với các loại cây trồng.
8. Làm ruộng ba năm không bằng chăn tằm một lứa.
=> Câu tục ngữ này nhấn mạnh sự nhanh chóng và hiệu quả của nghề nuôi tằm so với nghề làm ruộng. Trong khi làm ruộng mất nhiều thời gian mới có kết quả thì nuôi tằm chỉ cần một lứa là có thể thu hoạch, mang lại lợi nhuận lớn hơn.
9. Người sống hơn đống vàng.
=> Câu tục ngữ này nói về giá trị của con người, cho rằng con người sống khỏe mạnh, có sức khỏe và hạnh phúc quý giá hơn tiền bạc và vật chất. Sống có ích, sống hạnh phúc là điều quan trọng hơn tất cả.
10. Đói cho sạch, rách cho thơm.
=> Tục ngữ này khuyên con người dù trong hoàn cảnh khó khăn, đói nghèo, vẫn phải giữ gìn phẩm hạnh, không làm điều xấu để mưu sinh. Đói nghèo nhưng giữ được lòng tự trọng thì sẽ được tôn trọng, giống như nghèo mà vẫn giữ được sự trong sạch, không làm điều xấu.
11. Không thầy đố mày làm nên.
=> Câu tục ngữ này nhấn mạnh vai trò quan trọng của người thầy trong việc dạy dỗ, truyền đạt kiến thức. Nếu không có người thầy giỏi, học sinh sẽ khó thành công và phát triển.
12. Học thầy chẳng tày học bạn.
=> Câu tục ngữ này nói rằng, ngoài việc học từ thầy, học hỏi từ bạn bè, đồng nghiệp cũng rất quan trọng. Bạn bè có thể chia sẻ kinh nghiệm thực tế, giúp ta học hỏi thêm những điều không có trong sách vở.
13. Muốn lành nghề chớ nề học hỏi.
=> Tục ngữ này khuyên chúng ta đừng ngần ngại học hỏi, vì chỉ có học hỏi từ người khác, đặc biệt là những người có kinh nghiệm, ta mới có thể giỏi và thành thạo trong nghề.
14. Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
=> Câu tục ngữ này nhắc nhở về lòng biết ơn đối với những người đã tạo ra thành quả mà ta hưởng thụ. Khi hưởng lợi từ thành quả, ta nên nhớ đến công lao của những người đã bỏ công sức, thời gian để tạo ra thành quả đó.

Miền Bắc nước ta có bão từ tháng 6 đến tháng 8, và bão mạnh dần lên, tháng bảy ta (tháng 7 âm lịch) trùng với tháng 8 (hay trong khoảng thời gian này) tháng 7 (âm lịch) có gió heo may (gió se se lạnh) nghĩa là có độ ẩm cao kết hợp với hiện tượng chuồn chuồn bay hàng đàn ra khỏi tổ thì theo kinh nghiệm dân gian chắc tới

kiến cánh vỡ tổ bay ra, bão táp mưa sa tới gần. Một kinh nghiệm dự đoán thời tiết là kiến cánh bay ra nhiều, dọn tổ lên chỗ cao báo hiệu sắp có mưa hoặc bão lụt.

Ý nghĩa câu tục ngữ:”mây kéo xuống biển thì nắng chang chang mây kéo lên ngàn thì mưa như trút”: thể hiện kinh nghiệm dự đoán thời tiết của cha ông ta từ thời xưa. Khi mây di chuyển về phía biển thì trời quang, nắng. Khi mây kéo từ biển vào đất liền thì sẽ mang theo một lượng không khí ấn và hơi nước, nên sẽ gây mưa

Câu tục ngữ liên quan đến hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo mùa. – Tháng 5 là thời kì mùa hè ở Việt Nam ( bán cầu Bắc), lúc này bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, Mặt Trời di chuyển từ chí tuyến Bắc xuống Xích đạo nên ngày dài hơn đêm.

Một kinh nghiệm xem xét thời tiết là ngày mưa trời âm u nên tối sớm. ng Khi nắng trời sáng sủa ngỡ là đã trưa, khi mưa thì trời âm u, tưởng là sắp tối: Nhìn chiều trời, khó đoán được thời gian: nắng chóng trưa, mưa chóng tối mà.

”Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống” là câu tục ngữ của nhân dân ta chỉ ra 4 yếu tố quan trọng để làm nên một vụ mùa bội thu trong nông nghiệp lúa nước, đó là 4 yếu tố: nước, phân bón, công chăm sóc, giống lúa.

 “Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa” Như muốn nói khí hậu nào thích hợp giống cây đó như mùa mắng trồng dưa mùa mưa trồng lúa. Lý do là vì nước ta trồng lúa nuớc đồng thời suy rộng ra cũng chính là một bài học ý nghĩa trong chính cuộc sống của ta.

.

 “Người sống đống vàng” chính là đề cao đến giá trị của con người, cũng như khuyên răn con người phải biết trân trọng, giữ gìn sức khỏe, tính mạng của bản thân. Bởi vì chỉ khi chúng ta còn sống thì mới có được tất cả mọi thứ.