Tìm các số tự nhiên x, y thỏa mãn: 2×2 + 3y2 = 77
Phương pháp giải:
Vì \(x\) và \(y\) là các số tự nhiên, nên các giá trị của chúng bị giới hạn. Chúng ta sẽ dựa vào phương trình \(2x^2 + 3y^2 = 77\) để tìm ra khoảng giá trị có thể có của một biến (ví dụ là biến \(y\)), sau đó thử với các giá trị đó để tìm biến còn lại.
Bây giờ, chúng ta hãy bắt đầu giải chi tiết nhé.
-
Bước 1: Phân tích và đánh giá phương trình
Ta có phương trình: \(2x^2 + 3y^2 = 77\)
Vì \(x\) là số tự nhiên nên \(x^2 \ge 0\), suy ra \(2x^2\) là một số chẵn và \(2x^2 \ge 0\).
Tương tự, vì \(y\) là số tự nhiên nên \(y^2 \ge 0\), suy ra \(3y^2 \ge 0\).
Từ phương trình, ta thấy \(77\) là một số lẻ.
Ta có: \(2x^2\) (chẵn) + \(3y^2\) = \(77\) (lẻ).
Điều này chỉ xảy ra khi \(3y^2\) là một số lẻ.
Để tích \(3y^2\) là số lẻ thì cả \(3\) và \(y^2\) đều phải là số lẻ. Hiển nhiên \(3\) là số lẻ, vậy ta suy ra \(y^2\) phải là một số lẻ.
Nếu \(y^2\) là số lẻ thì \(y\) cũng phải là một số tự nhiên lẻ. -
Bước 2: Giới hạn khoảng giá trị của y
Từ phương trình \(2x^2 + 3y^2 = 77\), ta có \(3y^2 \le 77\) (vì \(2x^2 \ge 0\)).
Suy ra: \(y^2 \le \frac{77}{3}\)
Ta tính được: \(y^2 \le 25,66…\)
Vì \(y\) là số tự nhiên, nên \(y^2\) phải là số chính phương (tức là bình phương của một số tự nhiên).
Kết hợp với điều kiện \(y^2 \le 25,66…\), các giá trị có thể có của \(y^2\) là: 0, 1, 4, 9, 16, 25.
Suy ra các giá trị có thể có của \(y\) là: 0, 1, 2, 3, 4, 5. -
Bước 3: Chọn lọc các giá trị của y và thử lại
Từ Bước 1, ta đã chứng minh được \(y\) phải là một số tự nhiên lẻ.
Vậy, từ các giá trị có thể có ở Bước 2, ta chỉ chọn các số lẻ. Các giá trị của \(y\) cần xét là: 1, 3, 5.
Bây giờ ta sẽ xét từng trường hợp:- Trường hợp 1: Nếu \(y = 1\)
Thay \(y=1\) vào phương trình ban đầu, ta có:
\(2x^2 + 3(1)^2 = 77\)
\(2x^2 + 3 = 77\)
\(2x^2 = 77 – 3\)
\(2x^2 = 74\)
\(x^2 = 37\)
Vì 37 không phải là số chính phương nên không có số tự nhiên \(x\) nào thỏa mãn. Ta loại trường hợp này. - Trường hợp 2: Nếu \(y = 3\)
Thay \(y=3\) vào phương trình ban đầu, ta có:
\(2x^2 + 3(3)^2 = 77\)
\(2x^2 + 3(9) = 77\)
\(2x^2 + 27 = 77\)
\(2x^2 = 77 – 27\)
\(2x^2 = 50\)
\(x^2 = 25\)
Vì \(x\) là số tự nhiên nên \(x=5\). Trường hợp này thỏa mãn.
Vậy ta có một cặp số là (x, y) = (5, 3). - Trường hợp 3: Nếu \(y = 5\)
Thay \(y=5\) vào phương trình ban đầu, ta có:
\(2x^2 + 3(5)^2 = 77\)
\(2x^2 + 3(25) = 77\)
\(2x^2 + 75 = 77\)
\(2x^2 = 77 – 75\)
\(2x^2 = 2\)
\(x^2 = 1\)
Vì \(x\) là số tự nhiên nên \(x=1\). Trường hợp này thỏa mãn.
Vậy ta có thêm một cặp số là (x, y) = (1, 5).
- Trường hợp 1: Nếu \(y = 1\)
-
Bước 4: Kết luận
Sau khi xét tất cả các trường hợp có thể xảy ra, ta tìm được hai cặp số tự nhiên \((x, y)\) thỏa mãn yêu cầu của bài toán.
Kết quả cuối cùng:
Các cặp số tự nhiên \((x, y)\) thỏa mãn phương trình là (5; 3) và (1; 5).
\(\textit{Ta có: 2x² + 3y² = 77. (1)}\)
\(\textit{⇔ 3y² = 77 – 2y² ≤ 77.}\)
\(\textit{⇔ y² ≤ 25.}\)
\(\textit{Mà 2x² luôn luôn chẵn ∀ x ∈ N, 77 là số lẻ.}\)
\(\textit{⇒ y² ∈ {1; 9; 25}.}\)
\(\textit{TH1: y² = 1. ⇒ y = 1.}\)
\(\textit{(1) ⇔ 2x² + 3.1 = 77}\)
\(\textit{⇔ 2x² = 74.}\)
\(\textit{⇔ x² = 37. (không thoả mãn)}\)
\(\textit{TH2: y² = 9. ⇒ y = 3.}\)
\(\textit{(1) ⇔ 2x² + 3.9 = 77}\)
\(\textit{⇔ 2x² = 50}\)
\(\textit{⇔ x² = 25}\)
\(\textit{⇔ x = 5 (nhận) hoặc x = -5 (loại)}\)
\(\textit{TH3: y² = 25. ⇒ y = 5.}\)
\(\textit{(1) ⇔ 2x² + 3.25 = 77}\)
\(\textit{⇔ 2x² = 2}\)
\(\textit{⇔ x² = 1}\)
\(\textit{⇔ x = 1 (nhận) hoặc x = -1 (loại)}\)
\(\textit{Vậy: Các cặp số thoả mãn là (x;y) = (3; 5), (5; 1).}\)
\(\textit{andychuongpham}\)
Đáp án+Giải thích các bước giải:
\(2x^2 + 3y^2 = 77\)
\(3y^2 = 77 – 2x^2\)
Do \(-2x^2 <= 0 ∀ x\)
\(-> 3y^2 <= 77\)
\(-> y^2 <= 77/3 = 25 2/3\)
Mà \(y \in NN -> y^2 \in NN\)
Lại có \(y^2\) là số chính phương
\(-> y^2 \in {0 ; 1 ; 4 ; 9 ; 16 ; 25}\)
\(-> y \in {0 ; 1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5}\)
Với \(y = 0 -> x^2 = 38,5\) (Loại)
Với \(y = 1 -> x^2 = 37\) (Loại do ko phải SCP)
Với \(y = 2 -> x^2 = 32,5\) (Loại)
Với \(y = 3 -> x^2 = 25 -> x =5\) (TM)
Với \(y = 4 -> x^2 = 14,5\) (Loại)
Với \(y = 5 -> x^2 = 1 -> = 1\) (TM)
Vậy \((x ; y) \in {(5 ; 3) ; (1 ; 5)}\)