Chào các em học sinh thân mến! Hôm nay, cô và các em sẽ cùng nhau làm bài tập tìm từ đơn, từ phức trong một câu thơ rất hay của Nguyễn Khuyến nhé.

Chúng ta cùng nhìn vào câu thơ:
Hãy lo bền chí câu cua
Dù ai câu chạch câu rùa mặc ai

Để làm được bài tập này, cô sẽ hướng dẫn các em từng bước một.

Bước 1: Hiểu thế nào là từ đơn và từ phức.

Các em còn nhớ bài học trước không nào?
Từ đơn là những từ chỉ có một tiếng. Ví dụ: nhà, ăn, học, vui.
Từ phức là những từ có hai tiếng trở lên. Từ phức có hai loại: từ ghép và từ láy.

* Từ ghép: Các tiếng trong từ ghép có nghĩa hoặc quan hệ với nhau về nghĩa. Ví dụ: sách giáo khoa, bạn bè, học sinh.
* Từ láy: Các tiếng trong từ láy có âm đầu, vần hoặc thanh lặp lại hoặc thay đổi. Ví dụ: xinh xinh, rực rỡ, lấp lánh.

Trong bài tập này, chúng ta sẽ chỉ cần phân biệt từ đơn và từ phức thôi nhé.

Bước 2: Phân tích từng tiếng trong câu thơ để xem đó là từ đơn hay từ phức.

Chúng ta sẽ đi lần lượt từng tiếng một.

Tiếng “Hãy”: Đây là một tiếng, đứng một mình và có nghĩa. Vậy “Hãy” là từ đơn.

Tiếng “lo”: Đây cũng là một tiếng, đứng một mình và có nghĩa. Vậy “lo” là từ đơn.

Tiếng “bền”: Đây là một tiếng, đứng một mình và có nghĩa. Vậy “bền” là từ đơn.

Tiếng “chí”: Đây là một tiếng, đứng một mình và có nghĩa. Vậy “chí” là từ đơn.

Tiếng “câu”: Đây là một tiếng, đứng một mình và có nghĩa. Vậy “câu” là từ đơn.

Tiếng “cua”: Đây là một tiếng, đứng một mình và có nghĩa. Vậy “cua” là từ đơn.

Tiếng “Dù”: Đây là một tiếng, đứng một mình và có nghĩa. Vậy “Dù” là từ đơn.

Tiếng “ai”: Đây là một tiếng, đứng một mình và có nghĩa. Vậy “ai” là từ đơn.

Tiếng “câu”: Chúng ta đã gặp tiếng này rồi. Nó là từ đơn.

Tiếng “chạch”: Đây là một tiếng, đứng một mình và có nghĩa. Vậy “chạch” là từ đơn.

Tiếng “câu”: Lại gặp tiếng “câu” này nữa. Nó là từ đơn.

Tiếng “rùa”: Đây là một tiếng, đứng một mình và có nghĩa. Vậy “rùa” là từ đơn.

Tiếng “mặc”: Đây là một tiếng, đứng một mình và có nghĩa. Vậy “mặc” là từ đơn.

Tiếng “ai”: Chúng ta đã gặp tiếng này rồi. Nó là từ đơn.

Bước 3: Tổng hợp lại các từ đơn và từ phức.

Sau khi phân tích từng tiếng, chúng ta thấy rằng tất cả các tiếng trong câu thơ này đều đứng một mình và có nghĩa. Chúng ta không có tiếng nào ghép lại với tiếng khác để tạo thành từ có hai tiếng trở lên trong câu này.

Vậy, các từ trong câu thơ “Hãy lo bền chí câu cua, Dù ai câu chạch câu rùa mặc ai” đều là từ đơn.

Kết luận:
Trong câu thơ “Hãy lo bền chí câu cua, Dù ai câu chạch câu rùa mặc ai”, tất cả các từ đều là từ đơn.
Các từ đơn đó là: Hãy, lo, bền, chí, câu, cua, Dù, ai, chạch, rùa, mặc.
Không có từ phức nào trong câu này.

Các em thấy bài tập này có dễ không nào? Qua bài tập này, các em cần nhớ cách nhận biết từ đơn và từ phức để có thể làm tốt các bài tập tiếp theo nhé. Cô khen tất cả các em đã chú ý lắng nghe và cố gắng hoàn thành bài tập!