Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau giải quyết một đề bài nghị luận xã hội rất thú vị và gần gũi với những trăn trở của tuổi trẻ. Đề bài xoay quanh một câu nói của tác giả Ba Gàn, một thông điệp sâu sắc về cách chúng ta đối diện với cuộc sống. Cô sẽ hướng dẫn các em từng bước để hoàn thành bài văn này một cách tốt nhất, đúng với phương pháp làm văn nghị luận mà chúng ta đã được học.

Trước hết, chúng ta cần phân tích kĩ yêu cầu và lập một dàn ý chi tiết.

Bước 1: Phân tích đề và tìm ý

1. Vấn đề nghị luận: Cách sống chủ động của con người trong xã hội hiện đại.
2. Tư liệu gợi mở: Câu nói của Ba Gàn: “đừng tìm bình an, mà hãy chủ động bình an trước mọi hoàn cảnh”.
3. Thao tác lập luận chính: Giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ (phản đề), liên hệ bản thân.
4. Phạm vi dẫn chứng: Cuộc sống xã hội hiện đại.

Từ câu nói, chúng ta cần làm rõ hai vế:
– “Đừng tìm bình an”: Đây là thái độ sống bị động, trông chờ, phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài. Coi bình an như một vật thể ở đâu đó xa xôi, cần phải đi “tìm kiếm”.
– “Hãy chủ động bình an”: Đây là thái độ sống chủ động, tích cực. Coi bình an là một trạng thái nội tâm do chính mình tạo ra, làm chủ.

=> Trọng tâm của bài viết là khẳng định và làm sáng tỏ tầm quan trọng của việc xây dựng một tâm thế chủ động để có được sự bình an trong tâm hồn, đặc biệt là trong bối cảnh xã hội đầy biến động ngày nay.

Bước 2: Lập dàn ý chi tiết

A. Mở bài:
– Dẫn dắt vào vấn đề: Nêu lên khát khao muôn đời của con người là được sống bình an, hạnh phúc.
– Trích dẫn câu nói của tác giả Ba Gàn.
– Nêu vấn đề nghị luận: Câu nói gợi ra một triết lý sống sâu sắc về việc con người cần chủ động kiến tạo sự bình an cho chính mình.

B. Thân bài:
1. Giải thích câu nói:
– “Bình an” là gì? Là trạng thái tâm hồn thanh thản, yên ổn, không bị xáo trộn bởi những biến cố, lo âu.
– “Đừng tìm bình an”: Phê phán lối sống thụ động, coi bình an là một đích đến ở bên ngoài, chỉ có được khi hoàn cảnh hoàn toàn thuận lợi. Đây là một sự kiếm tìm vô vọng.
– “Hãy chủ động bình an”: Khẳng định vai trò quyết định của nội tâm. Con người có thể tạo ra sự bình an bằng cách thay đổi góc nhìn, làm chủ cảm xúc và thái độ của mình trước mọi hoàn cảnh, dù là khó khăn, thử thách.
=> Câu nói đề cao thái độ sống chủ động, bản lĩnh, xem bình an là một năng lực tự thân cần được rèn luyện.

2. Phân tích, bình luận về sự cần thiết của thái độ “chủ động bình an”:
– Vì sao phải “chủ động bình an”?
+ Vì cuộc sống hiện đại vốn dĩ bất định, đầy áp lực và biến động (cạnh tranh trong học tập, công việc; sự bùng nổ của mạng xã hội; những rủi ro khó lường…). Nếu ta cứ chờ đợi một hoàn cảnh hoàn toàn “yên ổn” thì sẽ không bao giờ có.
+ Sự bình an do hoàn cảnh mang lại rất mong manh, dễ mất. Ngược lại, sự bình an do ta tự tạo ra mới vững bền, là “tài sản” đích thực của nội tâm.
– Lợi ích của việc sống “chủ động bình an”:
+ Giúp ta giữ được sự sáng suốt, bình tĩnh để giải quyết vấn đề. Khi tâm yên tĩnh, trí tuệ mới minh mẫn.
+ Giúp ta có sức mạnh tinh thần để vượt qua nghịch cảnh, biến thách thức thành cơ hội để trưởng thành.
+ Giúp ta sống một cuộc đời ý nghĩa, hạnh phúc thực sự, không bị phụ thuộc vào những điều kiện vật chất hay sự phán xét từ bên ngoài.
– Dẫn chứng:
+ Hình ảnh những người khởi nghiệp đối mặt với thất bại nhưng không gục ngã, xem đó là bài học để làm lại tốt hơn.
+ Những bệnh nhân ung thư vẫn giữ tinh thần lạc quan, “chủ động bình an” để chiến đấu với bệnh tật.
+ Chính các em, trước áp lực của kỳ thi quan trọng, thay vì lo lắng hoảng sợ (“tìm bình an” trong sự may rủi) thì hãy “chủ động bình an” bằng cách xây dựng kế hoạch học tập khoa học, giữ gìn sức khỏe và tâm lý vững vàng.

3. Phản đề và mở rộng:
– “Chủ động bình an” không có nghĩa là buông xuôi, an phận, thờ ơ trước bất công, tiêu cực. Trái lại, người có nội tâm bình an sẽ có đủ sự tỉnh táo và sức mạnh để hành động một cách khôn ngoan, tích cực nhằm cải tạo hoàn cảnh.
– Phê phán những người có thái độ sống thụ động, luôn than vãn, đổ lỗi cho hoàn cảnh hoặc chạy trốn thực tại để tìm kiếm một sự bình yên ảo tưởng.

C. Kết bài:
– Khẳng định lại giá trị của câu nói và quan điểm sống chủ động.
– Liên hệ bản thân: Với tư cách là thế hệ trẻ chuẩn bị bước vào đời, việc rèn luyện năng lực “chủ động bình an” là một hành trang vô cùng quan trọng.
– Gửi gắm thông điệp: Bình an không ở đâu xa, nó nằm ở chính cách chúng ta lựa chọn thái độ sống.

Bước 3: Viết bài văn hoàn chỉnh

Dựa vào dàn ý trên, cô sẽ viết một bài văn mẫu để các em tham khảo.

***

BÀI LÀM

Giữa dòng đời xuôi ngược, có lẽ khát khao lớn nhất của mỗi con người là tìm được hai chữ “bình an”. Chúng ta thường mải miết kiếm tìm nó ở những miền đất xa xôi, trong những thành tựu vật chất hay ở sự công nhận của người khác. Thế nhưng, trong cuốn sách “Đủ nắng thì hoa nở”, tác giả Ba Gàn đã mang đến một góc nhìn thật khác, một triết lý sống đáng suy ngẫm: “đừng tìm bình an, mà hãy chủ động bình an trước mọi hoàn cảnh”. Câu nói không chỉ là một lời khuyên mà còn mở ra một định hướng quan trọng về cách sống chủ động của con người trong xã hội hiện đại.

Vậy ta hiểu câu nói trên như thế nào? “Bình an” không đơn thuần là sự vắng bóng của sóng gió, mà là trạng thái tâm hồn tĩnh tại, an nhiên ngay cả khi ta đang đứng giữa tâm bão. Vế đầu “đừng tìm bình an” là lời nhắc nhở về một lối sống thụ động, sai lầm. Đó là khi ta coi bình an như một vật sở hữu bên ngoài, chỉ đến khi mọi điều kiện xung quanh trở nên hoàn hảo. Ngược lại, vế sau “hãy chủ động bình an” lại đề cao sức mạnh nội tại, khẳng định rằng chính chúng ta là người kiến tạo nên sự bình an cho tâm hồn mình. Đó là việc làm chủ cảm xúc, điều chỉnh góc nhìn và lựa chọn một thái độ tích cực để đối mặt với thực tại. Như vậy, câu nói là một lời khẳng định đanh thép: bình an không phải là một đích đến để kiếm tìm, mà là một hành trình tự thân, một năng lực cần được rèn luyện.

Quan điểm sống này đặc biệt có giá trị trong xã hội hiện đại. Chúng ta đang sống trong một thế giới vận động không ngừng với nhịp độ hối hả, đầy áp lực từ học tập, công việc đến các mối quan hệ. Vòng xoáy của cạnh tranh, sự phán xét trên mạng xã hội và những biến cố bất ngờ có thể ập đến bất cứ lúc nào. Nếu cứ mãi trông chờ một hoàn cảnh “lí tưởng” không còn lo âu, phiền muộn, có lẽ ta sẽ phải chờ đợi trong vô vọng. Vì vậy, thay vì chạy trốn hay cầu mong sóng yên biển lặng, ta cần học cách trở thành một người thuyền trưởng bản lĩnh, vững tay chèo lái con thuyền tâm hồn mình vượt qua mọi giông bão. Việc “chủ động bình an” giúp ta giữ được sự sáng suốt để đưa ra những quyết định đúng đắn, biến thách thức thành cơ hội để tôi luyện ý chí và trưởng thành hơn. Nó là chiếc neo vững chãi giúp ta không bị cuốn trôi bởi những cảm xúc tiêu cực, để từ đó tìm thấy niềm vui sống đích thực, bền vững từ chính nội tâm.

Thực tế cuộc sống đã chứng minh cho triết lý này. Ta cảm phục một Nick Vujicic không chân không tay nhưng luôn lan tỏa nguồn năng lượng tích cực, bởi ông đã “chủ động bình an” với khiếm khuyết của mình. Ta ngưỡng mộ những bạn trẻ dám khởi nghiệp, đối mặt với thất bại nhưng không nản lòng, xem đó là bài học kinh nghiệm quý giá. Ngay trước mắt các em, kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học đang đến gần, thay vì lo lắng đến mất ăn mất ngủ, hãy “chủ động bình an” bằng việc lập kế hoạch ôn tập khoa học, giữ gìn sức khỏe và một tâm thế tự tin, vững vàng. Đó chính là cách tốt nhất để tạo ra sự bình an cho chính mình.

Tuy nhiên, “chủ động bình an” không đồng nghĩa với thái độ sống an phận, thờ ơ, vô cảm trước những tiêu cực, bất công xã hội. Người có nội tâm vững vàng, bình thản không phải là người nhắm mắt làm ngơ. Ngược lại, chính sự bình tĩnh và sáng suốt đó cho họ sức mạnh để hành động một cách hiệu quả, để đấu tranh và cải tạo hoàn cảnh một cách khôn ngoan thay vì phản ứng bằng sự nóng giận, bốc đồng. Thật đáng chê trách cho những ai luôn thụ động, chỉ biết than thân trách phận, đổ lỗi cho hoàn cảnh mà không tự mình nỗ lực vươn lên.

Lời của tác giả Ba Gàn như một ngọn hải đăng soi đường, nhắc nhở mỗi chúng ta, đặc biệt là những người trẻ đang ở ngưỡng cửa vào đời. Hành trình phía trước sẽ còn nhiều chông gai, nhưng thay vì mải miết đi tìm một nơi chốn bình yên hư ảo, chúng ta hãy tự rèn luyện cho mình năng lực kiến tạo sự bình an từ trong tâm. Bởi lẽ, khi tâm ta tĩnh lặng, thế giới ngoài kia dù có bão giông cũng sẽ hóa an lành.