Câu 1. Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào?

Bước 1: Quan sát số chữ trong mỗi dòng thơ.

Bước 2: Đếm số chữ trong các dòng thơ của đoạn trích:
– Dòng 1: “Tuổi thơ chở đầy cổ tích” – 5 chữ
– Dòng 2: “Dòng sông lời mẹ ngọt ngào” – 5 chữ
– Dòng 3: “Đưa con đi cùng đất nước” – 5 chữ
– Dòng 4: “Chòng chành nhịp võng ca dao” – 5 chữ
– Dòng 5: “Con gặp trong lời mẹ hát” – 5 chữ
– Dòng 6: “Cánh cò trắng, dải đồng xanh” – 5 chữ
– Dòng 7: “Con yêu màu vàng hoa mướp” – 5 chữ
– Dòng 8: “Con gà cục tác lá chanh” – 5 chữ
– Dòng 9: “… Thời gian chạy qua tóc mẹ” – 5 chữ
– Dòng 10: “Một màu trắng đến nôn nao” – 5 chữ
– Dòng 11: “Lưng mẹ cứ còng dần xuống” – 5 chữ
– Dòng 12: “Cho con ngày một thêm cao” – 5 chữ
– Dòng 13: “Mẹ ơi trong lời mẹ hát” – 5 chữ
– Dòng 14: “Có cả cuộc đời hiện ra” – 5 chữ
– Dòng 15: “Lời ru chắp con đôi cánh” – 5 chữ
– Dòng 16: “Lớn rồi con sẽ bay xa” – 5 chữ

Bước 3: Nhận xét về số chữ trong mỗi dòng.
Ta thấy, tất cả các dòng thơ đều có 5 chữ.

Bước 4: Xác định thể thơ dựa trên số chữ.
Thể thơ có 5 chữ trong mỗi dòng được gọi là thể thơ ngũ ngôn.

Kết luận: Đoạn trích trên được viết theo thể thơ ngũ ngôn.

Câu 2. Chỉ ra hai hình ảnh được tái hiện trong lời mẹ hát.

Bước 1: Đọc kỹ lại đoạn trích, chú ý đến những gì “con gặp trong lời mẹ hát”.

Bước 2: Tìm các hình ảnh cụ thể được nhắc đến.
– “Cánh cò trắng, dải đồng xanh”
– “màu vàng hoa mướp”
– “Con gà cục tác lá chanh”

Bước 3: Chọn ra hai hình ảnh tiêu biểu.
Trong lời mẹ hát, có rất nhiều hình ảnh quen thuộc, gợi về tuổi thơ và quê hương.
Ta có thể chọn hai trong số các hình ảnh trên. Ví dụ:
– Cánh cò trắng, dải đồng xanh.
– Màu vàng hoa mướp.
Hoặc
– Cánh cò trắng, dải đồng xanh.
– Con gà cục tác lá chanh.

Kết luận: Hai hình ảnh được tái hiện trong lời mẹ hát là: cánh cò trắng, dải đồng xanh và màu vàng hoa mướp (hoặc con gà cục tác lá chanh).

Câu 3. Những dòng thơ sau giúp anh/chị hiểu gì về hình ảnh của người mẹ?
… Thời gian chạy qua tóc mẹ
Một màu trắng đến nôn nao
Lưng mẹ cứ còng dần xuống
Cho con ngày một thêm cao

Bước 1: Đọc kỹ các dòng thơ được trích dẫn.

Bước 2: Phân tích từng hình ảnh và ý nghĩa biểu tượng.
– “Thời gian chạy qua tóc mẹ”: Đây là một cách nói ẩn dụ tinh tế. Thời gian không phải là một thực thể có thể chạy, nhưng việc “chạy qua tóc mẹ” gợi lên sự trôi đi của năm tháng, sự già đi của người mẹ.
– “Một màu trắng đến nôn nao”: Màu trắng của mái tóc là dấu hiệu rõ ràng nhất của tuổi tác, sự hy sinh, vất vả. Từ “nôn nao” thể hiện sự xúc động, có chút xót xa của người con khi nhìn thấy mẹ mình đã già.
– “Lưng mẹ cứ còng dần xuống”: Hình ảnh “lưng còng” là minh chứng cho gánh nặng cuộc đời, sự tần tảo, vất vả mà người mẹ đã gánh chịu để nuôi nấng con cái.
– “Cho con ngày một thêm cao”: Đây là sự tương phản đầy ý nghĩa. Khi mẹ ngày càng già đi, sức lực giảm sút, thì con cái lại ngày càng trưởng thành, cao lớn hơn. Điều này cho thấy sự hy sinh thầm lặng của mẹ đã góp phần giúp con nên người.

Bước 3: Khái quát ý nghĩa.
Các dòng thơ này khắc họa một cách chân thực và xúc động hình ảnh người mẹ:
– Người mẹ đã trải qua năm tháng, tóc đã bạc phơ.
– Người mẹ đã hy sinh, tần tảo, vất vả để nuôi dưỡng con.
– Có sự tương phản giữa sự già đi, hao mòn của mẹ và sự trưởng thành, lớn khôn của con, làm nổi bật công lao trời biển của người mẹ.

Kết luận: Những dòng thơ này giúp ta hiểu rằng người mẹ là biểu tượng của sự hy sinh, tần tảo, là người đã dành cả cuộc đời để vun đắp cho sự trưởng thành của con cái, dù cho bản thân mình ngày càng già đi và hao mòn.

Câu 4. Anh/chị hãy nhận xét về cảm xúc và suy nghĩ của tác giả đối với người mẹ được thể hiện trong đoạn trích.

Bước 1: Đọc lại toàn bộ đoạn trích.

Bước 2: Tìm kiếm các từ ngữ, hình ảnh thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của tác giả.
– “Tuổi thơ chở đầy cổ tích”
– “Dòng sông lời mẹ ngọt ngào”
– “Chòng chành nhịp võng ca dao”
– “Con yêu màu vàng hoa mướp”
– “Một màu trắng đến nôn nao”
– “Mẹ ơi trong lời mẹ hát”
– “Có cả cuộc đời hiện ra”
– “Lời ru chắp con đôi cánh”
– “Lớn rồi con sẽ bay xa”

Bước 3: Phân tích và nhận xét về các biểu hiện cảm xúc, suy nghĩ.
– Tình yêu thương, sự trân trọng: Tác giả thể hiện tình yêu thương sâu sắc qua việc nhớ về những kỷ niệm tuổi thơ gắn liền với lời ru của mẹ, với những hình ảnh quen thuộc mà mẹ đã ru.
– Sự biết ơn sâu sắc: Tác giả ý thức rõ ràng về công lao của mẹ. Lời ru của mẹ không chỉ là những bài hát, mà còn là “cả cuộc đời hiện ra”, là “đôi cánh” giúp con trưởng thành và bay xa.
– Nỗi xót xa, đồng cảm: Khi nhìn thấy mẹ già đi, tóc bạc, lưng còng, tác giả không khỏi cảm thấy “nôn nao”, xót xa, đồng cảm với những vất vả, hy sinh của mẹ.
– Niềm tự hào và hy vọng: Tác giả tự hào về mẹ và tin tưởng vào tương lai mà mẹ đã chắp cánh cho con.

Bước 4: Tổng hợp và khái quát.
Qua đoạn trích, ta thấy tác giả dành cho người mẹ một tình cảm vô cùng sâu nặng, bao gồm:
– Tình yêu thương, sự gắn bó tha thiết.
– Lòng biết ơn vô hạn về công lao sinh thành, dưỡng dục.
– Sự xót xa, thấu hiểu trước những hy sinh, vất vả của mẹ.
– Niềm tự hào về mẹ và mong muốn báo đáp.

Kết luận: Cảm xúc và suy nghĩ của tác giả đối với người mẹ được thể hiện trong đoạn trích là sự hòa quyện của tình yêu thương sâu sắc, lòng biết ơn vô hạn, nỗi xót xa trước sự già đi của mẹ, và niềm tin tưởng vào sức mạnh mà lời ru của mẹ đã truyền cho để con có thể bay cao, bay xa. Đó là một tình cảm đẹp đẽ, thiêng liêng, là sự kính trọng và yêu quý dành cho đấng sinh thành.